Dolaylı Ar-Ge teşviki 169 milyar 33 milyon TL oldu
Ar-Ge faaliyetlerine yönelik toplam vergi teşviki 2024 yılında 105 milyar 977 milyon TL iken 2025 yılında %59,5 artış göstererek 169 milyar 33 milyon TL oldu.
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan teşebbüsler, 86 milyar 105 milyon TL’lik gelir vergisi stopaj teşviki dayanağından faydalandı. Bu vergi dayanağını sırasıyla 81 milyar 63 milyon TL’lik kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon TL’lik gelir vergisi ve 141 milyon TL’lik katma bedel vergisi (KDV) takviyesi izledi.
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin %50,9’u gelir vergisi stopaj teşvikinden oluşurken %49,1’i kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden oluştu.
Dolaylı Ar-Ge teşvikleri, 2009-2025
Ar-Ge faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinden yararlanan teşebbüs sayısı 11 835 oldu
Ar-Ge vergi teşviklerinden yararlanan teşebbüs sayısı 2025 yılında 11 835 oldu. Teşviklerden yararlanmak için beyanname veren teşebbüsler ana faaliyetlere nazaran incelendiğinde teşebbüslerin, 6 098’inin bilgi ve irtibat, 2 421’inin imalat sanayi ve bin 627 sinin mesleksel, bilimsel ve teknik faaliyetler alanında faaliyet gösterdiği görüldü.
Yararlanılan teşvik fiyatlarında bilgi ve bağlantı kesimi birinci sırada yer aldı
4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşvik fiyatı 43 milyar 227 milyon TL olarak gerçekleşti. Kelam konusu teşvik fiyatının %71,2’sinin bilgi ve irtibat, %14,5’inin imalat ve %5,9’unun ise mesleksel, bilimsel ve teknik faaliyetler kesimlerinde faaliyet gösteren teşebbüslere ilişkin olduğu görüldü.
5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşvik fiyatı ise 39 milyar 561 milyon TL olarak gerçekleşti. Kelam konusu teşvik meblağının %72,9’unun imalat, %14,7’sinin bilgi ve bağlantı ve %4,1’inin ise finans ve sigorta faaliyetleri bölümlerinde faaliyet gösteren teşebbüslere ilişkin olduğu görüldü.
Gelir ve kurumlar vergisi dayanağından yararlanan her 4 teşebbüsten 3’ü TGB’de yer aldı
2025 yılında gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan Ar-Ge takviyesinden yararlanan toplam 7 087 teşebbüsün 5 321’i 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (TGB) kapsamında, bin 766’sı ise 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında dayanaktan yararlanmıştır. Buna nazaran, yararlanıcı teşebbüslerin %75,1’i 4691 sayılı Kanun, %24,9’u ise 5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge dayanağından yararlanmıştır.
Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına nazaran dağılımları incelendiğinde, imalat kesiminde faaliyet gösteren teşebbüslerin %82,1’inin 5746 sayılı Kanundan, %17,9’unun ise 4691 sayılı Kanundan yararlandığı görüldü. Bilgi ve irtibat bölümündeki teşebbüslerin %84,1’i, mesleksel, bilimsel ve teknik faaliyetler dalındaki teşebbüslerin ise %81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi dayanağından yararlandı. Birebir dallarda 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanan teşebbüslerin oranları sırasıyla %15,9 ve %18,9 oldu.
Gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge dayanaklarından yararlanan teşebbüslerin ekonomik faaliyet alanlarına nazaran dağılımı,(%), 2025
Gelir vergisi stopaj teşviki 86 milyar 105 milyon TL oldu
2025 yılında teşebbüsler 86 milyar 105 milyon TL gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı kanun kapsamında 3 088 teşebbüs 37 milyar 290 milyon TL gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 4691 sayılı kanun kapsamında ise 8 244 teşebbüs 48 milyar 815 milyon TL gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı.
Gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanan teşebbüslerin ekonomik faaliyet alanlarına nazaran dağılımı,(%), 2025
Küçük ve orta büyüklükteki teşebbüsler dolaylı Ar-Ge teşviklerinin %38,2’sinden yararlandı
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan teşebbüsler büyüklük kümelerine nazaran ele alındığında, 11 bin 835 teşebbüsün %89,5’inin küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) olduğu görüldü. Teşebbüs sayısı bakımından Ar-Ge teşviklerinden yararlanan büyük ölçekli teşebbüslerin hissesi %10,5 iken bu teşebbüsler dolaylı Ar-Ge teşviklerinin %61,8’inden yararlandı.
KOBİ’lerin dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanma oranı %38,2 oldu. Büyüklük kümelerine nazaran incelendiğinde, KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon TL dolaylı Ar-Ge teşvik ölçüsünün %61,1’inin orta ölçekli, %32,1’inin küçük ölçekli ve %6,8’inin ise mikro ölçekli teşebbüslere sağlandığı gözlendi.
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin büyüklük kümelerine nazaran dağılım,(%), 2025
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
