Gayrimenkul piyasasında değişen fiyatlar, bölgesel farklılıklar ve artan data hacmi, değerleme süreçlerini daha karmaşık hale getiriyor. Yapay zekâ ve data analitiği teknolojileri ise uzmanların daha fazla bilgiyi birlikte değerlendirmesine ve süreçlerin daha izlenebilir yürütülmesine yardımcı oluyor.
Gayrimenkul değerleme süreçlerinde taşınmazın fizikî özelliklerinden pozisyonuna, bölgesel piyasa şartlarından misal nitelikteki taşınmazların fiyatlarına kadar çok sayıda değişkenin birlikte ele alınmasını gerektiriyor. Tapu, ruhsat ve imar dokümanlarının incelenmesi, emsal araştırması, saha çalışmalarının yürütülmesi ve hazırlanan raporların denetim edilmesi de sürecin temel kademeleri arasında yer alıyor.
Gayrimenkul piyasasındaki fiyat hareketleri, tıpkı bölge içinde dahi görülebilen farklılaşmalar ve değerlendirmeye husus olan bilgi ölçüsünün artması, hakikat ve yeni bilgiye erişimin ehemmiyetini artırıyor. Bu durum, uzman tecrübesinin yanı sıra dataların sistemli biçimde toplanmasını, karşılaştırılmasını ve kayıt altına alınmasını da gerekli kılıyor.
Sektörde datanın giderek daha belirleyici hale geldiğini belirten Creative Solution CTO’su Zafer Çalık, “Bir taşınmazın bedelini belirlerken sırf metrekaresine yahut bulunduğu bölgedeki ortalama fiyatlara bakmak kâfi değil. Taşınmazın tüzel durumu, fizikî özellikleri, etrafındaki gelişmeler, kullanım biçimi ve karşılaştırılabilir emsaller üzere birçok ögenin birlikte kıymetlendirilmesi gerekiyor. Bilgi ölçüsü arttıkça bu bilgilerin yanlışsız biçimde sınıflandırılması ve manalandırılması da değerleme sürecinin değerli bir kesimi haline geliyor.” dedi.
Yapay zekâ uzman görüşünü datayla destekliyor
Yapay zekâ ve bilgi analitiği teknolojileri, farklı kaynaklardan elde edilen bilgilerin daha kısa müddette karşılaştırılmasını ve tekrarlayan süreçlerin otomatikleştirilmesini mümkün kılıyor. Bilhassa doküman inceleme, emsal tahlili, saha bilgilerinin kaydedilmesi ve rapor denetimleri üzere evrelerde kullanılan dijital sistemler, süreçlerin daha bütünlüklü yönetilmesine yardımcı oluyor.
Bununla birlikte gayrimenkul değerleme sadece matematiksel hesaplamalara dayanmıyor. Taşınmazın kendine mahsus özelliklerinin, bölgesel şartların ve piyasa dinamiklerinin yorumlanmasında değerleme uzmanlarının bilgi ve tecrübesi ehemmiyetini koruyor.
Çalık, yapay zekânın değerleme kesimindeki rolüne ait, “Yapay zekâ, büyük ölçüdeki datayı sürece, benzerlikleri karşılaştırma ve muhtemel tutarsızlıkları belirleme konusunda uzmanlara değerli bir takviye sunuyor. Fakat teknolojinin ürettiği her çıktı, gayrimenkulün kendi şartları ve uzman görüşüyle birlikte ele alınmalı. Bu sebeple yapay zekâyı değerleme uzmanının yerine karar veren değil, karar sürecini daha fazla bilgiyle destekleyen bir araç olarak görüyoruz.” tabirlerini kullandı.
Teknolojinin kesime bir öbür katkısı da değerleme sürecinin farklı etaplarını izlenebilir hale getirmesi. Dijital kayıt altyapısı sayesinde hangi bilginin ne vakit toplandığı, dokümanların hangi kriterlere nazaran incelendiği ve raporun hangi denetimlerden geçtiği daha sistemli biçimde takip edilebiliyor. Bu yapı, kurumsal hafızanın korunması ve emsal işlerde ortak standartların uygulanması açısından da ehemmiyet taşıyor.
Değerlemede dört farklı etaba odaklanıyoruz
Creative Solution tarafından geliştirilen Sayısal Akıllı Değerleme Süreç Yönetim Sistemi (SADES), değerleme çalışmalarının farklı basamaklarını desteklemek gayesiyle Değer, Vira, 360 ve Radar olmak üzere dört modülden oluşuyor.
SADES Değer, yapay zekâ takviyeli paha tahminleme ve emsal tahliliyle uzmanların değerlendirmelerinde kullanabileceği referans çıktıları oluşturuyor. SADES Vira, tapu, ruhsat ve imar evraklarını doğal lisan sürece teknolojileriyle tahlil ederek evrak inceleme basamağına takviye sağlıyor. SADES 360; taşınabilir saha verisi toplama, mekânsal tahlil ve dijital kayıt özellikleriyle saha çalışmalarından elde edilen bilgilerin ortak bir sistemde tutulmasına yardımcı oluyor. SADES Radar ise hazırlanan raporları banka kriterleri ve tanımlanmış süreç standartları doğrultusunda inceleyerek eksik, tutarsız yahut riskli olabilecek alanları belirliyor.
Çalık, SADES’in geliştirilme yaklaşımını şöyle anlattı, “Değerleme sürecinde emsal araştırması, doküman inceleme, saha çalışması ve rapor denetimi birbirini tamamlayan basamaklar. SADES modüllerini bu kademelerdeki farklı gereksinimleri dikkate alarak geliştirdik. Buradaki temel maksadımız, uzmanların kullandığı dataları tek bir yapı içinde daha kolay takip edebilmesine ve tekrarlayan işlerin teknoloji takviyesiyle yürütülmesine katkı sağlamak. Teknoloji geliştikçe değerleme dalında sürat kadar bilginin güvenilirliğinin, izlenebilirliğinin ve gerçek yorumlanmasının da kıymeti artacak.” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
