İstanbul Okan Üniversitesi Sosyoloji Kısmı Dr. Öğretim Üyesi İlker Çayla, dijital medyada artan savaş ve çatışma içeriklerinin toplum üzerinde görünenden çok daha derin ruhsal tesirler yarattığını söylüyor.
Savaşın artık sadece coğrafik bir gerçeklik olmadığını vurgulayan Dr. Öğretim Üyesi Çayla, “Bugün beşerler savaşın kendisini yaşamıyor olabilir lakin onun imgelerini, kıssalarını ve duygusal yükünü her gün tekrar deneyimliyor. Bu durum savaşı fizikî bir olay olmaktan çıkarıp gündelik hayatın içine sızan daima bir ruhsal tecrübeye dönüştürüyor” diyor.
Sürekli maruz kalınan içeriklerin bireyleri, zihinsel olarak çatışma atmosferinin içine çektiğini belirten Dr. Öğretim Üyesi Çayla, bu durumu şöyle tanımlıyor:
“Literatürde bunu ‘uzaktan travma’ ya da ‘ikincil travma’ olarak isimlendiriyoruz. Kişi savaşın içinde değil lakin zihni daima oraya taşınıyor. Toplumsal medyanın algoritmik yapısı da kriz ve şiddet içeriklerini öne çıkararak bu etkiyi daha ağır ve daima hale getiriyor.”
“En tehlikeli sonuçlardan biri: duyarsızlaşma”
Türkiye’de bilhassa gençlerin ve kentli nüfusun bu etkilenmeyi daha ağır yaşadığına dikkat çeken Dr. Öğretim Üyesi Çayla, şunları söylüyor: “Gün içinde tekraren savaş imgelerine maruz kalmak, fark edilmeden süreklilik kazanan bir huzursuzluk yaratıyor. Bu vakitle tasaya, odaklanma problemlerine ve geleceğe dair güvensizlik hissine dönüşüyor. Zihinsel yorgunluk, uyku sorunları ve dikkat dağınıklığı bu sürecin en yaygın sonuçları.”
Dr. Öğretim Üyesi Çayla’ya nazaran bu ağır maruziyetin en kritik tesirlerinden biri de duygusal körelme: “Sürekli şiddet manzaralarına maruz kalan bir zihin, bir mühlet sonra bu durumu olağanlaştırmaya başlıyor. Birinci başta sarsıcı olan imgeler vakitle sıradanlaşıyor. Bu da empati kapasitesinin zayıflamasına ve toplumsal hassaslığın aşınmasına yol açıyor.”
“Çocuklar bu tablo içinde çok daha savunmasız”
Çocukların bu süreçten çok daha derin etkilendiğini belirten Dr. Öğretim Üyesi Çayla, “Görsel içerikleri yetişkinler üzere filtreleyememeleri, savaş haberlerinin onlar üzerinde daha derin bir kaygı ve güvensizlik duygusu yaratmasına neden oluyor. Dünya algısının erken yaşta ‘tehlikeli ve belirsiz’ bir çerçevede şekillenmesi, uzun vadeli ruhsal tesirler açısından önemli riskler barındırıyor” ihtarında bulunuyor.
“Artık bu bir ruh sıhhati meselesi”
Dr. Öğretim Üyesi Çayla savaşın tesirlerinin sadece politik ya da askeri alanla hudutlu kalmadığını vurgularken, “Medya aracılığıyla hayatımıza giren savaş, artık direkt bir ruh sıhhati sıkıntısı. Türkiye’de artan medya tüketimiyle birlikte bu tesirler daha görünür hale gelirken, ferdî farkındalık kadar medya kullanım alışkanlıklarının da yine düşünülmesi gerekiyor. Zira savaş artık yalnızca uzakta yaşanan bir gerçeklik değil; ekranlar üzerinden herkesin hayatına dokunan sessiz lakin güçlü bir deneyim” tespitini yapıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
