Bayan kalbinin temel anatomik yapısı erkek kalbiyle benzerlik gösterse de kalbin boyutu, damar yapısı ve hormonal değişikliklere verdiği karşılık açısından değerli farklılıklar bulunuyor. Bayanların kalbi erkeklere nazaran daha küçük, kalp damarları ise daha ince olabiliyor. Bu durum, bilhassa kalbi besleyen damarların kıymetlendirilmesi ve girişimsel süreçlerde kimi zorluklara yol açabiliyor. Kalp ve damar hastalıkları dünya genelinde mevt sebepleri arasında birinci sırada yer alırken, bayanlarda kalp krizi sonrası mevt riski erkeklere nazaran daha yüksek olabiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Hatice Bütül Erer, bayanlarda kalp hastalıkları ve tedavi metotları hakkında bilgi verdi.
Kadınlarda kalp hastalığı riski yaşla birlikte artıyor
Östrojen hormonunun esirgeyici tesiri bayanları kardiyovasküler rahatsızlıklara yani kalp ve damar hastalıklarına karşı korur. Fakat menopozla birlikte bu kollayıcı tesir azalarak bayanlarda kalp-damar hastalıkları riski artmaya başlar. Koroner arter hastalığı erkeklerde daha erken yaşlarda görülürken, bayanlarda genellikle menopoz dönemi sonrasında ortaya çıkar. Bayanların kalp krizi geçirdiği yaşın erkeklere nazaran daha ileri olması ve hipertansiyon, diyabet üzere ek hastalıkların daha sık görülmesi, kalp krizi sonrası mevt riskindeki farklılığın sebepleri arasında yer alır. Bunun yanında kalp krizinin tipi, tedaviye ulaşma müddeti, yaş ve eşlik eden başka hastalıklar da hastalığın seyrini etkileyen kıymetli faktörler arasında bulunur. Genç bayanlarda da kalp krizi sonrası vefat riski göz ardı edilmemelidir. 2011-2022 yılları dataları inceleyen ve 2026 yılında yayımlanan bir çalışmada, birinci ani kalp krizi sonrasında hastane içi mevt oranı 18-54 yaş kümesindeki bayanlarda %3,1 iken erkeklerde bu oranın %2,6 olduğu bildirilmiştir.
Duygusal gerilim bayanlarda kalp krizini tetikleyebilir
Kadınlarda koroner arter hastalığı ve kalp krizinin yanı sıra kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, kalp kapak hastalıkları, kalp kası hastalıkları ve koroner mikrovasküler hastalık da görülebilir. Bilhassa genç bayanlarda az lakin kıymetli bir kalp-damar sorunu olan spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) da dikkat edilmesi gereken tablolar arasındadır. Kalbi besleyen damar duvarında yırtılma meydana gelmesiyle ortaya çıkan SCAD, bayanlarda gebelik, emzirme dönemi ve yoğun fizikî yahut duygusal gerilim üzere durumlarla bağlantılı olarak kalp krizine yol açabilir.
Kalp krizi her vakit göğüs ağrısıyla gelmiyor
Kadınlarda kalp damarlarındaki tıkanıklığın belirtileri erkeklerde sık görülen klasik göğsün ortasında baskı şeklindeki ağrıdan farklı olabilir. Göğüs ağrısının yeri ve niteliği değişebileceği üzere, yanma formunda bir ağrı da ortaya çıkabilir. Nefes darlığı, alışılmadık ve açıklanamayan yorgunluk, bulantı-kusma, sırt yahut çene ağrısı, baş dönmesi, soğuk terleme ve mide rahatsızlığı üzere belirtiler de kalp hastalığının habercisi olabilir. Bu sebeple bilhassa yeni başlayan yahut tekrarlayan şikâyetlerin gerilim, yorgunluk ya da mide sorunu olarak değerlendirilip geçiştirilmemesi değer taşır.
Menopoz sonrası başlayan kalp damar şikayetinizi önemseyin
Efor sırasında tekrarlayan göğüs baskısı yahut ağrısı, daha evvel bulunmayan nefes darlığı, açıklanamayan çarpıntılar, bayılma yahut bayılacak üzere olma, efor kapasitesinde besbelli azalma ya da daima tekrarlayan olağandışı yorgunluk üzere şikâyetlerde kardiyoloji değerlendirmesi yapılması gerekir. Bunun yanı sıra yüksek tansiyon yahut kolesterol, diyabet, obezite, sigara kullanımı ve ailede erken yaşta kalp hastalığı hikayesi bulunan bayanların kardiyovasküler risk açısından kıymetlendirilmesi ehemmiyet taşır. Menopoz sonrasında yeni başlayan kalp-damar şikâyetleri de ihmal edilmemelidir. Belirti göstermeyen ve düşük riskli genç bayanlarda rutin kardiyoloji denetimi her vakit gerekli olmayabilir. Fakat 40’lı yaşlardan itibaren tansiyon, LDL ve non-HDL kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, obezite, fizikî aktivite seviyesi ve aile hikayesi birlikte kıymetlendirilerek ferdî kardiyovasküler risk ortaya konmalıdır. Aktüel risk kıymetlendirme yaklaşımları ve PREVENT üzere risk hesaplayıcıları, tedavi ve takip kararlarının bireye özel planlanmasına yardımcı olabilir.
Erken doğum kalp damar hastalığı riskini artırabilir
Kadınlara mahsus birtakım gebelik komplikasyonları ilerleyen yıllardaki kardiyovasküler risk açısından da kıymet taşır. Preeklampsi yahut gebelik hipertansiyonu, gebelikte ortaya çıkan diyabet ve erken doğum hikayesi bulunan bayanların ilerleyen ömürlerinde kalp-damar hastalıkları açısından daha dikkatli kıymetlendirilmesi gerekir. Bilhassa menopoz periyodunda kardiyovasküler risk faktörlerinde meydana gelebilecek değişiklikler sebebiyle risk değerlendirmesinin güncellenmesi de kıymet taşır.
“Kırık kalp sendromu” kalbi nitekim etkileyebiliyor
Kadınlarda daha sık görülen kıymetli kalp problemlerinden biri de “Kırık Kalp Sendromu”dur. Yoğun duygusal yahut fizikî gerilim sonrasında kalbin bilhassa sol karıncığında süreksiz kasılma bozukluğu gelişmesiyle ortaya çıkan bu tablo, bilhassa menopoz sonrası bayanlarda daha sık görülür. Sevilen birinin kaybı, önemli dehşet yahut keder, boşanma üzere yoğun duygusal gerilimlerin yanı sıra ameliyat, ağır enfeksiyon, travma ve kimi nörolojik hastalıklar da kırık kalp sendromunu tetikleyebilir. Göğüs ağrısı yahut baskı, nefes darlığı, çarpıntı, terleme, bulantı ve nadiren bayılma üzere belirtilerle ortaya çıkabilen kırık kalp sendromu başlangıçta kalp krizinden ayırt edilemeyebilir. Koroner anjiyografide kalp damarlarının açık olduğunun görülmesi, teşhis sürecinde kıymetli bir bulgu oluşturur. Hastanın klinik durumuna nazaran tedavi planlanır. Birden fazla hastada kalp işlevleri haftalar içinde besbelli biçimde düzelir. Fakat kırık kalp sendromu büsbütün temiz bir tablo olarak değerlendirilmemelidir. Akut devirde kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları üzere önemli komplikasyonlar gelişebilir; nadiren ölümcül sonuçlar da ortaya çıkabilir. Bayanlarda kalp hastalıklarının belirtilerinin erkeklerden farklı seyrettiği için olağandışı şikâyetlerin önemsenmesi, risk faktörlerinin tertipli olarak kıymetlendirilmesi ve bilhassa yaş, menopoz, gebelik hikayesi ve eşlik eden hastalıkların dikkate alınması kalp sıhhatinin korunmasında büyük ehemmiyet taşır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
