İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin hafızasını taşıyan tarihi çeşme, heykel ve anıtlarda bilimsel onarım çalışması başlattı. Çatlaklar onarılıyor, aşınmalar gideriliyor, İzmir’in ‘kent takıları’ geleceğe taşınıyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin geçmişini geleceğe taşımak maksadıyla tarihi çeşme, heykel ve anıtların korunmasına yönelik titiz çalışmalar yürütüyor. Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanlığı’na bağlı Muhafaza Uygulama ve Denetim Şube Müdürlüğü (KUDEB) ile Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü grupları, yapılardaki çatlak, aşınma ve yüzey bozulmalarını bilimsel sistemlerle onarıyor. Restoratörler, bir çeşmenin sadece taş ya da mermerden ibaret olmadığını, birebir vakitte İzmir’in hafızasını ve kent ömrünün izlerini taşıdığını vurguluyor.
“Çeşmeye baktığımda geçmişten iz görüyorum”
Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü’nde misyon yapan restoratör Pınar Girgin, küçük ölçekli yapıların kentin ruhunu en güçlü formda yansıtan eserler olduğunu belirterek şunları söyledi: “Kentin ‘kılcal damarları’ olarak gördüğümüz çeşmeler, heykeller ve anıtlarla ilgileniyoruz. Çalışmalarımıza Kültürpark’tan başladık. Kültürpark, kentin içindeki bir cennet üzere ve biz de bu cenneti en düzgün biçimde muhafazaya çalışıyoruz. Ben bir çeşmeye baktığımda sadece taş ya da mermer görmüyorum; o mahallede yaşamış insanların izlerini, geçmişin gündelik hayatını ve kentin hafızasını görüyorum. Bir çeşme yalnızca bir su yapısı değil, insanların buluştuğu, sohbet ettiği ve ömrün aktığı bir nokta. Bu nedenle her tarihi çeşme, geçmişle bugün ortasında bir köprü kuruyor.”
“Çeşme kurnasındaki aşınma bizim için alarm demek”
Bir yapıtın onarımına başlamadan evvel kesinlikle öyküsünü anlamaya çalıştığını belirten Girgin, “Kitabesinde kimin ismi yazıyor, hangi periyodun izlerini taşıyor, mahallede nasıl bir anısı var… Evvel bunları öğrenmeye çalışıyoruz. Zira bir yapının ruhunu anlamadan onu nitekim koruyamazsınız. Bir heykelin parmak ucundaki küçücük bir çatlak ya da bir çeşmenin kurnasındaki aşınma bizim için alarm niteliği taşıyor. Taş üzerindeki yosunlaşma, tuzlanma, mermer dokusundaki bozulmalar ve yapısal kayıplar, yapıtın geleceğiyle ilgili çok değerli sinyaller veriyor. Vatandaşlar bazen bunları fark etmeyebilir lakin bizim işimiz tam da bu ayrıntıları görmek” tabirlerini kullandı.
“Tarihimizi korumak hepimizin görevi”
Yanlış uygulamaların tarihi yapılar üzerinde geri dönülmez hasarlara yol açabileceğini vurgulayan Pınar Girgin, bilhassa bilinçsiz müdahalelerin yapıtların ömrünü kısalttığını belirterek şunları söyledi: “Bazen çok pak görünen bir yüzey, aslında taşın nefes almasını engelleyen yanlış bir kimyasal uygulamanın sonucu olabiliyor. O parlaklık birinci bakışta âlâ üzere görünse de uzun vadede yapıta ziyan veriyor. Bizim misyonumuz, birçok vakit görünmeyen bu riskleri erken tespit ederek hakikat müdahaleyi yapmak. Yaptığımız iş, tam manasıyla kentin takılarını korumak. Bir bina sessiz kalabilir fakat bir çeşme suyuyla, bir heykel ise duruşuyla kentle konuşur. Biz de o konuşmanın kesilmemesi için çalışıyoruz. Aslında yaptığımız iş biraz da İzmir’in takılarını temizleyip parlatmak üzere. Zira bu eserler, kentin kimliğini oluşturan en bedelli modüller.”
“Kentin ruhu geçmişine hürmetle ölçülür”
Tarihi yapıları korumak için yalnızca teknik bir müdahalenin yetmediğini o yapının sevildiğini ve sahiplenildiğini hissetmesi gerektiğini vurgulayan Girgin, “Bu yapıtların gerçek sahibi sırf bizler değil, kentte yaşayan herkes. Bir çeşmenin üzerine yazılan bir isim ya da bir heykelin etrafına bırakılan çöp, yalnızca taşa değil, bu kentin ortak hafızasına da ziyan veriyor. Tarihi yapıları korumak için insanların da onları sahiplenmesi gerekiyor. Bir kentin ruhu, geçmişine gösterdiği hürmetle ölçülür. Bu yapıtları koruyup gelecek kuşaklara aktarmak hepimizin ortak vazifesi. Vatandaşlarımızdan ricamız; bu yapıtları konutlarındaki birer eşya üzere görmeleri. Onları incitmeden, dokusuna ziyan vermeden gelecek jenerasyonlara aktarmak en büyük vatandaşlık misyonumuz. Unutmayın ki, bir kentin ruhu, o kentin geçmişine ne kadar hürmet duyduğuyla ölçülür” dedi.
Tarihi çeşmeler restore edilirken her detay titizlikle korunuyor
KUDEB ve Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü grupları tarihi çeşmelerde yürüttükleri onarım çalışmalarında sadece yapının dış görünüşünü değil, tarihi kimliğini ve özgün dokusunu da muhafazaya ihtimam gösteriyor. Çalışmalarda taş ve mermer yüzeylerde oluşan yosunlaşma, tuzlanma ve aşınmalar özel formüllerle temizlenirken, kitabeler ve süslemelerin ziyan görmemesi için hassas bir çalışma yürütülüyor. Çeşmelerde sonradan yapılan ve yapının tarihi dokusuyla uyumlu olmayan müdahaleler kaldırılırken, kullanılan materyallerin özgün yapıyla uyumlu olmasına dikkat ediliyor. Takımlar ayrıyeten çeşmelerin su sistemi ve altyapısını da denetim ederek yapıların tekrar fonksiyon kazanmasını hedefliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
