Nizamlı ve korunmasız cinsel münasebete karşın hamileliğin gerçekleşmemesi olarak tanımlanan infertilite günümüzde kıymetli bir üreme sıhhati sorunu olarak karşımıza çıkıyor. Ülkemizde de son yıllarda infertilite sebebiyle sıhhat kuruluşlarına müracaatların ve yardımcı üreme tedavilerine olan muhtaçlığın arttığı belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün datalarına nazaran, dünya genelinde üreme çağındaki yaklaşık her 6 şahıstan biri hayatının bir periyodunda infertilite sorunu yaşıyor. İnfertilite olaylarının yaklaşık yüzde 30’unun bayanlara bağlı nedenlerden kaynaklandığı belirtiliyor. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Gamze Karababa, son yıllarda artış gösteren bayan infertilitesinde genetik özellik ve ilerleyen yaş üzere değiştirilemeyen faktörler kadar yanılgılı alışkanlıkların da kıymet taşıdığına dikkat çekerek, “Son yılların kıymetli sorunu olan obezite yahut tam bilakis aşırı zayıf olmak, sigara ve alkol tüketimi, hareketsiz ömür sürmek ve sıhhatsiz beslenmek üzere etkenler de üreme sıhhatini olumsuz yönde etkilemektedir. Hasebiyle, infertilite riskini en aza indirmek için sağlıklı bir hayat sürmek son derece önemlidir” diyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Gamze Karababa, anne olmayı zorlaştıran yanılgılı alışkanlıkları anlattı; kıymetli teklifler ve ikazlarda bulundu.
HAMİLELİK PLANINI SÜREKLİ ERTELEMEK
Günümüzde eğitim, meslek ve toplumsal ömür sebebiyle annelik yaşı giderek ileriye taşınabiliyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Gamze Karababa, ancak bayan üreme sistemi açısından ilerleyen yaşın göz ardı edilmemesi gereken en kıymetli faktörlerden birini oluşturduğunu vurgulayarak, “Kadınlar belli bir yumurta rezerviyle dünyaya gelmektedir. Yıllar içerisinde hem yumurta sayısı azalmakta hem de kalan yumurtalarda kromozomal bozukluk görülme mümkünlüğü artmaktadır. Üreme kapasitesindeki azalma bilhassa 35 yaşından sonra belirginleşirken, 40 yaş sonrasında daha süratli azalma eğilimine girmektedir. Yaş ilerledikçe doğal hamilelik ihtimalinin azalmasının yanı sıra düşük ve embriyodaki kromozomal anomalilerin görülme riski de artmaktadır” diye konuşuyor. Bu sebeple 6 ay boyunca düzenli ve korunmasız bağa karşın gebe kalamayan 35 yaş ve üstü bayanların vakit kaybetmeden kesinlikle bir tabibe başvurmaları gerektiğini anlatan Dr. Gamze Karababa, “Bu yaş kümesindeki bayanlarda erken kıymetlendirme ve gereksinim halinde tedavi, hamilelik oluşumu için büyük kıymet taşımaktadır” diyor.
DOĞRUSU: Hamileliğin uzun mühlet ertelenmesi düşünülüyorsa, bayanın yaşı ile tıbbi özellikleri doğrultusunda üreme potansiyelinin kıymetlendirilmesi ve uygun hastalarda üreme sağlığının korunmasına yönelik seçeneklerin bayan hastalıkları ve doğum uzmanıyla görüşülmesi faydalı olabiliyor. Dr. Gamze Karababa, “Ancak yardımcı üreme tedavilerindeki gelişmelerin bayanın yaşının fertilite üzerindeki tesirini büsbütün ortadan kaldırdığı fikrine kapılmamak gerekmektedir” ihtarında bulunuyor.
SİGARA VE NİKOTİN ÜRÜNLERİ KULLANMAK
Sigara bayan üreme sıhhatini birçok farklı sistemle olumsuz etkileyebiliyor. Sigara dumanındaki toksik maddeler yumurtalık dokusuna ziyan verebiliyor, yumurta kaybını hızlandırabiliyor ve hamileliğin oluşma müddetini uzatabiliyor. Bilimsel çalışmalarda sigara kullanan bayanlarda infertilite riskinin kullanmayanlara nazaran daha yüksek olduğu gösterilmiş. Amerikan Üreme Tıbbı Derneği’nin değerlendirmesinde sigaranın bayan üreme sıhhatini olumsuz etkilediği, üreme işlevlerindeki kaybı hızlandırabildiği ve yardımcı üreme tedavilerinin sonuçlarını da olumsuz etkileyebildiği belirtiliyor. Elektronik sigaraların da üreme sıhhati açısından inançlı bir alternatif olmadığına dikkat çekiliyor.
DOĞRUSU: Hamilelik planlayan bayanların sigara ve öbür nikotin eserlerini bırakması, mümkün olduğunca pasif sigara maruziyetinden de uzak durması gerekiyor.
KİLO KONTROLÜNÜ İHMAL ETMEK
Vücut tartısı bayanların hormonal sistemi ve yumurtlama nizamıyla yakından alakalı oluyor. Obezite; insülin direnci, hormonal düzensizlikler ve yumurtlama sorunlarına yol açarak üreme sıhhatini etkileyebiliyor. Bilhassa polikistik over sendromu olan bayanlarda fazla kilo mevcut hormonal ve metabolik problemleri daha besbelli hale getirebiliyor. Bunun tam aksine, çok düşük beden tartısı, önemli kalori kısıtlaması yahut aşırı antrenman de adetlerin düzensizleşmesine, hatta yumurtlamanın durmasına sebep olabiliyor. Yani fertilite açısından sırf fazla kilo değil, aşırı düşük kilo da kıymet taşıyor.
DOĞRUSU: Amaç kısa müddette çok fazla kilo vermek değil, sağlıklı ve sürdürülebilir bir beden yüküne ulaşmak olmalı. İstikrarlı beslenme ve tertipli fizikî aktiviteyle ülkü kiloya yaklaşmak hem genel sıhhat hem de üreme sıhhatinde kilit bir rol üstleniyor.
AŞIRI ALKOL TÜKETMEK
Sık ve yüksek ölçüde alkol tüketimi bayanlarda üreme sıhhatini olumsuz etkileyebiliyor. Bilhassa yüksek ölçüde alkol tüketildiğinde hormonal istikrar ve yumurtlama sisteminin etkilenebileceğine ait datalar bulunuyor. Bu sebeple hamilelik planlama devrinde de alkol tüketimine dikkat edilmesi ehemmiyet taşıyor. Ayrıyeten, kısa müddette yüksek ölçüde alkol tüketme alışkanlığının göz ardı edilmemesi gerektiği belirtiliyor.
DOĞRUSU: Hamilelik planlayan bayanların alkol tüketimini mümkün olduğunca sonlandırmaları, hamilelik oluştuğunda ise alkol kullanmamaları gerekiyor. Dr. Gamze Karababa, “Güvenli olduğu kanıtlanmış bir alkol ölçüsü olmadığı için en hakikat yaklaşım alkol tüketmemektir” diyor.
HAREKETSİZ YAŞAMAK VE SAĞLIKSIZ BESLENMEK
Üreme sıhhatini tek başına artıran mucizevi bir besin yahut özel bir “doğurganlık diyeti” bulunmuyor. Fakat uzun periyodik sıhhatsiz beslenme ve hareketsizlik; kilo artışı, insülin direnci ve metabolik bozukluklar üzerinden hormonal sistem ile yumurtlamayı olumsuz etkileyebiliyor. “Bununla birlikte çok yoğun antrenman yapmanın da her vakit daha sağlıklı olduğu düşünülmemeli” ikazında bulunan Dr. Gamze Karababa, yetersiz güç alımıyla birlikte gerçekleştirilen aşırı fizikî aktivitenin birtakım bayanlarda adet düzensizliklerine ve yumurtlamanın baskılanmasına sebep olabildiğini aktarıyor.
DOĞRUSU: Sebze, meyve, tam tahıllar, kaliteli protein kaynakları ve sağlıklı yağları içeren istikrarlı bir beslenme modeli tercih edilmeli; aşırı işlenmiş ve yüksek şeker içeren besinler sonlandırılmalı. Sistemli ve sıhhat durumuna uygun antrenman yapmaya, aşırıya kaçmamaya da dikkat etmek gerekiyor.
DÜZENLİ JİNEKOLOJİK KONTROLLERİ AKSATMAK
Jinekolojik denetimlerin sırf bir sorun ortaya çıktığında yapılması gerektiğini düşünmek değerli bir yanılgı olarak karşımıza çıkıyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Gamze Karababa, yumurtlama bozuklukları, endometriozis, rahim ve yumurtalıklarla bağlantılı kimi hastalıklar yahut üreme sıhhatini etkileyebilecek başka durumların her vakit bariz yakınmalara yol açmayabileceğini belirterek, “Özellikle adet düzensizliği, uzun süren adet gecikmeleri, şiddetli adet ağrısı, ara kanama, geçirilmiş pelvik enfeksiyonu yahut yumurtalık ameliyatı hikayesi üzere durumların göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Bu meselelerin vaktinde kıymetlendirilmesi, ileride hamilelik planlandığında kıymet taşıyabilecek durumların daha erken fark edilmesini sağlayabilmektedir” bilgisini veriyor.
DOĞRUSU: Kadınların jinekolojik denetimlerini aksatmaması, bilhassa adet tertibinde ya da mevcut yakınmalarında değişiklik olduğunda tabibe başvurması kıymet taşıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
