Son yıllarda çocukluk çağı diyabetinde dikkat alımlı bir artış yaşanıyor. Bilhassa tip 1 diyabetin çocukluk çağında en sık görülen diyabet çeşidi olduğunu vurgulayan uzmanlar, erken teşhisin hayati değer taşıdığına dikkat çekiyor. Diyabet bazen sinsi seyrederek fark edilmesi güç bir tablo oluşturabildiğinden, erken ikaz sinyallerinin bilinmesi büyük kıymet taşıyor. Bilhassa çok susama, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik üzere belirtiler diyabetin birinci işaretleri ortasında yer alabiliyor. Memorial AtaşehirGöztepe Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Elif Söbü, çocuklarda diyabetin belirtileri ve tedavi süreci hakkında bilgi verdi.
Her yıl 2 bin 500 çocuk diyabet tanısı alıyor
Çocukluk çağındaki diyabet hadiselerinin yüzde 95’inden fazlasını tip 1 diyabet oluşturmaktadır. Bu hastalık, pankreastaki insülin üreten beta hücrelerinin bağışıklık sistemi tarafından hasara uğratılması sonucu ortaya çıkar. Toplumda yaygın olarak bilinen tip 2 diyabetten farklı bir düzeneğe sahip olan tip 1 diyabet, çocuklarda görülen diyabet hadiselerinin büyük çoğunluğunu oluşturur.
Dünya genelinde 20 yaş altındaki yaklaşık 1,5 milyon çocuk ve ergen, tip 1 diyabetle hayatını sürdürmektedir. Türkiye’de ise yaklaşık 45-50 bin çocuk ve ergen tip 1 diyabetlidir ve her yıl yaklaşık 2 bin- 2 bin 500 çocuk yeni teşhis almaktadır. Son yıllarda yayımlanan bilimsel raporlar da hem dünyada hem de ülkemizde çocukluk çağı diyabetinin giderek arttığını ortaya koymaktadır.
Bu 6 belirti diyabetin birinci sinyali olabilir
Diyabet bazen sinsi ilerleyebilir ve belirtiler başlangıçta gözden kaçabilir. Bu nedenle çocuklarda diyabetin en sık görülen belirtilerini tanıma, erken teşhis ve tedavi sürecinde değerli avantaj sağlayabilir. Bu belirtiler aileler için değerli bir ihtar niteliği taşıyabilir:
- Aşırı susama
- Sık ve fazla ölçüde idrar yapma
- Gece alt ıslatma yahut idrar kaçırmanın başlaması
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Halsizlik ve yorgunluk
- Ağız kuruluğu
Bu belirtilerin bir ortada görülmesi durumunda vakit kaybetmeden bir tabibe başvurulmalıdır. Erken teşhis sayesinde diyabetik ketoasidoz üzere hayatı tehdit edebilen önemli tabloların önüne geçilebilir.
Aileler kendilerini suçlamamalı lakin şuurlu davranmalı
Tanı sonrasında ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri, “Acaba yanlış bir şey mi yaptık?” olur. Lakin ailelerin bunu bilmesi gerekir ki; tip 1 diyabet; fazla şeker tüketimi, gerilim, yanlış beslenme yahut ebeveyn yanlışlarından kaynaklanan bir hastalık değildir. Tip 1 diyabetin kesin nedeni bugün hala tam olarak bilinmemektedir. Günümüzde hastalığı büsbütün önlemenin yahut ortadan kaldırmanın bir yolu bulunmasa da erken teşhis, tertipli takip ve bilimsel tedavi yaklaşımları sayesinde çocuklar son derece sağlıklı ve faal bir ömür sürdürebilmektedir.
Diyabetli çocuklara “arkadaşım diyabet” bakış açısı kazandırılmalı
Çocukların diyabete ahenk sağlamasında kullanılan en güçlü yaklaşımlardan biri “arkadaşım diyabet” bakış açısıdır. Günümüzde çocuklara ve ailelere önerdiğimiz bu yaklaşım, diyabeti bir düşman olarak görmek yerine onunla yaşamayı öğrenmektir. Diyabeti yanlışsız yönetildiğinde hayatın bir kesimi hâline gelen bir yol arkadaşı olarak görmek, hem çocukların hem de ailelerin ruhsal yükünü kıymetli ölçüde azaltmaktadır. Tertipli kan şekeri takibi, gerçek insülin kullanımı, teknolojik aygıtlardan aktif yararlanma ve müspet yaklaşım sayesinde çocuklar özgüvenlerini koruyarak toplumsal hayatlarına rahatlıkla devam edebilmektedir.
Teknolojik gelişmeler tedaviyi kolaylaştırıyor
Son yıllarda diyabet tedavisinde yaşanan teknolojik gelişmeler çocukların hayat kalitesini kıymetli ölçüde artırmıştır. Daima glikoz ölçüm sistemleri (CGM), insülin pompaları ve hibrit kapalı döngü sistemleri sayesinde kan şekeri denetimi daha inançlı ve daha başarılı biçimde sağlanabilmektedir. Bu teknolojiler sayesinde çocuklarda kan şekeri dalgalanmaları azalmakta, hipoglisemi riski düşmekte, gece takipleri de daha inançlı hale gelmektedir. Çocuklar okul, spor ve toplumsal ömürlerine daha rahat ahenk sağlamaktadır.
Doğru yönetilen diyabet çocuğun geleceğini kısıtlamaz
Çocukluk çağı diyabeti konusunda toplumun her kesitinde farkındalığın artırılması kıymetlidir. Ailelerin erken belirtileri tanıması, nizamlı sıhhat denetimlerini aksatmaması ve bilimsel tedavi prosedürlerinden yararlanması sayesinde diyabetli çocuklar sağlıklı, üretken ve keyifli bireyler olarak hayatlarını sürdürebilir. Unutulmamalıdır ki, diyabet tanısı bir son değil; hakikat bilgi, güçlü aile takviyesi, tecrübeli sıhhat grupları ve aktüel teknolojilerle muvaffakiyetle yönetilebilen bir ömür seyahatidir. Yeterli yönetilen diyabet, çocukların büyüme ve gelişimini olumsuz etkilemez. Kan şekeri denetimi düzgün olan çocuklar eğitim hayatlarına, spor faaliyetlerine ve toplumsal hayatlarına yaşıtlarıyla birebir formda devam edebilmektedir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
