Bağışıklık sistemini belli enfeksiyon etkenlerine karşı evvelden hazırlayan aşılar, çocukların önemli ve kalıcı hasara yol açabilecek hastalıklardan korunmasında değerli rol oynuyor. Aşılar, makul bir mikrobun zayıflatılmış ya da etkisizleştirilmiş kısımlarını içererek, bağışıklık sisteminin bu mikrobu evvelce tanımasını ve ona karşı savunma geliştirmesini sağlıyor. Böylelikle kişi gelecekte tıpkı mikroba maruz kaldığında, bağışıklık sistemi daha süratli ve tesirli formda harekete geçerek hastalığın ortaya çıkmasını engelleyebiliyor ya da hastalığın daha hafif geçirilmesini sağlıyor. Memorial Ankara Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Meltem Güneş Aslan, “1-31 Ağustos Ulusal Aşı Farkındalık Ayı” kapsamında çocukluk çağı aşılarının kıymeti, aşılama takvimi ve ailelerin merak ettikleri bahisler hakkında bilgi verdi.
Aşılar, bağışıklık sistemini uyararak makul bir enfeksiyon etkenine karşı müdafaa sağlayan biyolojik eserlerdir. Virüs, bakteri, parazit yahut mantar üzere mikropların bedene girerek çoğalması hastalığa sebep olur. Bağışıklık sistemi ise bu mikropları yok ederek hastalıkla çaba etmeye çalışır.
Bebekler enfeksiyonlara karşı daha savunmasız
Bebeklik ve çocukluk periyodunda aşılama büyük kıymet taşır. Yenidoğan bebekler, dış dünyadaki mikroplara karşı şimdi büsbütün gelişmemiş bir bağışıklık sistemine sahiptir. Anneden plasenta aracılığıyla bebeğe geçen hami antikorlar da ömrün birinci aylarında giderek azalır. Bu sebeple doğumdan sonraki birinci günler ve aylarda başlayan aşılama, bağışıklık sistemi şimdi gelişmekte olan bebek ve çocukların ölümcül olabilen yahut kalıcı hasara yol açabilen bulaşıcı hastalıklardan korunmasına yardımcı olur.
Aşılama sırf aşılanan çocuğun sıhhati açısından değil, toplum sıhhati açısından da kıymet taşır. Bir enfeksiyon etkenine karşı toplumun büyük kısmının aşılanması, hastalığın yayılma zincirinin kırılmasına katkı sağlar. Sürü bağışıklığı olarak tabir edilen bu durum sayesinde, şimdi aşılaması tamamlanmamış küçük bebekler ile kanser hastaları üzere bağışıklık sistemi düşük bireylerin de enfeksiyonlardan dolaylı olarak korunması mümkün olur.
Ulusal aşı takviminde hangi aşılar bulunuyor?
Çocukluk dönemi ulusal aşı takvimi;
- Difteri
- Boğmaca
- Tetanoz
- Çocuk felci
- Tüberküloz
- Kızamık
- Kızamıkçık
- Kabakulak
- Suçiçeği
- Hepatit A
- Hepatit B
- Hemofilus influenza tip b
- Streptococcus pneumonia
Bunların yanı sıra influenza (grip) aşısı, rotavirüs aşısı, meningokok aşısı, RSV aşısı ve HPV aşısı da hekimin tavsiyesi doğrultusunda farklı yaş kümelerinde uygulanabilecek aşılar arasında yer alır.
Aşılama doğumdan çabucak sonra başlıyor
Bebek ve çocuklarda aşılama, doğumdan çabucak sonra uygulanan Hepatit B aşısı ile başlamaktadır. Hayatın birinci 1-2 yılı içerisinde birincil koruma serisi tamamlanırken, ilerleyen yaşlarda farklı periyotlarda uygulanan pekiştirme dozlarıyla bağışıklığın devamlılığı sağlanmaktadır. Prematüre bebeklerde de aşılama süreci özel bir ehemmiyet taşımaktadır. Prematüre bebeklere aşılar, gebelik haftasından bağımsız olarak takvim yaşına nazaran uygulanmaktadır. Aşılar tam doz olarak ve uygun aralıklarla yapılmaktadır. Hepatit B aşısının birinci dozunda ise bebeğin beden tartısı dikkate alınarak birinci doz bebeğin beden tartısı 2000 grama ulaştıktan sonra uygulanmaktadır.
Aşı takibinde ailelerin rolü büyük
Ailelerin çocuklarının aşılarını vaktinde yaptırmaları ve aşı takvimini tertipli formda takip etmeleri da büyük kıymet taşır. Nizamlı tabip denetimleri sırasında çocukların aşı durumları kıymetlendirilerek takip edilmektedir. Rastgele bir sebeple aşı takviminde gecikme yaşanması yahut birtakım aşıların vaktinde yapılamaması durumunda ise aşılama için süreç büsbütün kaybedilmez. Kaçırılan aşıların, doktor tarafından belirlenen yeni bir takvim doğrultusunda tamamlanabilmektedir.
Aşıların yan tesirleri çoğunlukla hafif ve geçici
Aşı uygulamalarından sonra çoklukla rastgele bir yan tesir görülmezken, kimi bireylerde süreksiz ve hafif yan tesirler ortaya çıkabilir. Aşıya bağlı en sık görülen yan tesirler arasında aşının uygulandığı bölgede kızarıklık ve şişlik, hafif ateş, baş ağrısı, kas ağrısı ve döküntü olabilir. Nadiren alerjik tepkiler üzere daha önemli yan tesirler de görülebilir.
Aşıların güvenilirliğine ait değerlendirmeler ise uzun ve titiz bilimsel süreçlerden geçer. Aşılar, aktiflikleri ve yan tesir gelişimi açısından klinik çalışmaları tamamlandıktan sonra ruhsatlandırılır. Üretim ve dağıtım evrelerinde da çok sıkı denetimlerden geçirilir. Türkiye’de kullanılan aşılar; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Avrupa İlaç Ajansı (EMA), ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) veya T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından ruhsatlandırılmış aşılardan oluşur.
Bilimsel araştırmalar aşılar ile otizm arasında münasebet olmadığını gösteriyor
Aşılarla ilgili toplumda vakit zaman çeşitli yanlış inanışlar da gündeme gelebilir. Bunlardan biri, aşıların otizm spektrum bozukluğuna sebep olduğu yönündeki savlardır. Bu savlar üzerine çok sayıda bilimsel araştırma yapılmış ve aşılar ile otizm arasında bir münasebet olmadığı ortaya konulmuştur. Aşılama sonrasında ortaya çıkabilen hafif ateş ve kırgınlık üzere belirtiler, hastalık geliştiği manasına gelmez. Bu belirtiler, bağışıklık sisteminin aşıya verdiği cevabın bir sonucu olarak görülür.
Aşılar çocuk ve toplum sıhhati açısından hayati ehemmiyet taşıyor
Çocukların aşılarının nizamlı olarak yaptırılması ve aşı takviminin sağlık çalışanlarıyla iş birliği içerisinde takip edilmesi gerekmektedir. Bağışıklama programları, bulaşıcı hastalıkların azaltılması ya da büsbütün ortadan kaldırılmasında en faal ve en ekonomik müdahale prosedürlerinden biridir. Bağışıklama sayesinde her yıl milyonlarca çocuğun hayatının korunmasına katkı sağlanmaktadır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
