Yüzün bir tarafında ansızın başlayan, elektrik çarpması üzere şiddetli ve keskin bir ağrı… Birçok kişi bu durumu diş ağrısı ya da sinüzit sanıyor. Meğer bu tablo, önemli bir hudut hastalığı olan trigeminal nevraljinin habercisi olabiliyor. Uzmanlar, bilhassa tek taraflı ve yüz kaslarının kullanıldığı hareketlerle tetiklenebilen yüz ağrılarında vakit kaybetmeden kıymetlendirme yapılması gerektiğini vurguluyor. Memorial Göztepe Hastanesi Beyin ve Hudut Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Mustafa Sakar, halk ortasında “yüzde ağrı sendromu” olarak bilinen trigeminal nevralji hakkında kıymetli bilgiler verdi.
Yüzde ağrı ani başlıyor gün içinde tekrarlayabiliyor
Trigeminal nevralji, yüzün duyusunu taşıyan beşinci kranial sonun etkilenmesiyle ortaya çıkan bir ağrı sendromudur. Hududun bir noktada sıkışması ya da tahriş olması, ani ve çok şiddetli ağrı ataklarına yol açabilir. Ağrı birçok vakit yüzün tek tarafında hissedilir. Elektrik çarpması ya da bıçak saplanması biçiminde tanım edilir. Saniyeler sürer lakin gün içinde tekraren tekrar edebilir. Diş fırçalama, konuşma, yüz yıkama hatta hafif rüzgarla bile tetiklenebilir. En sık neden, hududa temas eden bir damar baskısıdır. Daha ender durumlarda yapısal meseleler ya da nörolojik hastalıklar da tabloya yol açabilir.
Yüzünüzde bu sıkıntıları yaşıyor musunuz?
Genellikle yüzün bir tarafında, saniyeler süren ancak çok keskin bir ağrı biçiminde hissedilir. Elektrik çarpması, bıçak saplanması ya da yanma üzere tanım edilir. Diş fırçalama, yüz yıkama, konuşma, hatta hafif bir esinti bile ağrıyı tetikleyebilir. Ağrılar çoklukla birden başlar ve kısa sürer, lakin gün içinde tekraren tekrar edebilir. Ağrı sırasında istemsiz yüz kasılmaları yahut göz kırpma görülebilir. Ağrının olduğu bölgede dokunmaya karşı çok hassasiyet gelişebilir.
En çok diş ağrısı ve sinüzit ile karıştırılıyor
Yaşam kalitesini önemli halde etkileyebilen bu hastalık gerçek yaklaşımla denetim altına alınabilir. Trigeminal nevralji bir diş ağrısı değildir. Hudut kaynaklı bir ağrı sendromu olduğu için diş ağrısıyla karışabilir lakin düzeneği farklıdır. Ağrı yüzde tek taraflıdır. Zira trigeminal hudut, her iki tarafta birer tanedir. Hangi taraftaki hudut etkilenmişse, ağrı çoklukla o yüz yarısında hissedilir.
Bu nedenle bu stil tek taraflı, ani başlayan ve elektrik çarpması biçiminde tanım edilen yüz ağrıları sıradan bir diş ağrısı ya da sinüzit olarak değerlendirilmemelidir. Yanlış teşhis sonucu gereksiz diş çekimleri yapılması mümkündür ve bu durum teşhis sürecini geciktirebilir. Ağrının tek taraflı, kısa vadeli ve tetiklenebilir olması değerli ipuçlarıdır. Gerekli durumlarda beyin MR görüntülemesi yapılarak hudut etrafında damar teması ya da diğer bir neden olup olmadığı kıymetlendirilir. Böylelikle gerçek teşhis konularak uygun tedavi planlanır.
Konuşmayı bile engelleyebiliyor
Hastalık ilerledikçe ataklar sıklaşabilir ve şiddetlenebilir. Birtakım hastalar ağrıyı tetiklediği için konuşmaktan kaçınacak kadar etkilenebilir. Yıllarca etrafları ile yazı tahtası aracılığıyoa bağlantı kurmak zorunda kalan hastaların cerrahi tedavi sonrasında ağrısız konuşmanın rahatlığını yaşadığı görülmektedir. Trigeminal nevralji, gerçek teşhis konulduğunda tesirli halde tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedavi planı, ağrıların sıklığına, şiddetine ve ömür kalitesine tesirine nazaran belirlenir. Tedavi bireye özeldir; her hastada farklı bir yol izlenebilir. Kıymetli olan, ağrının denetim altına alınması ve ömür kalitesinin yükseltilmesidir.
Tedavi mümkün mü?
Tedavinin birinci basamağında hudut üzerindeki hassasiyeti azaltan birtakım özel ilaçlar kullanılabilir. Hudut bloğu, radyofrekans ablasyon üzere girişimsel süreçlerle de ağrı denetim altına alınabilir. Son kademede ise cerrahi müdahale planlanabilir. Mikrocerrahiyle hudut üzerindeki baskının kaldırılması (mikrovaskülerde kompresyon) pek çok hastada yüksek muvaffakiyet oranına sahiptir ve kalıcı tahlil sağlayabilir. Tedavide cerrahi kaide değildir ve çoğunlukla ilaçlarla rahatlama sağlanabilir; fakat cerrahi uygun seçilmiş olaylarda çok yüksek muvaffakiyet oranına sahiptir.
Yüzde ağrı sendromundan korunmak için teklifler;
- Yüzünüzü sert bir formda ovmayın.
- Yüzünüzü ılık suyla yıkayın.
- Yumuşak diş fırçası kullanın.
- Rüzgarlı havada atkı ya da şal ile yüzünüzü koruyun.
- Çok sıcak ya da soğuk içeceklerden kaçının.
- Stresli ve ağır günlerde kısa molalar verin, nefes antrenmanları yapın.
- Atakların sıklığını ve tetikleyicilerini not alın ve hekiminizle paylaşın.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
