İstanbul Valiliği, artan orman yangını riskine karşı kıymetli bir karar alarak havai fişek, işaret fişeği, meşale ve gibisi patlayıcı/yanıcı maddelerin satışını ve kullanımını 16 Temmuz-28 Ekim 2026 tarihleri arasında yasakladığını açıklamıştı.
Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, havai fişek üzere eserlerin bilinçsiz kullanımının büyük facialara sebep olabileceğini anlattı.
Düğün salonu faciası bize kıymetli ders veriyor
Geçmişte yaşanan büyük yangınların emsal ihmaller sebebiyle meydana geldiğini belirten Dr. Rüştü Uçan, özellikle kapalı alanlarda kullanılan havai fişek ve gibisi eserlerin zincirleme felaketlere yol açabileceğini söyledi.
Dr. Uçan, şunları kaydetti:
“İş sıhhati ve güvenliği açısından geçmiş olaylar bize değerli fikirler veriyor. Irak’ta bir düğün salonunda meydana gelen patlama sonrasında perdeler, süslemeler üzere yanıcı gereçler alev aldı ve yaklaşık 200 kişinin hayatını kaybetmesine sebep oldu. Birinci patlama tek başına değil, sonrasında başlayan yangın ve panik ortamı büyük faciayı oluşturdu. Kaçış yollarının yetersiz olması, insanların birbirini ezmesi, kapıların açılamaması üzere sebeplerle olay çok daha ağır sonuçlar doğurdu.”
Patlayıcılar sıcaklıktan, statik elektrikten bile etkilenebilir
Patlayıcı maddelerin son derece hassas eserler olduğuna dikkat çeken Dr. Uçan, bunların sıradan tüketim gereçleri üzere değerlendirilmemesi gerektiğini söz ederek, “Bu patlayıcıların depolanması ve kullanılmasında kesinlikle eğitim almış şahıslar vazife yapmalıdır. Zira maytap ya da gibisi patlayıcılar yalnızca fitil ateşlenince çalışmıyor. Sıcaklıktan, statik elektrikten ya da çok küçük bir kıvılcımdan bile birinci patlama meydana gelebiliyor. Bunlar bizim gidip marketten karpuz üzere, rastgele bir eser alır üzere satın alıp depolayacağımız materyaller değildir. Özel koşullarda koruma edilmeleri gerekir. Bunları ateşleyecek şahısların de kesinlikle eğitim almış olması gerekir. Patlayıcılarla çalışan askeri işçi ya da emniyet vazifelileri bu eğitimleri alıyor. Lakin rastgele bir kişinin bu eserleri satın alıp bilinçsiz formda kullanması büyük risk oluşturuyor” dedi.
Helyum balonları da yangın riskini artırabiliyor
Kapalı tertiplerde kullanılan helyum gazlı balonlara da dikkat çeken Dr. Rüştü Uçan, “Özellikle düğün salonlarında balonların yüksekte kalması için helyum gazı kullanılıyor. Bu türlü ortamlarda meydana gelebilecek bir patlama ya da yangın sırasında bu balonlar da yangının büyümesine sebep olabiliyor. Geçen yıl bir genç kızımızın elindeki balonun patlaması sonucu bedeninde ağır yanıklar oluşmuştu.” diye konuştu.
Yapılacaksa kesinlikle uzmanların denetiminde yapılmalı!
Gösterilerin lakin denetimli alanlarda gerçekleştirilmesi gerektiğini tabir eden Dr. Uçan, “Mutlaka yapılacaksa deniz üzerindeki resmi kutlamalarda olduğu üzere gerçekleştirilebilir. Zira bu tertiplerde patlayıcıları kullanan bireyler uzmandır. Patlayıcıların nereye saçılacağını bilirler. Güvenlik alanları oluşturulur, ulaşım durdurulur ve tüm tedbirler alınır.” sözünde bulundu.
Ancak kişisel kutlamalarda birebir güvenliğin sağlanmasının mümkün olmadığını vurgulayan Dr. Uçan, şöyle konuştu:
“Biz düğünlerde ya da kutlamalarda bunları kullandığımız vakit çok büyük tehlikelerle karşılaşıyoruz. En az 10 metre etrafında hiçbir yanıcı maddenin bulunmaması gerekir. Yukarıda balon olmamalı, süslemeler olmamalı. Açıkçası en inançlı usul bunları hiç kullanmamaktır.”
Merdiven altında üretim daha büyük tehlike!
Patlayıcı maddelerin kayıt dışı üretilmesinin riski daha da artırdığına dikkat çeken Dr. Uçan, şunları söyledi:
“Bu gereçler esasen patlayıcıdır. Merdiven üstünde de yapılsa, merdiven altında da yapılsa uygun sıcaklıkta saklanmazsa patlayabilir. Fakat merdiven altında üretildiğinde patlama üretim sırasında gerçekleşirse çok daha büyük felaketler yaşanabilir. Fabrikalarda yapılan üretim ise belirli güvenlik standartları sebebiyle daha denetimlidir.”
Statlarda kullanılan meşaleler de büyük risk oluşturuyor
Stadyumlarda kullanılan meşalelerin de önemli tehlike oluşturduğunu söz eden Dr. Uçan, “Statlara sokulan meşaleler binlerce, bazen yüz bin kişinin bulunduğu ortamlarda çok büyük yangınlara sebep olabilir. Meşale üzere kıvılcım saçan yanıcı maddelerin de birebir kapsamda kıymetlendirilmesi ve bunlarla ilgili cezaların artırılması gerekiyor.” diye konuştu.
Satın alan herkes hukuksal sorumluluğunu bilerek imza atmalı
Mevcut yasal düzenlemelerin daha aktif hale getirilebileceğini belirten Dr. Uçan, “Satış yapan şahıslar, eseri satın alan herkese ‘Bu eserden kaynaklı bir olay meydana gelirse 1 yıldan 8 yıla kadar mahpus cezası alabilirsiniz. Okudum, anladım.’ biçiminde bir doküman imzalatsa birçok kişi o alışverişten vazgeçebilir. Zira bilinçsizliği daha başlangıç basamağında engellemiş oluruz.”
Satışların kesinlikle kayıt altına alınması gerektiğini vurgulayan Dr. Uçan, sözlerini şöyle tamamladı:
“Maytap ve gibisi eserlerin kesinlikle faturalı satılması gerekir. Şayet eser faturasız satılmışsa sorumluluk direkt satıcı firmaya yönelmelidir. Yüksek para cezaları uygulanabilir, hatta büsbütün yasaklanabilir. Lakin o etaba gelene kadar bile satışların kayıt altına alınması ve tüzel sorumluluğun açık halde belirtilmesi değerli bir caydırıcılık sağlayacaktır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
