Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), demans riskini azaltmaya yönelik güncellenen rehberini yayımladı. 15 Temmuz 2026’da yayınlanan ikinci baskıda fizikî aktiviteden toplumsal yaşama, kronik hastalıkların denetiminden hava kirliliğine kadar birçok değiştirilebilir risk faktörüne dikkat çekiliyor. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, demansın kesin bir tedavisinin bulunmadığını hatırlatarak, hayat uzunluğu sürdürülen kollayıcı alışkanlıkların hastalık riskini azaltmada kritik rol oynadığını söyledi.
Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen demans, yaşlanan nüfusla birlikte giderek daha değerli bir halk sıhhati sorunu haline geliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) güncellediği “Demans Riskinin Azaltılması Rehberi”, hastalığın ortaya çıkma riskini azaltabilecek ömür biçimi değişikliklerine ait yeni bilimsel delilleri bir araya getiriyor. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, 2019 yılında yayımlanan birinci rehberin akabinde hazırlanan ikinci baskının, son yıllarda elde edilen bilimsel datalar doğrultusunda kıymetli ölçüde genişletildiğini belirtti.
Demans görülme sıklığının artması bekleniyor
Dünya genelinde 2021 yılı prestijiyle yaklaşık 57 milyon kişinin demansla yaşadığını, bu şahısların büyük kısmının düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, demansı büsbütün durduran ya da geriye çeviren kesin bir tedavinin şimdi bulunmadığını söyledi. “Bu sebeple hayat uzunluğu uygulanabilecek esirgeyici stratejiler, gelecekte demans görülme sıklığını azaltmada en tesirli yaklaşım olarak kabul ediliyor. Risk faktörlerinin kıymetli bir kısmı değiştirilebilir özellik taşıyor ve bunların erken periyotta denetim altına alınması büyük ehemmiyet taşıyor” diye konuştu.
Rehbere yeni risk faktörleri eklendi
Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, güncellenen rehberde HIV, inme ve travmatik beyin hasarı başta olmak üzere sekiz yeni risk faktörünün yer aldığını, mevcut sekiz risk faktörüne ait bilimsel delillerin da yine değerlendirildiğini belirtti.
Rehberde teklifler üç temel başlık altında toplanıyor:
- Sağlıklı hayat alışkanlıklarının desteklenmesi
- Demans riskiyle alakalı sıhhat problemlerinin faal yönetimi
- Çevresel risk faktörlerinin azaltılması
Fiziksel aktivite ve toplumsal hayat kollayıcı rol oynuyor
DSÖ rehberinde bilhassa nizamlı fizikî aktivite, bilişsel idmanlar ve toplumsal ömrün sürdürülmesinin öne çıktığını belirten Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, şu bilgileri paylaştı: “Normal bilişsel fonksiyonlara yahut hafif bilişsel bozukluğa sahip yetişkinlerde bilişsel eğitim programları ve toplumsal etkinliklere iştirak öneriliyor. Nizamlı fizikî aktivite ise demans riskini azaltmada en güçlü bilimsel delillerle desteklenen uygulamalar arasında yer alıyor.”
Kronik hastalıkların denetimi büyük ehemmiyet taşıyor
Rehberde sadece hayat usulü değil, kronik hastalıkların denetiminin de demans riskini azaltmada kıymetli rol oynadığına dikkat çeken Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl; hipertansiyon, diyabet, obezite, kolesterol yüksekliği, işitme kaybı, uyku bozuklukları ve depresyon üzere sıhhat meselelerinin uygun biçimde yönetilmesinin esirgeyici tesirine işaret edildiğini söyledi. Sigaranın bırakılmasının güçlü bir teklif olarak yer aldığını belirten Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, alkol tüketiminin sonlandırılması ve sağlıklı beslenmenin de riskin azaltılmasına katkı sağlayan kıymetli ömür usulü değişiklikleri arasında bulunduğunu söyledi.
Çevresel faktörler de demans riskini etkiliyor
Yeni rehberde birinci kere çevresel risk faktörlerine daha geniş yer verildiğini belirten Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, özellikle hava kirliliğine uzun mühlet maruz kalmanın demans gelişimi açısından ehemmiyet taşıyan risk faktörlerinden biri olarak değerlendirildiğini söyledi.
Demans riskini azaltacak 7 öneri
Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, demans riskini azaltmak için günlük ömürde uygulanabilecek şu tekliflerde bulundu:
- Düzenli fizikî aktivite yapın.
- Sosyal hayatın içinde kalın, toplumsal münasebetlerinizi sürdürün.
- Tansiyon, diyabet ve kolesterol üzere kronik hastalıklarınızı denetim altında tutun.
- Sigara kullanmayın, alkol tüketimini sonlandırın.
- Akdeniz tipi istikrarlı ve sağlıklı beslenin.
- İşitme ve görme kayıplarını ihmal etmeyin, gerektiğinde tedavi olun.
- Düzenli ve kaliteli uyuyun, beyin sıhhatini destekleyen ömür alışkanlıkları edinin.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
