Son yıllarda çocuklar ve ergenler ortasında görülen öfke patlamaları, akran zorbalığı, içe kapanma, riskli davranışlar ve şiddet eğilimleri giderek artıyor. Acıbadem Fulya Hastanesi’nden Uzman Psikolog Sena Sivri, “Dijital dünyanın denetimsiz tesiri, toplumsal medyada şiddetin olağanlaşması, aile içi irtibatın zayıflaması, ağır akademik baskı, yalnızlık hissi ve hislerini sağlıklı söz edememe, bu tabloyu besleyen kıymetli faktörler ortasında yer alıyor” diyor. Pek çok ebeveynin telaşını, “çocuğumu dışarı tek başına göndermeye korkuyorum”, “kötü arkadaş etrafına denk gelir mi?”, “internette kimlerle konuşuyor bilmiyorum”, “bir gün okuldan makûs bir haber gelir mi?” üzere sözlerle sıkça lisana getirdiğini vurgulayan Sivri, çocuğunu müdafaa güdüsüyle kimi anne-babaların çok denetimci davranırken, kimilerinin da neyi nasıl yöneteceğini bilemediği için çaresizlik hissettiğini söylüyor.
Çocukların, birden fazla vakit yaşadıkları külfetleri anlatmayıp, davranışlarıyla aşikâr ettiklerini fakat birtakım ebeveynlerin ağır ömür temposu içinde bu sinyalleri “ergenliktir geçer”, “dikkat çekmek istiyor” ya da “her çocukta olur” diye yorumlayarak gözden kaçırabildiğini vurgulayan Sena Sivri, meğer erken fark edilen birçok sorunun, hakikat yaklaşımla büyümeden çözülebileceğine dikkat çekiyor. Çocuğun davranışındaki ani değişimlerin birçok vakit bir bildiri taşıdığını, bu nedenle yargılamadan gözlemlemek, sakin kalmak ve vaktinde dayanak almak gerektiğini vurgulayan Uzman Psikolog Sena Sivri, çocuklarda kesinlikle dikkate alınması gereken 6 belirtiyi anlattı, değerli ikazlar ve tekliflerde bulundu.
1. Ani öfke patlamaları ve saldırgan davranışlar
Çocuk daha evvel göstermediği formda bağırıyor, eşyaları fırlatıyor, kardeşine ya da arkadaşlarına ziyan veriyorsa bu durum sırf “huysuzluk” olarak değerlendirilmemelidir. Bastırılmış gerilim, okul baskısı, zorbalık görme ya da hislerini yönetememe bu davranışların altında yatabilir. Bilhassa sıklaşan öfke nöbetleri profesyonel kıymetlendirme gerektirebilir.
2. İçe kapanma ve yalnızlaşma
Eskiden konuşkan ve toplumsal olan bir çocuğun odasına kapanması, aileyle vakit geçirmek istememesi, arkadaşlarından uzaklaşması kıymetli bir sinyal olabilir. Çocuklar mutsuzluklarını birçok vakit sessizlikle gösterirler. Bu durum depresif belirtiler, özgüven kaybı ya da okul ortamında yaşanan sıkıntılarla bağlantılı olabilir.
3. Uyku ve iştah sisteminde bozulma
Gece dehşetleri, sık uyanma, kabus görme, iştahsızlık ya da çok yeme davranışları çocuğun ruhsal yük taşıdığını gösterebilir. Çocuk zihinsel olarak zorlandığında vücut de reaksiyon verir. Süreklilik gösteren değişimlerde ailelerin dikkatli olması gerekir.
4. Ders muvaffakiyetinde ani düşüş ve dikkat dağınıklığı
Başarılı bir öğrencinin kısa müddette dersten kopması, unutkanlık yaşaması, okula gitmek istememesi ya da öğretmen şikayetlerinin artması yalnızca “isteksizlik” olmayabilir. Dert, zorbalık, özgüven sıkıntıları ya da duygusal gerilim akademik performansı direkt tesirler.
5. Zımnilik, palavra söyleme ve riskli dijital davranışlar
Telefonunu çok saklama, daima hesap değiştirme, kimlerle görüştüğünü gizleme, gece geç saatlere kadar çevrim içi kalma üzere davranışlar dikkatle izlenmelidir. Bilhassa ergenlerde dijital ortamda berbat niyetli bireylerle temas, zorbalık ya da manipülasyon riski bulunabilir. Yasaklamak yerine itimat temelli bağlantı kurulmalıdır.
6. Kendine ziyan verme telaffuzları yahut ümitsizlik ifadeleri
“Ben olmasam daha iyi”, “Kimse beni anlamıyor”, “Yaşamak istemiyorum” üzere cümleler asla küçümsenmemelidir. Birtakım çocuklar yardım davetini bu halde lisana getirir. Bu türlü durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk ve ergen ruh sıhhati uzmanından takviye alınmalıdır.
xxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxx
Çocuğunuzla sağlıklı irtibatın 5 temel kuralı!
Uzman Psikolog Sena Sivri “Çocuklarla sağlıklı bir irtibat kurmanın temelinde, onlara sahiden “görüldüklerini ve anlaşıldıklarını” hissettirmek yatar. Gün içinde kısa da olsa birlikte geçirilen kaliteli vakit, çocuğun duygusal itimadını güçlendirirken; onu yargılamadan dinlemek, kendini tabir etme yüreğini artırır. Çocuğun hislerine isim koymak, hislerini tanımasına ve düzenlemesine yardımcı olurken, sonların sevgi lisanıyla anlatılması kuralların daha kolay benimsenmesini sağlar. Tüm bunlara karşın irtibatta zorlanılan durumlarda profesyonel dayanak almak ise problemlerin büyümeden çözülmesine katkı sunar” diyor. Uzman Psikolog Sivri, çocuğunuzla sağlıklı bağlantının 5 temel kuralını şöyle sıralıyor;
- Her gün kısa da olsa kaliteli vakit ayırın. 15 dakikalık kesintisiz ilgi bile çocuk için çok pahalıdır.
- Yargılamadan dinleyin. Çabucak öğüt vermek yerine evvel ne hissettiğini anlamaya çalışın.
- Duygularına isim verin. “Kızgın görünüyorsun”, “Canın sıkkın galiba” demek çocuğu rahatlatır.
- Kural koyarken bağ kurmayı unutmayın. Sonlar sevgiyle anlatıldığında daha tesirli olur.
- Gerekirse profesyonel dayanak alın. Erken alınan dayanak, büyüyen sıkıntıları önler.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
