Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Cumali Aydın, evcil hayvanlarla birlikte büyümenin çocukların ruhsal ve psikososyal gelişimine tesirleri hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Çocuğun dünyasına şartsız sevgi ve yargısız dostluk giriyor
Evcil hayvanla büyümenin çocuk açısından sırf eğlenceli bir tecrübe olmadığını, güçlü bir duygusal bağ kurma fırsatı sunduğunu belirten Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Evcil hayvanla büyümek, çocuğun dünyasına şartsız sevgi ve yargısız bir dostluk kavramını somut olarak sokar. Bu münasebet, bilhassa okul öncesi periyotta çocuğun inançlı bağlanma hissini pekiştirir; çocuk, kendisini olduğu üzere kabul eden bir canlıyla kurduğu bağ sayesinde daha yüksek bir öz hürmet geliştirir. Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) yayımladığı bir çalışmada, evcil hayvanı olan çocukların, olmayan akranlarına kıyasla daha yüksek benlik hürmeti ve daha düşük yalnızlık düzeyleri bildirdiği gösterilmiştir. Bu bağ, çocuğun zihninde ‘Ben sevilmeye kıymetim ve sevebilirim’ temel inancını yeşertir; bu da tıpkı bir ağacın kökleri üzere, ileriki yaşlarda kuracağı tüm sağlıklı bağların temelini oluşturur.” dedi.
Benim davranışım öteki bir canlının hayatını etkiliyor
Evcil hayvan bakımına katılmanın çocuklara sorumluluk kazandırabileceğini söyleyen Cumali Aydın, “Kafesteki kuşun suyunu tazelemek ya da köpeğin su kabını doldurmak üzere kolay vazifeler, çocuğa erken yaşta ‘Benim hareketlerimin diğer bir canlının hayatında bir karşılığı var’ fikrini aşılar ve bu, sorumluluk şuurunun özüdür. Lakin burada altın kural, sorumluluğun çocuğun bilişsel ve motor gelişimine uygun olmasıdır. İki yaşındaki bir çocuk, sizin gözetiminizde mama kabını yerine koyabilirken, beş yaşındaki bir çocuk köpeğin tüylerini taramanıza yardım edebilir. Bir araştırma, evcil hayvan bakımına faal olarak katılan çocukların, bilhassa 3-6 yaş aralığından itibaren, toplumsal sorumluluk alma ve diğerlerinin muhtaçlıklarını fark etme konusunda daha hassas olduklarını ortaya koymuştur. Kâfi ki bu misyonlar, ceza üzere değil, keyifli bir oyunun kesimi üzere sunulsun.” diye konuştu.
İçe kapanık çocuk için “sessiz bir toplumsal köprü” olabilir
Evcil hayvanların yalnızlık yaşayan yahut içe kapanık çocuklar açısından farklı bir mana taşıyabileceğine dikkat çeken Cumali Aydın, “İçe kapanık bir çocuk için evcil bir dost, hiçbir sözcüğe gereksinim duymadan orada olan, onu konuşmaya ya da performans göstermeye zorlamayan bir toplumsal köprü fonksiyonu görür. Bir balığın akvaryumda sessizce süzülmesi bile regüle edici olabilirken, bir kediyle kurulan sessiz ahenk, çocuğun kabul gördüğüne dair en saf delilidir. Dahası, evcil hayvanlar çocuğun akranları tarafından toplumsal bir mıknatıs üzere algılanmasını sağlar; parkta bir tavşanı gezdiren çocuk, başkalarının doğal ve gerilimsiz bir biçimde sohbet başlatmasına imkan tanır. Bu durum, yalnızlık hissini kıran ve çocuğu pasif bir rolden çıkarıp toplumsal etkileşimin merkezine yerleştiren güçlü bir katalizördür.” halinde konuştu.
Hayvanla temas çocuğun sakinleşmesine yardımcı olabiliyor
Evcil hayvanlarla kurulan bağlantının his düzenleme maharetleri açısından da değerli olabileceğini lisana getiren Cumali Aydın, şöyle devam etti:
“Öfkelendiğinde ya da üzüldüğünde köpeğine sarılan bir çocuğun kalp atışları yavaşlar, vücudundaki gerilim hormonu kortizol düzeyi düşer; bu, biyolojik bir sakinleşme yansısıdır. Evcil hayvanlar, çocuklar için âdeta canlı, nefes alan birer gerilim topu üzeredir; yargılamadan, nasihat vermeden yalnızca fizikî yakınlık sunarak duygusal fırtınaların dinmesine yardımcı olurlar. Bir çalışma, evcil hayvan sahibi çocukların his düzenleme stratejilerini daha faal kullandığını ve gerilimli durumlarla başa çıkmada akranlarına nazaran bariz bir avantaja sahip olduklarını göstermiştir. Bir kediye sarılmak ya da bir köpeği okşamak, çocuğa somut bir ‘an’da kalma’ antrenmanı yaşatır ve olumsuz hislerinin rehin almaması gerektiğini bedensel olarak öğretir.”
Otizmli çocuklarda hayvanlarla irtibat farklı bir kanal açabiliyor
Hayvan dayanaklı etkileşimlerin özel ihtiyaçlı çocuklarda ve otizm spektrum bozukluğunda da ele alınan uygulamalar arasında bulunduğunu belirten Cumali Aydın, “Otizm spektrumunda sıklıkla gördüğümüz, toplumsal ipuçlarını okuma zorluğu, hayvanlar kelam konusu olduğunda farklı bir kanaldan aşılabilir. Bir köpeğin vücut lisanı, insanlarınki kadar karmaşık ve soyut değildir; daha nettir ve bu öngörülebilirlik, otizmli bir çocuk için devasa bir inanç duygusu yaratır. Bu etkileşimler, çocuğun göz teması kurma, sıra alma ve kelamlı bağlantı başlatma üzere toplumsal marifetlerini, üzerinde bir baskı hissetmeden, doğal bir motivasyonla pratik etmesini sağlar. Yapılan araştırmalar, otizmli çocukların özel olarak eğitilmiş hizmet köpekleriyle birlikteyken kortizol düzeylerinin düştüğünü ve toplumsal etkileşim davranışlarında manalı bir artış olduğunu kanıtlamıştır. Burada hayvan, terapötik bir ayna değil, inançlı bir duygusal dayanak sistemidir.” dedi.
Her çocuk evcil hayvan sahibi olmaya hazır değildir
Evcil hayvanların çocuk gelişimine katkılarından kelam edilirken her çocuğun ve her ailenin evcil hayvan sahibi olmaya hazır olduğunun düşünülmemesi gerektiğini vurgulayan Cumali Aydın, şöyle devam etti:
“Her çocuk hazır değildir ve bu, çocuğun cürmü değildir. Hazır bulunuşluk, takvim yaşından çok çocuğun mizacına ve dürtü denetimine bağlıdır. Şayet bir çocuk öfkelendiğinde hâlâ oyuncaklarına vurarak reaksiyon veriyorsa, bir canlıyı incitmemeyi içselleştirmemiş olabilir. Aileler evvel çocuğun değil, kendi motivasyonlarını sorgulamalıdır: ‘Biz mi istiyoruz, yoksa çocuğumuz mu?’ ve en değerlisi ‘Bu canlının ömür uzunluğu sorumluluğuna, maddi-manevi yüküne biz hazır mıyız?’ sorusu dürüstçe yanıtlanmalıdır. Unutmayın, evcil hayvan çocuğa sorumluluk öğretmek için alınan bir ders malzemesi değil, ailenin yeni bir ferdidir. Şayet ebeveyn, asıl bakımı üstlenmeye istekli değilse, o hayvanı meskene almamak en doğrusudur.”
Ekranın karşısına gerçek temas ve gerçek bağlantıyı koyuyor
Çocukların ekran başında geçirdiği mühletin arttığı günümüzde evcil hayvanlarla geçirilen vaktin farklı bir kıymet kazandığını tabir eden Cumali Aydın, “Dijital dünyanın pikselli doyumu, bir köpeğin tüylerini okşarken hissedilen sıcaklığın ve karşılıklı duygusal alışverişin yerini asla tutamaz. Evcil hayvanla geçirilen vakit, çocuğu ekranın pasif tüketim döngüsünden çıkarıp, fizikî ve duygusal olarak etkin olduğu bir gerçeklik düzlemine taşır. Parkta bir köpekle oynamak, çocuğun hem kaba motor marifetlerini geliştirir hem de ekran bağımlılığının getirdiği hareketsiz hayatın panzehiri olur. Daha da değerlisi, bir kedinin yüzünü ekrana dönüp onunla irtibat kuramazsınız; bu karşılıklı etkileşim mecburiliği, çocuğa empati, sözsüz iletişimi okuma ve anlık geri bildirim verme üzere ekranın körelttiği marifetleri tekrar kazandırır. Tabiatın ve dostluğun en saf haliyle kurulan bu temas, sanal dünyanın yarattığı ‘anlık tatmin’ yanılsamasına karşı en güçlü doğal panzehirdir.” biçiminde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
