Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, otizm spektrum bozukluğunun temel özellikleri, erken devirde görülebilen belirtileri ile lisan ve toplumsal irtibat alanında sebep olduğu zahmetler hakkında açıklamalarda bulundu.
Otizm, toplumsal bağlantı ve etkileşimde zorlanmalarla seyrediyor!
Otizmin toplumsal irtibat ve etkileşim alanlarında yaşanan zahmetlerin yanı sıra tekrarlayıcı, basmakalıp davranışlar ve duyusal hassasiyetlerle seyreden nörogelişimsel bir durum olarak tanımlandığını tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Günümüzde otizm, tek bir tablo yerine farklı özellik ve seviyelerin bir arada bulunduğu ‘otizm spektrum bozukluğu’ kavramıyla ele alınıyor.” dedi.
Geçmişte Asperger sendromu ve atipik otizm üzere farklı teşhislerle tabir edilen kimi durumların da artık otizm spektrumu içerisinde değerlendirildiğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Spektrumda bilhassa toplumsal bağlantı ve etkileşim alanındaki zahmetler ön plana çıkıyor.” diye konuştu.
İlk belirtiler 1,5 yaş civarında görülebiliyor!
Otizm spektrumuna ait birtakım belirtilerin yaklaşık 1,5 yaşından itibaren fark edilebildiğine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Luş, şöyle devam etti:
“Çocuğun toplumsal etkileşimde zorlanması, toplumsal gülümsemeye karşılık vermemesi, ismiyle seslenildiğinde bakmaması yahut seslenmeye reaksiyon vermemesi erken devirde dikkat çekebilen belirtiler arasında yer alıyor.
Bunun yanı sıra çocukların ebeveynleriyle birlikte oynanan ‘ce-ee’ üzere karşılıklı oyunlara katılmaması, bir obje ya da yöne işaret edildiğinde oraya bakmaması ve etrafındaki şahıslara ya da olaylara beklenen seviyede ilgi göstermemesi de toplumsal bağlantı açısından kıymetlendirilmesi gereken işaretler arasında bulunuyor.”
Dil gelişimindeki farklılıklar dikkat çekiyor!
Otizm spektrumunda lisan gelişiminin de farklı formlarda etkilenebildiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Çocuğun hiç konuşmaması, konuşmanın yaşıtlarına nazaran gecikmesi yahut konuşma gelişmiş olsa bile lisanın toplumsal bağlantı emeliyle uygun halde kullanılmaması görülebiliyor.” dedi.
Özellikle ergenlik ve yetişkinlik devrinde ortaya çıkabilen durumlara da değinen Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Mecazları anlamakta zorlanma, sosyal iletişimi resen başlatamama ve farklı toplumsal ortamlara uygun dil kullanımı konusunda zahmet yaşama üzere durumlar da görülebiliyor. Bu özelliklerin görülme biçimi ve şiddeti, otizm spektrumundaki bireyler arasında farklılık gösterebiliyor.” açıklamasını yaptı.
Tekrarlayıcı davranışlar ve duyusal hassasiyetler görülebiliyor!
Otizmin bir öbür değerli özelliğini davranışsal farklılıkların oluşturduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Tekrarlayıcı hareketler ve basmakalıp davranışlar bunlar arasında yer alıyor.” dedi.
Bunun yanında duyusal uyaranlara karşı aşırı hassasiyet (hipersensitivite) yahut uyaranlara karşı beklenenden daha az reaksiyon verme (hiposensitivite) görülebildiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Luş, sözlerini şöyle tamamladı:
“Ses, ışık, dokunma yahut öteki duyusal uyaranlara verilen yansılar bireyden bireye değişebiliyor. Bu sebeple otizm spektrum bozukluğunun tek tip bir görünümünün olmadığı, belirtilerin farklı bireylerde farklı seviyelerde ve biçimlerde ortaya çıkabileceği unutulmamalı.
Erken devirde fark edilen toplumsal bağlantı, lisan gelişimi ve davranışsal farklılıkların uygun formda kıymetlendirilmesi, çocuğun gereksinimlerinin belirlenmesi ve gelişiminin desteklenmesi açısından ehemmiyet taşıyor.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
