Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi (SBF) Dekan Yardımcısı, Ebelik Bölüm Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, emzirmenin anne ve bebek sıhhati açısından ehemmiyetini, anne sütünü artırmada tesirli uygulamaları, emzirme devrinde yaşanan sıkıntıları ve bu süreçte ebe takviyesinin rolünü kıymetlendirdi.
Ebe takviyesi daha gebelik periyodunda başlıyor
Ebelerin emzirme sürecinin en başından itibaren annenin yanında olduğunu belirten Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Ebelik, emzirme sürecinin en başından itibaren annenin yanında olan bir meslek. Gebelik devrinde anneye emzirmenin bebeği için sebep bu kadar değerli olduğunu anlatıyor, doğumdan çabucak sonra birinci emzirmenin başlatılmasına rehberlik ediyoruz. Doğumu takip eden birinci saatlerde doğumla sağlanan ten temasının akabinde bebeğin hakikat halde göğse yerleştirilmesi, ağız açıklığının ve emme konumunun yanlışsız olması, sonraki haftalardaki emzirme muvaffakiyetini direkt etkiliyor.” dedi.
Emzirme, anne ve bebeğin birlikte öğrendiği bir süreç
Ebe takviyesinin lohusalık devrinde de devam ettiğini tabir eden Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Lohusalık periyodunda ebe, anneyi nizamlı olarak izleyerek göğüs başı meselelerini erken fark ediyor, süt üretiminin kâfi olup olmadığını kıymetlendiriyor ve anneye hem teknik hem de duygusal takviye sağlıyor. Bu süreçte ebe bebeğin gelişimini de eş vakitli izliyor. Burada ebeler, emzirmeyi yalnızca bir beslenme aksiyonu değil, anne-bebek ikilisinin birlikte öğrendiği bir süreç olarak ele alıyor ve yakından takip ediyorlar.” diye konuştu.
“Sütüm yetmiyor” algısının altında farklı sebepler olabilir
Doğum sonrasında birçok annenin “Sütüm gelmiyor” yahut “Sütüm yetmiyor” kaygısı yaşayabildiğini hatırlatan Doç. Dr. Esencan, “Gerçek manada süt yetersizliği, annelerin büyük çoğunluğunda düşünüldüğü kadar sık görülen bir durum değil. Literatürde birincil, yani fizyolojik sebeplere bağlı süt yetersizliğinin oranı epeyce düşük olarak bildiriliyor. Annelerin ‘sütüm yetmiyor’ algısının büyük kısmı; bebeğin emme sıklığının az olması, yanlış emzirme durumu, doğumdan sonra göğse geç başlanması ya da ek besin ve biberonla erken tanışma üzere önlenebilir sebeplerden kaynaklanıyor.” tabirinde bulundu.
“Emzirmede işveren bebek”
Süt üretiminin arz-talep alakasına dayandığını vurgulayan Doç. Dr. Esencan, emzirme sıklığının değerini şu sözlerle anlattı:
“Bu noktada annelere teklifimiz; bebeği sık sık, gece dahil bebeğin talebine nazaran emzirmesi, gerçek emzirme tekniğini öğrenmesi ve mümkünse birinci günlerde bir ebeden dayanak alması. Unutulmaması gereken nokta, emzirmede işveren bebek. Süt üretimi arz-talep ilgisine dayanır; bebek ne kadar sık ve tesirli emerse, göğüs o kadar çok süt üretir. Bu doğrultuda süreci takip etmek ‘sütüm yetmiyor’ meselesini çözmede kıymetli rol oynayacaktır.”
Anne sütü taklit edilemeyen biyolojik bir ürün
Emzirmenin sırf bebeğin karnını doyurmak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Anne sütü, bebeğin bağışıklık sistemini destekleyen antikorlar, büyüme faktörleri ve bebeğin yaşına özel besin bileşimini bir arada barındıran, taklit edilemeyen bir biyolojik eser. Emzirilen bebeklerde teneffüs yolu ve gastrointestinal enfeksiyonlar, orta kulak iltihabı üzere meselelerin daha az görüldüğü, ileriki yaşlarda obezite ve tip 2 diyabet riskinin azaldığı bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur.” dedi.
Emzirme annenin sıhhatini da destekliyor
Emzirmenin sırf bebeğe değil anneye de kıymetli sıhhat faydaları sağladığını söz eden Doç. Dr. Esencan, “Anne açısından bakıldığında ise emzirme, doğum sonrası kanamanın azalmasına, rahmin daha süratli toparlanmasına yardımcı oluyor; uzun vadede göğüs ve yumurtalık kanseri riskinin azalmasıyla da ilişkilendiriliyor. Ayrıyeten emzirme sırasında salgılanan oksitosin hormonu, anne-bebek bağlanmasını güçlendiriyor ve annenin doğum sonrası ruhsal ahengine katkı sağlıyor. Bu sebeple emzirmeyi sırf bir beslenme prosedürü değil, kısa ve uzun vadeli sıhhat sonuçlarını şekillendiren bütüncül bir süreç olarak kıymetlendiriyoruz.” sözlerini kullandı.
Günde 8-12 kere emzirme süt üretimini uyarıyor
Bebeğin talebine nazaran emzirilmesinin ehemmiyetine vurgu yapan Doç. Dr. Esencan, “Bebeğin talebe nazaran, günde sekiz ila on iki defa emzirilmesi, göğsün sistemli boşaltılmasını sağlayarak süt üretimini uyarıyor. Annenin istikrarlı beslenmesi ve susuzluk hissetmeden nizamlı sıvı tüketmesi de süreci destekleyen faktörler arasında yer alıyor. Lakin burada belirleyici olan tek bir ‘mucize besin’ değil, genel beslenme sisteminin kâfi ve istikrarlı olması.” diye konuştu.
Yanlış kavrama göğüs ucu çatlağından mastite kadar sorun yaratabiliyor
Emzirme sırasında en sık karşılaşılan problemlere değinen Doç. Dr. Esencan, meme ucu çatlakları, göğüste aşırı dolgunluk, sertlik ve ağrı ile mastitin öne çıktığını söyledi.
Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Bu meselelerin büyük kısmının temelinde bebeğin memeyi yanlış kavraması yatıyor. Ağız açıklığının yetersiz olması ya da sırf göğüs ucunun emilmesi hem anneye ağrı veriyor hem de göğsün aktif boşalmasını engelliyor. İşte tam bu noktada ebe takviyesi kritik ehemmiyet taşıyor. Hakikat durum ve hakikat kavrama tekniğinin erkenden gösterilmesi, birçok sorunu daha ortaya çıkmadan önlüyor.” dedi.
“Küçük göğüslü annenin sütü az olur” inanışı yanlış!
Toplumda emzirmeye ait çok sayıda yanlış inanış bulunduğunu belirten Doç. Dr. Esencan, “Toplumda en sık duyduğumuz yanlış inanışlardan biri, ‘küçük göğüslü anneler kâfi süt üretemez’ kanısı. Meğer süt üretim kapasitesi göğüs büyüklüğüyle değil, bez dokusunun fonksiyonelliğiyle ilgilidir. Bir öbür yaygın yanlış, bebeğin daima ağlamasının kesinlikle ‘sütün yetersiz olduğu’ manasına geldiği inanışı. Halbuki ağlama birçok farklı sebepten kaynaklanabilir.” dedi.
Kolostrum bebeğin en değerli ilk besini
“İlk süt faydasızdır” inanışının da bilimsel gerçeklerle çeliştiğine dikkat çeken Doç. Dr. Esencan, kolostrumun kıymetini vurguladı.
“‘İlk süt, yani ağız sütü yahut kolostrum yararsızdır, atılmalıdır’ halindeki inanış bilimsel gerçeklerle çelişiyor. Tersine kolostrum, bebeğin bağışıklık sistemini destekleyen en değerli ilk besindir.” diyen Doç. Dr. Esencan, emziren annelerin beslenmesine ait katı yasakların da her vakit bilimsel temele dayanmadığını belirtti.
Çalışan anneler işe dönmeden evvel hazırlık yapmalı
Çalışma hayatına dönüşün emzirmenin sonlandırılması manasına gelmediğini belirten Doç. Dr. Esencan, “Çalışma hayatına dönecek anneler için planlama, emzirmenin sürdürülebilirliği açısından belirleyici. İşe dönmeden birkaç hafta evvel süt sağma alışkanlığının kazanılmasını ve sağılan sütün yanlışsız halde saklanmasını öneriyoruz. İş yerinde tertipli aralıklarla süt sağabileceği uygun ve mahremiyeti olan bir alanın bulunması hem annenin konforu hem de süt üretiminin sürekliliği açısından değerli.” dedi.
“Ebe takviyesinin yeri doldurulamaz”
Emzirmenin biyolojik olduğu kadar duygusal bir süreç olduğunun altını çizen Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Emzirme, anne ile bebek arasında kurulan, sıhhat çıktılarını hem kısa hem uzun vadede şekillendiren biyolojik ve duygusal bir süreç. Bu sürecin sağlıklı işlemesinde ebelerin gebelikten lohusalığa uzanan daima takviyesi, hakikat bilgiye erişimi kolaylaştırması ve annenin kendine inancını pekiştirmesi bakımından yeri doldurulamaz bir kıymete sahip.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
