Türkiye’nin dünya bor rezervlerinin yaklaşık yüzde 70’ine sahip olması, proton-bor füzyonunu ülkemiz açısından stratejik bir alan haline getiriyor. Proton-bor füzyonu, yüksek güç potansiyeli, nötron üretmemesi ve düşük radyoaktivite potansiyeli üzere özellikleriyle dikkat çekiyor. Füzyon sonucu ortaya çıkan alfa parçacıklarının başta kanser olmak üzere çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılmasına yönelik araştırmalar da sürüyor. Uzmanlara nazaran Türkiye; bor kaynakları, materyal geliştirme ve sıhhat uygulamaları alanlarında bu teknolojinin geleceğinde değerli bir rol üstlenebilir.
Yeditepe Üniversitesi’nde 5-8 Ekim tarihleri arasında düzenlenen IWPROBONO Uluslararası Çalıştayı, proton-bor füzyonu alanında çalışan bilim insanlarını bir araya getirdi. Avrupa Birliği takviyeli COST CA21128 PROBONO Aksiyonu kapsamında gerçekleştirilen çalıştaya 23 ülkeden 85 araştırmacı katıldı. Çalıştayda proton-bor füzyonundaki bilimsel gelişmeler, teknolojik problemler ve gelecekteki kullanım alanları değerlendirildi.
‘Temiz ve Sürdürülebilir Enerji Potansiyeli Var’
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi ve birebir vakitte Bor Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Bülent Büyük, proton-bor füzyonunun son yıllarda lazer ve manyetik teknolojilerdeki gelişmelerle birlikte deneysel olarak daha fazla araştırılmaya başlandığını söyledi.
Füzyonun yoğun güç üretme potansiyeline dikkat çeken Büyük, proton-bor tepkisinin nötron açığa çıkarmaması sebebiyle radyoaktivite açısından da değerli avantaj sunduğunu belirtti. Tepki sonucunda ortaya çıkan alfa parçacıklarının yüklü olması sayesinde direkt elektrik üretiminin mümkün olabileceğini söz eden Büyük, “Dünya pak, yoğun ve sürdürülebilir güç üretimine odaklanmış durumda. Proton-bor füzyonu bu açıdan değerli avantajlara sahip” dedi.
‘Türkiye Stratejik Yakıt Sağlayıcısı Olabilir’
Türkiye’nin bor rezervlerinin proton-bor füzyonunda değerli bir avantaj sağladığını vurgulayan Büyük, “Reaksiyonun ana kaynaklarından biri bor-11 izotopu. Dünyada yüzde 70 bor rezervine sahip olan ülkemiz için bu önemli bir kıymet taşıyor. Sürdürülebilir güç üretimi mümkün hale geldiğinde ve mevcut teknik zorluklar aşıldığında Türkiye, dünyadaki en değerli stratejik yakıt sağlayıcı ülkelerden biri olabilir” diye konuştu.
Bu alandaki çalışmaların yüksek maliyetli altyapı ve tesis yatırımları gerektirdiğini belirten Büyük, Türkiye’nin özel kesim, üniversiteler ve kamu kurumları arasında ortak bir strateji oluşturmasının değerine dikkat çekti.
‘Sağlık Alanında Da Potansiyeli Var’
Proton-bor füzyonunun sadece güç üretimiyle hudutlu olmadığını belirten Büyük, tepki sonucu ortaya çıkan alfa parçacıklarının tıbbi uygulamalarda kullanılabileceğini söyledi. Büyük, “Proton-bor füzyonundan ortaya çıkan alfa parçacıklarının başta kanser olmak üzere çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanımına yönelik önemli bir potansiyel bulunuyor” dedi.
Yeditepe Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İpek Karaaslan da Türkiye’nin bor kaynakları sebebiyle bu alandaki gelişmelerin dışında kalmaması gerektiğini söyledi. Karaaslan, proton-bor füzyonunun şimdi deneysel kademede olduğunu belirterek, Türkiye’nin bilhassa proton ve bor içeren materyallerin geliştirilmesi ile sıhhat uygulamalarında kıymetli bir rol üstlenebileceğini söz etti.
‘Enerji Krizlerinin Yaşandığı Dönemde Önemli’
Füzyon çalışmalarının teknik açıdan güçlü bir alan olduğunu belirten Karaaslan, dünyada güç muhtaçlığının arttığı ve karbon sıfır amaçlarının öne çıktığı bir devirde bu araştırmaların kıymet kazandığını söyledi. Türkiye’nin bor kaynaklarının bu alanda stratejik avantaj sağlayabileceğini belirten Karaaslan, “Ülkemizin bir bor ülkesi olduğunu düşünürsek bu çalışmaların içinde yer almamak büyük bir kayıp olur” dedi.
‘Çalışmalarımız Devam Etmektedir’
Çin merkezli ENN Grup çalışanı Dr. Bing Liu ise şirket olarak 2035 yılı prestijiyle ticari prototip ölçeğine geçmeyi hedeflediklerini belirterek, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Bu evrede yaklaşık birkaç metre ebatlarında olan reaktörün, bir olağan mahalle içerisinde rahat ve inançlı bir halde pak güç üretimini sağlayabileceğini düşünüyoruz. Bu noktada gerekli çalışmalarımız devam etmektedir” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
