Üsküdar Üniversitesi Sıhhat Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Engelli Bakımı ve Rehabilitasyon Program Lideri Öğr. Gör. Gönül Kil Tetik, 10–16 Mayıs Engelliler Haftası kapsamında engelli bakımı ve rehabilitasyon konusuna ait değerlendirmelerde bulundu.
Engelli bireyin yapabileceği şeyleri onun yerine yapmayın
Engelli bireylerin bakım ve rehabilitasyon sürecinde en sık yapılan yanlışlara değinen Öğr. Gör. Gönül Kil Tetik, “En sık yapılan yanılgı, engelli bireyin yapabileceği şeyleri bile onun yerine yapmaktır. Aileler birden fazla vakit yorulmasın diye düşünür lakin bu durum vakitle bireyin bağımsızlığını azaltabilir.
Bir öbür yanılgı da rehabilitasyona geç başlamaktır. Biraz büyüsün düzelir niyeti kimi durumlarda vakit kaybına neden olabilir. Ayrıyeten yalnızca fizikî gereksinimlere odaklanıp duygusal ve toplumsal muhtaçlıkları ihmal etmek de sık görülür. Halbuki moral, toplumsal takviye ve sevgi de tedavinin kıymetli bir modülüdür. Toplumsal izolasyon oluşturmak sürecin istikametini değiştirebilir. Bu yüzden ailelerin bu bahiste eğitimi kıymetlidir.” dedi.
Erken müdahale çok daha uygun sonuç veriyor
Rehabilitasyon sürecinde erken müdahalenin belirleyici rolüne işaret eden Öğr. Gör. Gönül Kil Tetik, “Erken başlanılan rehabilitasyon birçok vakit çok daha âlâ sonuç verir. Bilhassa çocuklarda beyin gelişimi süratli olduğu için erken eğitim ve terapi büyük fark yaratabilir. Örneğin konuşma gecikmesi, işitme kaybı, otizm yahut hareket sorunlarında erken takviye alan çocuklar günlük yaşama daha kolay ahenk sağlayabilir. Kimi durumlarda vakit kaybı kalıcı problemlere yol açabilir. Bu yüzden bekleyelim geçer yerine erken kıymetlendirme çok değerlidir.” diye konuştu.
Bazı durumlarda vakit kaybının kalıcı sonuçlar doğurabileceğini belirten Tetik, riskli durumları serebral palsi, işitme kaybı, otizm spektrum bozukluğu, inme sonrası rehabilitasyon ve uzun müddetli yatağa bağımlılık olarak sıraladı.
Evde bakım ve merkez rehabilitasyonu ortasında istikrar şart
Evde bakım ile profesyonel rehabilitasyon merkezleri ortasındaki farklara da değinen Tetik, “Evde bakımın en büyük avantajı kişinin kendi ortamında rahat hissetmesidir. Aile takviyesi daha fazla olur ve günlük hayat içinde uygulama yapmak kolaylaşır. Rehabilitasyon merkezlerinde ise uzman gruplar, özel aygıtlar ve tertipli terapi takviyesi bulunur. Bilhassa ağır fizik tedavi yahut özel eğitim gereken durumlarda merkez dayanağı daha tesirli olabilir. Çoklukla en âlâ sonuç, merkezde öğrenilen çalışmaların meskende devam ettirilmesiyle alınır.” tabirinde bulundu.
Bakım yükü aileyi tükenmişliğe sürükleyebilir
Bakım veren aile bireylerinin ruhsal yüküne de dikkat çeken Öğr. Gör. Gönül Kil Tetik, “Sürekli bakım vermek vakitle insanı hem fizikî hem de duygusal olarak yorabilir. Bu çok olağan bir durumdur. Bakım veren kişinin kendine de vakit ayırması gerekir. Gerektiğinde takviye istemekten çekinilmemelidir. Bakım yükünü paylaşmak, dinlenmek, toplumsal hayattan kopmamak ve ruhsal dayanak almak tükenmişliği önlemeye yardımcı olur.” halinde konuştu.
Engellilik çeşitlerine nazaran farklı rehabilitasyon yaklaşımları olmalı
Rehabilitasyon sürecinin bireyin mahzur tipine nazaran değiştiğini belirten Tetik, “Her bireyin gereksinimi farklı olduğu için rehabilitasyon da ona nazaran planlanır. Fizikî pürüzlerde hareket ve günlük hayat maharetleri üzerinde durulur. Zihinsel manilerde öğrenme ve öz bakım maharetleri desteklenir. Otizm üzere gelişimsel farklılıklarda ise bağlantı ve toplumsal maharetler ön plandadır.” dedi.
Amaç bağımsız ve keyifli bir yaşam
Bağımsız hayat maharetlerinin geliştirilmesinde günlük hayatın kıymetli bir araç olduğunu söyleyen Tetik, “Küçük sorumluluklar vermek çok kıymetlidir. Kendi başına yapabildiği şeyleri yapmasına fırsat verilmelidir. Örneğin kendi kıyafetini seçmek, sofraya yardım etmek, kolay konut işlerine katılmak ve para kullanmayı öğrenmek günlük ömür marifetlerini artırabilir. Muvaffakiyetleri takdir etmek kişinin özgüvenini güçlendirir.” tabirinde bulundu.
İdeal bir rehabilitasyon süreci nasıl olmalı?
İdeal bir rehabilitasyon sürecinin yalnızca tıbbi bir süreç olmadığını vurgulayan Tetik, “İyi bir rehabilitasyon yalnızca tedavi değildir. Kişinin hem fizikî hem ruhsal hem de toplumsal olarak desteklenmesi gerekir. Doktor, fizyoterapist, psikolog ve özel eğitim uzmanlarının birlikte çalışması değerlidir. Ailenin sürece katılması ve bireyin gereksinimlerine uygun plan yapılması rehabilitasyonun muvaffakiyetini artırır. Asıl emel bireyin mümkün olduğunca bağımsız ve memnun bir ömür sürmesini sağlamaktır.” halinde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
