Kadınlar sebep erkeklerden daha uzun yaşıyor? Bilim insanları yıllardır bu sorunun cevabını genetik yapı, hormonlar ve hayat üslubu üzere faktörlerde arıyor. Lakin yayımlanan yeni bir çalışma, bu defa dikkatleri bayan vücudunun üreme biyolojisine çeviriyor. Araştırmacılar, bayanların gebelikten menopoza kadar uzanan hayat seyahatinde geliştirdiği biyolojik dayanıklılık sistemlerinin, sağlıklı yaşlanmanın da anahtarlarından biri olabileceğini öne sürüyor. Acıbadem Life Danışmanı, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Jale Dal Ağca ise “Belki de bayanların daha uzun yaşamasının sırrı tek bir hormonda değil, üreme sistemi ile tüm beden arasında kurulan karmaşık biyolojik iletişim ağında gizli. Bu yaklaşım, bayanlarda longevity araştırmalarına büsbütün yeni bir bakış açısı kazandırıyor” diyor.
KADINLARI UZUN YAŞATAN ÜREME FONKSİYONU MU?
Kadınlar dünyanın çabucak her ülkesinde erkeklerden daha uzun yaşıyor. Türkiye İstatistik Kurumu bilgilerine nazaran de bayanların beklenen ömür mühleti erkeklerden yaklaşık 5,2 yıl daha fazla. Pekala bu farkın sebebi ne? Bilim insanları yıllardır bu soruya cevap ararken yayımlanan yeni bir araştırma dikkatleri bayan vücudunun üreme biyolojisine çeviriyor. Ağustos 2026’da yayımlanan ve Buck Institute for Research on Aging araştırmacılarının ortaya koyduğu “Reproductive Resilience Hypothesis – Üreme Dayanıklılığı Hipotezi”, yaşlanmaya farklı bir pencereden bakmamızı öneriyor. Bugüne kadar üremenin organizma için güç tüketen ve yaşlanmayı hızlandırabilecek bir süreç olduğunun düşünüldüğünü tabir eden Jale Dal Ağca, “Oysa bu yeni hipotez tam karşıtını sorguluyor. Tahminen de bayan vücudu, gebelikten doğuma ve emzirmeye kadar uzanan bu biyolojik yükü taşıyabilmek için çok güçlü tamirat ve dayanıklılık düzenekleri geliştirdi. Kadınların daha uzun yaşamasının sebebi, üremenin bedeli değil; bu sürecin geliştirdiği biyolojik direnç olabilir” sözlerini kullanıyor.
YUMURTANIN MUCİZEVİ ETKİSİ
Kadınlarda yumurtalıklar birçok vakit sadece doğurganlık ve östrojen üretimiyle ilişkilendirilir. Halbuki son yıllarda yapılan araştırmalar, yumurtalıkların metabolizma, kemik sıhhati, kalp-damar sistemi, beyin işlevleri, bağışıklık sistemi ve inflamasyonla da yakın bağ içinde olduğunu gösteriyor. Bu sebeple bilim insanları, bayanlarda sağlıklı yaşlanmayı anlamaya çalışırken yumurtalıkları sırf üreme organı olarak değil, tüm bedeni etkileyen kıymetli bir biyolojik bağlantı merkezi olarak kıymetlendiriyor. Bu noktada Women’s Health Initiative datalarında 40 yıldan uzun üreme periyoduna sahip bayanların 90 yaşına ulaşma mümkünlüğünün, 33 yıldan kısa üreme dönemi olanlara nazaran yaklaşık %13 daha yüksek bulunduğuna dikkat çeken Ağca, “Bu yaklaşımı destekleyen insan çalışmalarında birtakım araştırmalarda daha geç doğal menopoza giren ve üreme dönemi daha uzun süren bayanların daha uzun yaşama mümkünlüğünün arttığı gösterilirken, yumurtalık işlevlerinin genç yaşta kaybedilmesi yahut her iki yumurtalığın erken devirde cerrahi olarak alınması ise uzun vadede kalp-damar hastalıkları ve erken mevt riskindeki artışla ilişkilendiriliyor” diyor.
HORMON TEDAVİSİ KADINLARDA ÖMRÜ UZATIYOR DEMEK DOĞRU MU?
Menopoz hormon tedavisi, son yıllarda longevity tartışmalarının en çok konuşulan başlıklarından biri. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Jale Dal Ağca burada kıymetli bir ayrım yapmak gerektiğine dikkat çekiyor ve “Bugünkü bilimsel datalar, Hormon Replasman Tedavilerinin sadece ömür müddetini uzatmak emeliyle kullanılmasını desteklemiyor. Öteki bir deyişle Hormon Replasman Tedavisi, bir “uzun hayat tedavisi” değildir. Lakin hormon tedavisini sırf sıcak basması ve gece terlemesi üzere menopoz belirtilerini gidermeye yönelik bir yaklaşım olarak kıymetlendirmek de bayan biyolojisini eksik yorumlamak olur. Menopozla birlikte azalan östrojen; kemik sıhhati, kas kütlesi, metabolizma, kalp-damar sistemi ve genitoüriner dokular üzerinde kıymetli değişikliklere yol açabilir. Bilhassa erken menopoz yahut genç yaşta yumurtalık işlevlerinin kaybedildiği bayanlarda hormon tedavisinin sağlayabileceği faydalar daha besbelli hale gelmektedir” ikazında bulunuyor.
KADIN BEDENİNDEKİ KUSURSUZ BİYOLOJİK DENGE
Kadınlarda longevity’nin sırrını tek bir hormona, tek bir moleküle ya da rastgele bir desteğe indirgemenin gerçek bir yaklaşım olmadığını belirten Acıbadem Life Danışmanı, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Jale Dal Ağca, “Henüz ‘yumurtalıkları genç tutmak ömrü uzatır’ ya da ‘Hormon Replasman Tedavisi ömür mühletini uzatır’ diyebileceğimiz bilimsel delillere sahip değiliz. Üreme Dayanıklılığı Hipotezi de bugün için kanıtlanmış bir tedavi modeli değil; bayanlarda sağlıklı yaşlanmayı anlamamıza yardımcı olabilecek yeni ve heyecan verici bir bilimsel çerçeve sunuyor” diyor.
“Kadınlarda sağlıklı yaşlanmayı anlamak istiyorsak, üreme biyolojisini ve menopozu longevity araştırmalarının dışında değerlendiremeyiz” diyen Ağca, bayanlara özgü uzun hayatın sırrının tek bir hormonda olmadığını, bayan vücudunun hayat boyunca üreme, tamir ve dayanıklılık arasında kurduğu biyolojik istikrarda gizli olduğunu belirtiyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
