Dünya, süratle yayılan “sessiz bir salgınla” karşı karşıya! Milletlerarası Diyabet Federasyonu’nun yeni bilgilerine nazaran; dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşarken, Türkiye yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetliyle Avrupa’da birinci sırada yer alıyor. Ülkemizde diyabetli sayısının 12 milyona yaklaştığının tahmin edildiğini belirten Acıbadem Altunizade Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Adnan Batman, “Hastalık sinsi ilerlediği için; çok su içme, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, bulanık görme ve geç uygunlaşan yaralar üzere belirtiler birçok vakit geç fark ediliyor. Ülkemizdeki her 2 diyabet hastasından 1’inin hastalığından haberdar olmadığını düşünürsek, önümüze çok daha çarpıcı bir tablo çıkmaktadır. Üstelik şimdi diyabet olmayan fakat şekeri hudutta seyreden milyonlarca prediyabetli ve insülin direnci taşıyan vatandaşımız da kapının eşiğinde bekliyor” diyor.
Diyabetin yaygınlaşmasında genetik yatkınlığın yanı sıra obezite, hareketsizlik, rafine şeker yüklü beslenme, gerilim ve uykusuzluğun değerli rol oynadığını vurgulayan Doç. Dr. Batman “İyi haber şu ki; Tip 2 diyabet büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. Beden yükünüzün yüzde 5-10’unu vermeniz, riskli gruptaysanız diyabet gelişme mümkünlüğünü yüzde 58’e varan oranda azaltabilir. Diyabet yazgı değildir. Genlerimizi seçemeyiz fakat sofraya ne koyduğumuzu, ne kadar yürüdüğümüzü, kaçta yattığımızı ve yılda bir defa kan verip vermediğimizi biz seçeriz. Birtakım kolay kurallara dikkat etmek, sadece diyabetten değil; kalp krizinden, tansiyondan ve daha birçok hastalıktan koruyan bir sıhhat sigortasıdır” diye konuşuyor.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Adnan Batman, diyabete karşı 7 tesirli tedbiri anlattı, kıymetli ihtarlar ve tekliflerde bulundu.
- Fazla kilolarınızla vedalaşın
Özellikle karın etrafınızda biriken yağlar metabolik hastalıklar açısından büüyük ehemmiyet taşımaktadır. Erkeklerde bel etrafının 102, bayanlarda ise 88 santimetreyi aşması, insülin direnci ve diyabet açısından bir ikaz işaretidir. Sırf tartıdaki kilo değil, bel ölçüsündeki değişim de nizamlı olarak takip edilmelidir. Beden yükünüzün yüzde 5-10’unu vermeniz, riskli gruptaysanız diyabet gelişme mümkünlüğünü yüzde 58’e varan oranda azaltabilir. Örneğin; 90 kiloysanız 5-9 kilo vermeniz bile sıhhatiniz açısından kıymetli bir değişim sağlayabilir. Küçük fakat kalıcı kilo kayıpları, büyük fakat süreksiz kayıplardan her vakit daha pahalıdır. Kısa müddette fazla kilo vermeyi hedefleyen ağır diyetler yerine, sürdürülebilir bir beslenme ve hareket sistemi oluşturulmalıdır.
- Şekerli içecekleri sofranızdan kaldırın
Kola, gazoz, hazır meyve suları ile şekerli çay ve kahve karışımları, kan şekerini roket süratiyle yükseltir ve pankreasın her gün fazla çalışmasına sebep olur. Günde tek bir kutu şekerli içeceğin bile sistemli tüketilmesi Tip 2 diyabet riskini bariz formda artırır. Beyaz ekmek, pirinç ve şekerli unlu mamuller üzere rafine karbonhidratları azaltıp yerine tam tahılları koymak, kan şekerinin daha yavaş ve istikrarlı yükselmesini sağlar. Tatlı gereksinimi meyveden karşılanmalı; içecek olarak su, sade maden suyu, ayran ve şekersiz çay tercih edilmelidir.
- Günde 30 dakika yürüyün
Doç. Dr. Adnan Batman: “Kaslarımız, şekeri yakan en büyük fabrikamızdır; hareketsiz kaldıkça bu fabrika kapanır. Haftada en az 150 dakika, yani günde yarım saat tempolu yürüyüş, insülin hassaslığını artırarak diyabet riskini önemli biçimde azaltır. Spor salonuna gitmek kural değil: Asansör yerine merdiven kullanmak, servisten bir durak evvel inmek, akşam yemeği sonrası mahalle çeşidi bile işe fayda. Bir kural daha ekleyin: Masa başında her 30-45 dakikada bir kalkıp birkaç dakika hareket edin; uzun müddet kesintisiz oturmak, spor yapanlarda bile başlı başına bir risk faktörüdür” diyor.
- Tabağınızı Akdeniz metodu kurun
Tabağınızın yarısının zerzevat ve salatadan, dörtte birinin tavuk, balık yahut baklagiller üzere protein kaynaklarından, kalan dörtte birinin ise tam tahıllardan oluşturulması makrobesin istikrarı ismine değerlidir. Haftada en az iki gün balık tüketilmesi; zeytinyağına, lifli besinlere ve her gün bir avuç çiğ kuruyemişe beslenmenizde yer verilmesi gereklidir. Salam ve sosis üzere işlenmiş etlerin, paketli atıştırmalıkların ve hazır besinlerin mümkün olduğunca sonlandırılması sıhhat açısından değerlidir. Lifli beslenme sırf kan şekerinizin değil, tansiyonunuzun ve kolesterolünüzün dengelenmesine de katkı sağlar.
- Uykunuzu ve geriliminizi ciddiye alın!
Doç. Dr. Batman, uykusuzluk ve kronik gerilimin, diyabetin gözden kaçan iki cürüm ortağı olduğunu belirterek şöyle konuşuyor: “Düzenli olarak 6 saatten az uyuyanlarda insülin direnci ve diyabet riski bariz formda artar; zira uykusuz vücut, gerilim hormonu kortizolü yüksek fiyat ve iştah hormonlarını alt üst ederek bizi gece atıştırmalarına iter. Günde 7-8 saatlik kaliteli uyku bir lüks değil, tedavi üzere görülmelidir. Bunun yanında yatış saatinizin gece 11’den geç olması biyolojik yaşlanmayı hızlandırmaktadır. Gerilimle başa çıkmak için de herkesin kendine uygun metodu bulması gerekir; yürüyüş, nefes idmanı, hobi, dua, dostlarla sohbet… Ekran karşısında gece yarılarına kadar oturmak ise hem uykuyu hem şekeri bozan ikili kavrulmuş bir ziyandır.”
- Sigarayı bırakın
Sigaranın sadece akciğerlerinize ziyan verdiğini düşünmeyin. Sigara kullananlarda Tip 2 diyabet riski, kullanmayanlara nazaran yüzde 30-40 daha yüksektir. Sigara insülin direncini artırır, pankreasın insülin salgılayan hücrelerine ziyan verir ve yağın en tehlikeli bölge olan karın etrafında birikmesine yol açar. Diyabeti olan bir kişi sigara içmeye devam ederse kalp krizi, böbrek hasarı ve damar tıkanıklığı riski katlanarak büyür. Bırakıldığında risk yıllar içinde geriler. Sigara bırakma polikliniklerinden ve uygulanan tedavilerden takviye alınması gerekir. Bırakmak için en hakikat gün bugündür.
- Rakamlarınızı bilin, yılda bir kere denetimden geçin
Diyabet yıllarca hiçbir belirti vermeden damarları yıpratabilir. Bu sebeple en tesirli silahın erken teşhis olduğunu belirten Doç. Dr. Adnan Batman şöyle konuşuyor: “35-40 yaşından itibaren herkes yılda bir kere denetimden geçmelidir. Ailesinde diyabeti olanların, fazla kilolu bireylerin ve gebelik şekeri hikayesi olan bayanların ise daha erken yaşta, yılda bir kere açlık kan şekeri ve gerekirse üç aylık kan şekeri ortalamasını gösteren HbA1c pahasının ölçülmesi gerekir. Açlık şekerinin 100-125 mg/dl arasında olması ‘prediyabet’ demektir. Prediyabet bir hastalık duyurusu değil, ömür şeklinizi değiştirmek için altın kıymetinde bir son davettir. Ülkemizde milyonlarca kişi diyabetli olduğunu bilmiyor. Siz de onlardan biri olmayın; sayılarınızı öğrenin ve nizamlı denetimlerinizi ihmal etmeyin.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
