Çağdaş hayat üslubunun tesiriyle insülin direnci artık global bir sıhhat sorunu haline geldi. Dünya genelinde erişkinlerin yaklaşık yüzde 25–35’inde insülin direnci olduğu varsayım ediliyor. Kesin teşhis dataları değişiklik göstermekle birlikte ülkemizde de yaklaşık her 3 şahıstan 1’inin insülin direnci yahut prediyabet, bir öbür deyişle ileride tip 2 diyabet gelişme riskini gösteren metabolik bir tablo sürecinde olduğu düşünülüyor. Üstelik çağımızın değerli bir sorunu olan insülin direnci artık sırf ileri yaşlarda değil; 20’li yaş kümesinde, ergenlik periyodunda, hatta çocukluk çağında da giderek daha sık görülüyor. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Belgin Küçükkaya, erken yaşta başlayan insülin direncinin ilerleyen yıllarda önemli hastalıklara yer hazırladığına dikkat çekerek, “İnsülin direnci ne kadar erken başlarsa; tip 2 diyabet, hipertansiyon ve kalp-damar hastalıklarının ortaya çıkma yaşı da o kadar erkene kaymaktadır. Ayrıyeten, uzun vadeli metabolik yük, organ hasarını da hızlandırmaktadır. Bu nedenle, insülin direncini önlemek için çocukluk ile ergenlik devrinde sağlıklı beslenmek ve faal bir hayat sürmek son derece önemlidir” diyor.
Hücre içi sinyal iletimi bozulunca…
İnsülin direncinin oluşumundaki temel sistem, hücre içi sinyal iletimindeki bozulma olarak açıklanıyor. Olağanda pankreasın ürettiği insülin hormonu, kandaki şekeri (glikoz) hücrelerin içine taşıyarak güç olarak kullanılmasını sağlıyor. Lakin bilhassa karın etrafındaki yağ dokusunun artmasıyla gelişen inflamasyon, hür yağ asitleri ve kimi hormonlar, insülinin hücreler üzerindeki tesirini azaltıyor. Bu durum pankreasın daha fazla insülin üretmesine yol açıyor. Lakin artan insüline karşın kas, yağ ve karaciğer hücreleri bu hormona gereğince cevap veremiyor. Sonuç olarak kandaki şeker hücrelere taşınamıyor. Pankreas daima daha fazla insülin üretse de tesirli sonuç alınamıyor ve bu durum vakitle kan şekerinin olağandan yüksek seyretmesine neden oluyor.
Gençlerde en kıymetli nedenlerine dikkat!
Günümüzde insülin direncinin en kıymetli risk faktörleri ortasında fizikî hareketsizlik, yanılgılı beslenme (yüksek kalorili ve rafine karbonhidrat yüklü gıdalar) genetik yatkınlık, uyku düzensizliği ve gerilim yer alıyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Belgin Küçükkaya, insülin direncinin gençlerde görülen artışın temel nedenlerini şöyle sıralıyor: “Fast-food tüketiminin yaygınlaşması, bilhassa paketli besinler ve kolalı içeceklerin tüketilmesi, ekran başında geçirilen müddetin artması ve fizikî aktivitenin azalması gençlerde oluşan insülin direncinin en kıymetli sebeplerini oluşturmaktadır. Bu etkenler direkt metabolik sistemi etkilemelerinin yanı sıra karın bölgesinde yağlanmaya yol açmaktadırlar. Karın bölgesindeki yağlar insülinin tesirini bozan hormonlar ve inflamatuar unsurlar salgılamaktadır. Ayrıyeten araştırmalar, çocukluk çağı obezitesindeki artışa paralel olarak gençlerde insülin direncinin daha sık görüldüğünü göstermektedir.”
Bel etrafında yağlanma varsa, vakit kaybetmeyin!
İnsülin direnci birçok vakit sinsi ilerliyor ve uzun müddet fark edilmeyebiliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Belgin Küçükkaya, insülin direnci belirti verdiğinde ise gelişen problemleri şöyle sıralıyor: “En yaygın belirtiler; yemek sonrası uyku hali ve halsizlik, tatlı krizleri, karın bölgesinde yağlanma ile kilo vermede zorlanmadır. Yorgunluk ve dikkat azalması da insülin direncine bağlı gelişebilmektedir.” Dr. Belgin Küçükkaya, fakat bu belirtilerin sıklıkla göz arkası edildiği için insülin direncine çoğunlukla geç teşhis konulduğunu vurguluyor. Oysa erken periyotta yapılacak ömür biçimi değişikliğiyle insülin direnci büyük ölçüde geriletilebiliyor. Bu sayede diyabet ve kalp hastalıkları üzere önemli komplikasyonların önüne geçmek mümkün olabiliyor. Dr. Belgin Küçükkaya, erken teşhis için bilhassa ailede diyabet hikayesi ve bel etrafında yağlanma artışı varsa vakit kaybetmeden tabibe başvurulması gerektiği ikazında bulunuyor.
Tedavide birinci basamak: Ömür stili değişikliği
İnsülin direncinin tedavisinde emel, insülin hassaslığını artırmak ve metabolik dengeyi sağlamak. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Belgin Küçükkaya, tedavi sürecinde hayat üslubu değişikliğinin ön plana çıktığını belirterek, şu bilgileri paylaşıyor: “İnsülin direncinde en tesirli yaklaşım, beslenme ve fizikî aktivite değişikliğidir. Glisemik indeksi düşük beslenmek, şekerli içeceklerden kaçınmak, haftada en az 150 dakika idman yapmak ve kâfi mühlet uyumak, insülin direncinin denetim altına alınmasında kritik rol oynamaktadır. Gerilim idaresi de tedaviyi desteklemektedir. Gerekli durumlarda ilaç tedavisine başvurulmaktadır.”
————-kutu bilgisi——-
İnsülin direncine karşı 6 değerli kural!
- Haftada en az 150 dakika sistemli fizikî aktivitede bulunmak
- Dengeli ve düşük glisemik indeksli beslenmek
- Şekerli içeceklerden uzak durmak
- Paketli ve işlenmiş besin tüketimini azaltmak
- Sağlıklı kiloyu korumak
- Yeterli uyumak ve gerilim idaresine dikkat etmek
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
