Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Meral Sönmezoğlu, “Hantavirüsün bulaşma dinamikleri nedeniyle geniş çaplı bir pandemi oluşturma riski düşük. Virüsün temel olarak kemirgenler aracılığıyla bulaşması ve beşerden beşere yayılımın son derece sonlu olması nedeniyle pandemi beklemiyoruz” dedi.
Yeditepe Üniversitesi Hastanelerinden Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Meral Sönmezoğlu, “Hantavirüsler, kemirgenler ve birtakım böcekçil hayvanlar aracılığıyla taşınan, zarflı RNA yapısına sahip virüslerdir. Bunyaviridae ailesi içerisinde yer alan bu virüs kümesi, farklı çeşitleriyle insanlarda çeşitli hastalıklara yol açabilmektedir. Bugüne kadar en az 40 hantavirüs tipi tanımlanmış olup bunların en az 22’sinin insanlarda hastalık yapabildiği biliniyor. Her hantavirüs tipi ekseriyetle belli bir kemirici çeşidi ile alakalıdır ve virüs tabiatta bu hayvanlar ortasında dolanımını sürdürür” diye konuştu.
Prof. Dr. Sönmnezoğlu, “Virüs adını, birinci defa izole edildiği Hantaan Irmağı’ndan alıyor. 1978 yılında Ho Wang Lee tarafından Kore’de bu ırmak etrafında yaşayan bir kemiriciden izole edilerek bilim dünyasına kazandırılmıştır. Bu keşif, hastalığın nedeninin anlaşılmasında değerli bir dönüm noktası olmuştur. Hantavirüs yeni bir virüs değil. Hastalık birinci olarak Kore Savaşı sırasında dikkat çekiyor. O periyotta Amerikan askerleri ortasında yüksek ateş, şiddetli kanamalar ve böbrek yetmezliği ile seyreden hadiseler görülüyor ve hastalık ‘Kore Kanamalı Ateşi’ olarak isimlendiriliyor. Amerikan ordusu 1951-1952 yılları ortasında 3500’den fazla olay ve yaklaşık 400 mevt kaydetmiş. Savaş sonrası asker hareketliliği ve lojistik faaliyetler nedeniyle hastalığın belirtileri dünyanın farklı bölgelerinde de görülmeye başlanmış” dedi.
‘BÖBREK YETMEZLİĞİ GÖRÜLEBİLİR’
Prof. Dr. Sönmnezoğlu,”Hantavirüsler, coğrafi dağılımına ve virüs tipine bağlı olarak iki ana klinik tabloya neden olur; Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu (HCPS). Daha çok Amerika kıtasında görülür. Akciğer tutulumu ön plandadır. Hastalık ani başlangıçlı olup süratle ağırlaşabilir. Öksürük, nefes darlığı, akciğerlerde sıvı birikimi ve dolanım yetmezliği gelişebilir. Bu formun vefat oranı epey yüksektir. Renal Sendromla Seyreden Hemorajik Ateş (HFRS) ise Avrupa ve Asya’da yaygındır. Böbrek tutulumu ile karakterizedir. Hastalarda düşük tansiyon, kanama eğilimi ve böbrek yetmezliği görülebilir. Türkiye’de bildirilen hadiseler çoklukla bu klinik tablo ile uyumludur” diye konuştu.
‘ÇİFTÇİLİK VE ORMANCILIK ÜZERE FAALİYETLER BULAŞ RİSKİNİ ARTIRIR’
Hantavirüslerin çoğunlukla kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaştığını söyleyen Prof. Dr. Meral Sönmezoğlu, “Enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı yahut tükürüğü ile etrafa yayılan virüs, kuruyarak havaya karışabilir ve teneffüs yoluyla insanlara geçebilir. Kontamine partiküllerin solunması, kemirgen atıklarıyla temas, nadiren kemirgen ısırıkları ile bulaşabilir. Kapalı ve yetersiz havalandırılan alanların temizlenmesi, kemirgen istilasına uğramış ortamlarda bulunmak, çiftçilik ve ormancılık üzere faaliyetler bulaş riskini artırır. Genel olarak hantavirüsler beşerler ortasında bulaşmaz. Fakat Amerika kıtasında görülen Andes virüsü için ender de olsa beşerden beşere bulaş bildirilmiştir. Bu bulaşın çoklukla birebir meskende yaşayan şahıslar yahut yakın temaslılar ortasında, uzun müddetli temas sonucu gerçekleştiği belirtilmektedir” tabirlerini kullandı.
‘BELİRTİLER 1 İLA 8 HAFTA İÇİNDE ORTAYA ÇIKAR’
Prof. Dr. Sönmezoğlu, “Belirtiler genellikle virüse maruz kalındıktan sonra 1 ila 8 hafta içinde ortaya çıkar. Erken devir belirtileri; ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, karın ağrısı, bulantı ve kusma. İleri periyot belirtileri; HCPS’de: öksürük, nefes darlığı, akciğer ödemi. HFRS’de: düşük tansiyon, kanama bozuklukları, böbrek yetmezliği. Hastalık birtakım hastalarda süratle ağırlaşarak hayati risk oluşturabilir. Hantavirüs enfeksiyonunun erken tanısı, belirtilerin öteki birçok hastalıkla benzerlik göstermesi nedeniyle güç olabilir. Bu nedenle hastanın hikayesi büyük ehemmiyet taşır. Bilhassa kemirgen teması, mesleksel riskler ve seyahat geçmişi sorgulanmalıdır. Teşhis metotları olarak serolojik testler (IgM ve IgG antikorlarının tespiti), PCR ile viral RNA’nın gösterilmesi kullanılır. Laboratuvar çalışmaları yüksek biyogüvenlik tedbirleri gerektirir” dedi.
‘DÜNYA GENELİNDE HER YIL BİNLERCE OLAYA NEDEN OLUR’
Prof. Dr. Sönmezoğlu, “Hantavirüs enfeksiyonu için onaylanmış spesifik bir antiviral tedavi yahut aşı bulunmuyor. Tedavi büsbütün destekleyicidir. Teneffüs takviyesi, sıvı ve elektrolit istikrarı, böbrek işlevlerinin izlenmesi, gerekli durumlarda ağır bakım dayanağı yapılır. Erken periyotta uygun tıbbi müdahale, bilhassa ağır olaylarda hayatta kalma bahtını artırır. Hantavirüs enfeksiyonları az görülmekle birlikte dünya genelinde her yıl binlerce olaya neden olur. Yıllık kestirimi olay sayısı; 10.000 – 100.000 civarındadır. Olayların büyük çoğunluğu Asya ve Avrupa’da görülür. Amerika kıtasında daha az olay olmasına karşın hastalık daha ağır seyreder. Vefat oranları Avrupa ve Asya’da yüzde 1 – yüzde 15, Amerika kıtasında yüzde 20 – yüzde 50 arasındadır” diye konuştu.
Prof. Dr. Sönmezoğlu, “Hantavirüs enfeksiyonları dünya genelinde farklı bölgelerde görülüyor. Çin en yüksek olay sayısına sahip ülke. Güney Kore tertipli olarak hadise bildiriliyor. Kuzey ve Orta Avrupa’da her yıl binlerce olay görülüyor. Güney Amerika daha az hadise fakat daha yüksek vefat oranına sahip. Türkiye’de hantavirüs hadiseleri 2009 yılından bu yana bildiriliyor. 2009-2025 yılları ortasında yıllık hadise sayıları 4 ile 58 ortasında değişmiş. Türkiye’de görülen olaylar çoklukla böbrek tutulumu ile seyreden HFRS formundadır. Hantavirüs enfeksiyonu açısından risk altında olan kümeler; çiftçiler, orman emekçileri, depo, ahır ve kapalı alan çalışanları, kemirgenlerle temas riski olanlardır. Ayrıyeten uzun müddet kapalı kalmış alanları temizleyen şahıslar de risk kümesinde yer alır” tabirlerini kullandı.
‘KORUNMANIN EN TESİRLİ YOLU KEMİRGENLERLE TEMASI AZALTMAKTIR’
Prof. Dr. Sönmezoğlu, “Yaşam alanlarının pak tutulmalıdır. Kemirgen girişleri engellenmelidir. Besinler inançlı biçimde saklanmalıdır. Paklık sırasında toz oluşumu önlenmelidir. Kirli alanlar temizlenmeden evvel nemlendirilmelidir. El hijyenine dikkat edilmelidir” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
