Yaz aylarında serinletici tesiri sebebiyle vazgeçilmez bir lezzeti olan dondurma, kolay da ulaşılabildiği için çocuklardan yetişkinlere tüm bireylerin birinci tercihleri arasında yer alıyor. Dondurma ile ilgili, ‘soğuk olduğu için hafiftir’ kanısı ise birden fazla vakit hakikat olmayabiliyor. Sıhhat açısından dondurmanın tüketiminde eserin içeriği, porsiyonu ve tüketim sıklığına dikkat edilmesi gerekiyor. Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uz. Dyt. Betül Merd, yaz mevsiminin vazgeçilmezleri arasında yer alan dondurma ile ilgili dikkat edilmesi gerekenler hakkında bilgi verdi.
Glikoz ya da fruktoz şurubu uyarısı
Dondurmayı tek başına ‘sağlıklı’ ya da ‘sağlıksız’ olarak kıymetlendirmek yerine, içeriğine bakarak karar vermek gerekir. Süt, yoğurt yahut krema üzere süt eserlerinden üretilen; gerçek meyve, kakao, kuruyemiş üzere besinler içeren dondurmalar ile yoğun ölçüde şeker, glikoz ya da fruktoz şurubu, bitkisel yağ, aroma verici ve çeşitli katkı maddeleri içeren eserlerin besin kıymetleri muhakkak tıpkı değildir. Bilhassa marketlerde satılan eserlerde ‘dondurma’, ‘sütlü buz’, ‘bitkisel yağlı ürün’ yahut gibisi tabirler arasındaki farklara dikkat edilmelidir. Tüketicinin sadece ön yüzündeki ‘çilekli’, ‘çikolatalı’ üzere tabirlere değil, kesinlikle içindekiler listesine ve besin bedelleri tablosuna bakması değerlidir.
Doğal metotlarla yapılan dondurma
Sağlıklı beslenme kuralları çerçevesinde besinlerin hakikat kıymetlendirilmesi gerekir. Uygun ve hakikat porsiyon ile tüketim sıklığı açısından bir kıymetlendirme yapılırsa dondurma beslenme nizamının içerisinde yer alabilir. Doğal tekniklerle yapılan bilhassa sade sütlü dondurmalar, şerbetli ve yoğun şeker içeren tatlılara oranla beslenme nizamında bir alternatif olabilir. Lakin dondurma konusunda porsiyon denetimi değerlidir. Bir top dondurmanın kalorisi; kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve öbür gereçlere nazaran değişiklik gösterebilir. Bu sebeple, “bir top dondurma kesin olarak şu kadar kaloridir’ demek yanlışsız değildir.
“Suya tuttum erimedi” görüntüleri yanıltabilir
Dondurma için son yıllarda, “Suya tuttum, erimedi! Bu dondurma sebep erimiyor?” sorusu çok sorulmaktadır. Sosyal medyada kimi dondurmaların suyun altında tutulmasına karşın kolaylıkla erimediğini gösteren görüntüler çok izlenenler arasında yer almaktadır. Bu imajlar sebebiyle insanlarda, ‘dondurmanın içinde doğal olmayan maddeler var’ kanısı hakimdir. Burada değerli bir ayrım yapmak gerekir. Dondurmanın geç erimesi yahut erime sırasında biçimini müdafaası, tek başına içinde diğer bir madde ya da eserin sıhhatsiz olduğunu kanıtlamaz. Erimesi ya da erimemesinde kullanılan yağ ölçüsü, süt proteinleri, şeker ve öbür kuru maddeler ile emülgatör ve stabilizatörler, hava ölçüsü, üretim teknolojisi ve saklama şartları tesirlidir.
Reklamına değil etiketine bakılmalı
Bazı endüstriyel dondurmalarda eserin yapısını ve dokusunu korumak gayesiyle stabilizatör ve emülgatörler kullanılır. Bunlar mevzuata uygun ölçülerde kullanıldığında besin üretiminde müsaade verilen bileşenlerdir. Münasebetiyle sırf “Suya tuttum, erimedi” manzarasından yola çıkarak dondurmanın sağlıklı olmadığı sonucuna varmak bilimsel açıdan hakikat değildir. Fakat bu görüntüler tüketiciye kıymetli bir bildiri vermektedir. Dondurma satın alırken sırf manzarasına yahut reklamına değil, etiketine bakmak gerekir.
Dondurma alırken dikkat etmeniz gerekenler
Dondurma alırken tüketicilerin şu kıstasları göz önünde bulundurması gerekir;
1. İçindekiler listesi: Listenin başında şeker yahut şeker içeren bileşenlerin bulunması, eserin yüksek ölçüde ek şeker içerebileceğini düşündürür. Tercih etmeyin.
2. Yağ kaynağı: Süt yağı ile farklı bitkisel yağların kullanılması eserin besin profilini değiştirebilir. Dikkatli olun.
3. Şeker ölçüsü: ‘Şekersiz, fit, light’ yahut ‘meyveli’ üzere tabirler eserin otomatik olarak sağlıklı olduğu manasına gelmez. Besin kıymetleri tablosundaki şeker ve güç ölçüsünü kesinlikle inceleyin.
4. Porsiyon: Bir paketin tamamını tek porsiyon olarak değerlendirilmemeli. Bilhassa kutulu dondurmalarda paket üzerinde belirtilen porsiyon ölçüsü ile tüketilen ölçü birbirinden çok farklı olabilir.
Meyveli yazan dondurmada nitekim meyve var mı?
Dondurmaların paket içeriğinde ‘çilekli, orman meyveli, mango aromalı’ tabirlerini gördüğümüzde eserin kesinlikle yüksek ölçüde gerçek meyve içerdiğini düşünmemeliyiz. Birtakım eserlerde gerçek meyve bulunurken birtakım eserlerde meyve aroması yahut meyve preparatları kullanılabilir. Bu sebeple ‘meyveli’ sözünden çok içindekiler listesine bakmak tüketici için daha yanlışsız bir yaklaşımdır. Piyasada ‘en sağlıklı dondurma bu’ halinde bir yaklaşım olmamalı. Seçim yaparken daha kısa ve anlaşılır bir içerik listesine sahip, süt eseri içeren, ek şeker ölçüsü daha düşük, porsiyonu denetim edilebilir eserler tercih edilmeli. Meskende hazırlanan dondurmalar daha sağlıklıdır. Yoğurt yahut süt ile meyvenin bir araya getirildiği, ek şeker ölçüsü denetim edilmiş tarifler hem çocuklar hem yetişkinler tarafından gönül rahatlığıyla tüketilebilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
