Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, bilhassa kakao oranı yüksek bitter çikolatanın kalp ve damar sıhhati açısından faydalı biyoaktif bileşenler içerdiğini, lakin sıhhat faydalarının fakat ölçülü tüketimle mümkün olduğunu vurguladı. Bilen, çikolata seçiminde kakao oranı, ek şeker ve porsiyon ölçüsüne dikkat edilmesi gerektiğini belirtti.
7 Temmuz Dünya Çikolata Günü, dünyanın en sevilen lezzetlerinden biri olan çikolatayı kutlamak için değerli bir fırsat sunarken, çikolatanın sıhhat üzerindeki tesirleri de tekrar gündeme geliyor.
Her çikolata aynı değil
Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, 7 Temmuz Dünya Çikolata Günü hasebiyle yaptığı değerlendirmede çikolata tüketiminde dikkat edilmesi gereken noktalara değindi.
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, bilhassa kakao oranı yüksek bitter çikolatanın içerdiği flavanoller sayesinde damar sıhhati üzerinde olumlu tesirler gösterebildiğini, lakin çikolatanın “sağlıklı” olarak değerlendirilmesinde tüketim ölçüsü ve eser içeriğinin belirleyici olduğunu söyledi.
Kakao oranı yüksek bitter çikolata kalp ve damar sıhhatini destekleyebilir
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, bitter çikolatanın içerdiği epikateşin ve prosiyanidin üzere flavanollerin güçlü antioksidan özelliklere sahip olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Bu biyoaktif bileşikler oksidatif gerilimin azaltılmasına katkıda bulunurken, nitrik oksit üretimini artırarak damarların gevşemesini ve endotel işlevlerinin güzelleşmesini destekleyebilir.”
Bilimsel çalışmaların kakao tüketiminin kardiyometabolik sıhhat üzerinde olumlu tesirler oluşturabileceğini gösterdiğini belirten Bilen, tertipli ve ölçülü kakao tüketiminin toplam kolesterol, LDL kolesterol, açlık kan şekeri ile sistolik ve diyastolik kan basıncında küçükancak manalı güzelleşmeler sağlayabildiğini; buna rağmen beden tartısı, vücut kütle indeksi ve HbA1c üzerinde besbelli bir tesir görülmediğini tabir etti.
Bitter çikolata, sütlü ve beyaz çikolatadan sebep farklı?
Çikolata çeşitleri arasındaki en kıymetli farkın kakao içeriği olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, şunları söyledi:
Bitter çikolata, yüksek kakao oranı sayesinde flavonoid ve antioksidan bakımından en güçlü seçenektir. Tıpkı vakitte ekseriyetle daha az şeker içerir. Bitter çikolata, yüksek flavanol içeriği sebebiyle sütlü ve beyaz çikolataya kıyasla damar işlevleri üzerinde daha güçlü tesirlere sahiptir. Yapılan çalışmalar bitter çikolatanın kan basıncını düşürebildiğini göstermektedir. Ayrıyeten kısa vadeli bir klinik çalışmada, bitter çikolata tüketiminin beyaz çikolataya nazaran insülin hassaslığını artırdığı ve sistolik kan basıncını düşürdüğü bildirilmiştir.
Sütlü çikolata, daha düşük kakao oranı sebebiyle antioksidan açısından daha sonludur ve ekseriyetle daha fazla şeker içerir.
Beyaz çikolata ise kakao kitlesi içermez; sırf kakao yağı, süt ve şekerden oluşur. Bu sebeple kakao kaynaklı antioksidanlardan büyük ölçüde mahrumdur ve beslenme açısından sıhhat faydaları bakımından bitter çikolataya nazaran daha sonludur.
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, sıhhat açısından seçim yapılacaksa kakao oranı yüksek bitter çikolatanın tercih edilmesinin daha uygun olduğunu söz etti.
Ölçülü tüketim en değerli kural
Çikolatanın yararlarının sınırsız tüketim manasına gelmediğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “Sağlık üzerindeki olumlu tesirler büyük ölçüde kakao oranına, flavanol ölçüsüne ve tüketilen porsiyona bağlıdır. Çikolata tıpkı vakitte güç ve yağ açısından güçlü bir besin olduğundan, istikrarlı beslenmenin bir kesimi olarak ölçülü ölçülerde ve tercihen kakao oranı yüksek eserlerin tüketilmesi önerilmektedir” ihtarında bulundu.
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, mevcut bilimsel çalışmaların kesin bir günlük tüketim ölçüsü önermediğini söyledi.
Araştırmalarda bir porsiyonun yaklaşık 30 gram olarak tanımlandığını belirten Bilen, haftada yaklaşık 2-3 porsiyon tüketimin sıhhat açısından mümkün faydalarla ilişkilendirildiğini söz ederek haftada 2-3 porsiyon çikolata tüketiminin kâfi olduğunu söyledi.
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, “Çikolata güç ve yağ açısından güçlü bir besindir. Bilhassa sütlü ve beyaz çikolataların yüksek şeker içeriği sebebiyle porsiyon denetimi ihmal edilmemelidir. Çikolata, istikrarlı beslenme nizamı içerisinde küçük porsiyonlarda tüketilmeli ve günlük güç alımına katkısı göz önünde bulundurulmalıdır ” dedi.
Çikolata alırken etiketini okuyun
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, tüketicilerin çikolata satın alırken kesinlikle etiket bilgilerini incelemesi gerektiğini belirtti.
Sağlıklı bir tercih için şu kriterlere dikkat edilmesini önerdi:
- Tercihen yüzde 70 ve üzeri kakao oranına sahip eserler seçilmeli.
- İlave şeker ölçüsü denetim edilmeli.
- Doymuş yağ ve toplam güç içeriği incelenmeli.
- Porsiyon büyüklüğü dikkate alınmalı.
Bilen, kakao oranı yükseldikçe flavanol ölçüsünün arttığını, buna karşılık sütlü ve beyaz çikolatalarda şeker oranının daha yüksek olabildiğini söyledi.
Çocuklarda çikolata yasak değil fakat sonlar önemli
Çocuklarda çikolatanın büsbütün yasaklanmasının gerçek bir yaklaşım olmadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, aşırı tüketimin yüksek şeker içeriği sebebiyle diş çürükleri ve fazla güç alımına yol açabileceğini söz etti.
Ailelere şu tekliflerde bulundu:
- Çikolata ara sıra ve küçük porsiyonlarda sunulmalı.
- Ödül yahut ceza aracı olarak kullanılmamalı.
- Günlük beslenmede meyve, süt, yoğurt ve kuruyemiş üzere besleyici alternatiflere öncelik verilmeli.
Kronik hastalığı olanlar kişisel planlama yapmalı
Diyabet, obezite ve kalp-damar hastalığı bulunan bireylerde çikolata tüketiminin şahsa özel planlanması gerektiğini vurgulayan Bilen, bilhassa diyabetli bireylerin çikolata tüketimini günlük karbonhidrat planı içerisinde değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
“Çikolata tüketimine ait kararlar; hastalığın tipi, kullanılan ilaçlar, kan şekeri denetimi ve bireyin genel beslenme planı dikkate alınarak diyetisyen tarafından bireyselleştirilmelidir.” ifadelerini kullandı.
Çikolatayı ne vakit tüketmeli?
Çikolatanın günün hangi saatinde tüketilmesinin daha yararlı olduğuna ait bilimsel ispatların şimdi kâfi olmadığını belirten Bilen, tıpkı biçimde hangi besinlerle birlikte tüketilmesi gerektiği konusunda da kesin teklifler bulunmadığını söyledi.
Mevcut bilgilerin; tüketim saatinden fazla porsiyon denetimi, kakao oranı yüksek ürün seçimi ve genel beslenme nizamının çok daha kıymetli olduğunu ortaya koyduğunu tabir etti.
Çikolatadan vazgeçmek değil, gerçek tercih yapmak önemli
Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Betül Bilen, çikolatanın istikrarlı beslenme içerisinde büsbütün yasaklanması gereken bir besin olmadığını ancak doğru ürün seçimi ve ölçülü tüketimin sıhhat açısından belirleyici olduğunu vurguladı. Bilen, “Kakao oranı yüksek bitter çikolata, istikrarlı beslenme nizamının küçük bir modülü olarak tüketildiğinde sıhhat açısından kimi yararlar sağlayabilir. Lakin çikolatanın yüksek güç içeren bir besin olduğu unutulmamalı; porsiyon denetimi her vakit ön planda tutulmalıdır.” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
