Hatay’ın Samandağ ilçesinde, Milleyha Sulak Alanı ve Asi Havzası’nın geleceğini ele almak gayesiyle 4 Eylül 2026’da düzenlenen Milleyha’nın Geleceği Çalıştayı, farklı disiplinlerden uzmanları, kamu kurumlarını, mahallî idareleri, sivil toplum kuruluşlarını, üreticileri, eğitimcileri ve lokal paydaşları bir araya getirdi. Vakıfköy Patrik Mesrob II. Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen çalıştayın sonuçları, “Milleyha’dan Asi Deltası’na: Karadan Denize Bütünleşik Ekosistem Yönetimi” başlıklı raporda toplandı.
Samandağ Çevre Koruma ve Turizm Derneği Başkanı Mişel Atik’in açılışını yaptığı çalıştayda, Mehmet Tavacı Milleyha’nın oluşumu, Asi Deltası içindeki pozisyonu, sulak alan idaresi, ekolojik onarım ve bilimsel izleme başlıklarını ele aldı. Gün boyunca gerçekleştirilen oturumlarda gazeteci İsmail Zubari, biyolog Dr. Mehmet Ali Dönmez, biyolog Dr. Samim Kayıkçı, şehir plancısı ve hidrolog Sera Tolgay, öğretim vazifelisi Mahmut İğde, kuş gözlemcisi Emin Yoğurtçuoğlu, biyoloji öğretmeni ve entomoloji uzmanı Hisamiddin Dinç ile Hatay Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hikmet Çinçin farklı uzmanlık alanlarından değerlendirmelerini paylaştı.
Milleyha sırf 126 hektarlık bir alan olarak ele alınmamalı
Çalıştayın temel çıktılarından biri, Milleyha’nın mevcut idari müdafaa sonlarıyla ekolojik sistem sonlarının birebir olmadığına dikkat çekilmesi oldu. Tabiat Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü kayıtlarında 126 hektarlık alan olarak tanımlanan Milleyha; Asi Nehri, Asi Deltası, yüzey ve yeraltı suları, tarım alanları, sazlıklar, tuzcul habitatlar, kıyı kumulları, Samandağ kumsalı ve sığ deniz alanlarıyla daima etkileşim halinde bulunuyor.
Bu sebeple raporda Milleyha’nın tek başına korunması yerine “Milleyha–Asi Deltası Bütünleşik Ekosistem Yönetimi” yaklaşımının geliştirilmesi öneriliyor.
“Önce anlamak, sonra müdahale etmek”
Rapora nazaran bölgede gerçekleştirilecek fizikî müdahalelerden evvel ekosistemin nasıl çalıştığının bilimsel olarak ortaya konması gerekiyor. Bilhassa yüzey ve yeraltı suları, kanallar, drenaj sistemleri ve kuyuların haritalanması; su düzeyi, akış ve su kalitesinin izlenmesi ve daha sonra hidrolojik-hidrojeolojik bir model oluşturulması öneriliyor.
Kirlilik açısından da sadece alandaki atıkların temizlenmesine odaklanmak yerine, evsel atık su, ziraî drenaj, gübre ve pestisit kullanımı, hayvansal kaynaklar ve yüzey akışları üzere kaynakların belirlenerek kaynağında denetim edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Tarımın da muhafaza yaklaşımının dışında bırakılmaması gerektiğine dikkat çekilen raporda; toprak tahliline dayalı gübreleme, pestisit kullanımının azaltılması, drenajın izlenmesi, tampon alanların oluşturulması ve agroekolojik üretim tekniklerinin geliştirilmesi öneriliyor.
Bilim, yerel bilgi ve tasarım birlikte ilerlemeli
Çalıştayda ortaya çıkan ortak yaklaşım, Milleyha ve Asi Deltası için birbirinden bağımsız projeler üretmek yerine mevcut bilimsel çalışmaların, yerel bilginin, kamu kurumlarının, mahallî idarelerin ve sivil toplumun ortak bir ekolojik gaye etrafında birleştirilmesi gerektiği yönünde oldu. Raporda bu maksatla kalıcı bir Milleyha–Asi Deltası Bilim ve Koordinasyon Kurulu oluşturulması da öneriliyor.
Hatay’daki sulak alanlar için farklı ölçeklerde planlama ve tasarım çalışmalarının da yürütüldüğü bir periyotta, bu yaklaşımın değeri daha da artıyor. Bir mimarlık ofisi tarafından yürütülen Amik Ovası–Asi Nehri Havzası–Samandağ Kumulları–Milleyha Sulak Alanı Ekolojik Restorasyon çalışması, havzadan kıyıya uzanan su sistemleri, tarım alanları, sulak alanlar, kumul peyzajı ve yerleşim ilgilerini birlikte ele alan çok ölçekli bir araştırma ve tasarım süreci olarak tanımlanıyor.
Milleyha çalıştayının sonuçları da bu açıdan kıymetli bir ihtar ortaya koyuyor: Sulak alanlar için masa başında, sadece mimari yahut mekânsal datalar üzerinden geliştirilen; hidrolojiyi, ekolojik süreçleri, sosyolojik yapıyı, mahallî kullanımları ve ekonomik şartları gereğince incelemeyen projeler, düzgün niyetli olsalar dahi ekosisteme yarardan çok ziyan verebilir. Bu sebeple gelecekteki tüm planlama, onarım ve tasarım çalışmalarının farklı uzmanlık alanlarını ve mahallî paydaşları sürecin başından itibaren dahil eden, bilimsel bilgilere dayalı ve daima izlemeye açık bir anlayışla yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor.
Çalıştay raporunun temel yaklaşımı ise şöyle özetleniyor:
“Önce anlamak, sonra korumak, gereken yerde restore etmek, daima izlemek ve bütün bunları mahallî toplumla birlikte yapmak.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
