Bayan üreme organlarını etkileyen kanserler jinekolojik kanser olarak tanımlanıyor. Rahim, yumurtalık, rahim ağzı, vulva ve vajen kanserleri en yaygın görülen jinekolojik kanserleri oluşturuyor. Dünyada her yıl yaklaşık 1,5 milyon bayana jinekolojik kanser tanısı konulurken, yaklaşık 700 bin bayan bu hastalık sebebiyle ömrünü yitiriyor. Ülkemizde de her yıl yaklaşık 15 bin bayanda jinekolojik kanser teşhis ediliyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum / Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Engin Çelik, “Tarama programları sayesinde rahim ağzı kanserinin dünyada ve ülkemizde görülme sıklığının giderek azaldığı, bunun bilakis rahim kanserinin ise obezite artışına bağlı olarak sıklığının yıllar içerisinde arttığı gözlenmektedir” diyor. Jinekolojik kanserlerin gelişiminde ilerleyen yaş ve genetik yatkınlığın yanı sıra ömür stili alışkanlıkları ve çevresel faktörler üzere birçok etken rol oynayabiliyor. Risk faktörleri kanserin çeşidine nazaran değişiklik gösteriyor. Örneğin HPV (Human Papilloma Virus) rahim ağzı kanserinde, obezite ise bilhassa endometrium kanserinde öne çıkıyor. Doç. Dr. Engin Çelik, kişisel risk değerlendirilmesinin ve uygun taramaların yapılmasının jinekolojik kanserlerde yaşamsal kıymet taşıdığını vurgularken, “Ayrıca sigara kullanımı ve berbat beslenme alışkanlığı üzere yanılgılı alışkanlıklardan kaçınılması da son derece ehemmiyet taşımaktadır” diyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum / Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı Doç. Engin Çelik, 20 Eylül Dünya Jinekolojik Kanserler Farkındalık Günü kapsamında jinekolojik kanser riskini artıran en değerli 4 etkeni anlattı; korunma ve erken tanıya yönelik değerli tekliflerde bulundu.
HPV ENFEKSİYONU
HPV (Human Papilloma Virus) enfeksiyonu, rahim ağzı kanserinin en değerli sebebini oluşturuyor. HPV’nin 200 farklı tipi bulunuyor ve birçok rastgele bir sıhhat problemine yol açmıyor. Virüslerin yaklaşık yüzde 90’ı genellikle rastgele bir müdahaleye gerek kalmadan bağışıklık sistemi tarafından 1-2 yıl içinde temizleniyor. Fakat yüksek riskli HPV tiplerinden bilhassa HPV 16 ve HPV 18’in sebep olduğu kalıcı enfeksiyonlar rahim ağzındaki hücrelerde yıllar içinde kansere dönüşebilen değişikliklere yol açabiliyor.
Ne yapmalı? Doç. Dr. Engin Çelik, rahim ağzı kanserine karşı 21 yaşından itibaren PAP smear (rahim ağzı sürüntüsü) testinin önerildiğini belirterek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Rahim ağzı kanseri taramasında amaç, kansere dönüşebilecek öncül lezyonların tespit edilmesidir. Yapılan küçük bir operasyonla bu kanser öncüsü lezyonlar bedenden çıkarılmaktadır. Ülkemizde HPV taramasının da 30 yaşından itibaren yapılması tavsiye edilmektedir. Bunların yanı sıra rahim ağzı kanseri aşısıyla bu kanser çeşidi yüzde 90 oranında önlenebilir. Kansere karşı koruyuculuğun en yüksek seviyede olması için aşının 15 yaşından evvel yapılması değer taşımaktadır.”
OBEZİTE VE KÖTÜ BESLENME
Obezite ve berbat beslenme, bilhassa endometrium kanseri olmak üzere jinekolojik kanser riskini arttıran değerli faktörler arasında yer alıyor. Bunun temelinde yağ dokusunun bedenin hormonal ve metabolik istikrarını değiştirmesi yatıyor. Bedendeki yağ dokusu ölçüsünün artması, östrojen seviyesinin yükselmesine ve rahim içi katmanındaki hücrelerin daha fazla uyarılmasına sebep olabiliyor. Obezite birebir vakitte insülin direnci ve kronik inflamasyonla da alakalı. Yüksek insülin, hücrelerin çoğalmasını destekleyen sistemleri etkileyebilirken, uzun müddetli inflamasyon da hücrelerin davranışlarını değiştirebiliyor. Obezitenin yanı sıra aşırı şeker, besin katkıları ve pestisitler üzere endüstriyel ve işlenmiş besinlerin tüketiminin de jinekolojik kanser riskini artırdığı düşünülüyor.
Ne yapmalı? Sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller, kuruyemişler ve zeytinyağının ön planda olduğu Akdeniz tipi beslenmeye ihtimam gösterin. İşlenmiş besinler ve aşırı şeker tüketiminden de mümkün olduğunca uzak durmanız ehemmiyet taşıyor.
SİGARA
Sigara, bilhassa rahim ağzı kanseri açısından kıymetli bir risk faktörü olarak kabul ediliyor. Tütün dumanında bulunan ziyanlı kimyasallar, rahim ağzı hücrelerinde DNA hasarına yol açabilmenin yanı sıra Human Papilloma Virüsü’nün bağışıklık sistemi tarafından temizlenmesini de zorlaştırarak kanser oluşumuna sebep olabiliyor.
Ne yapmalı? Sigara kullanıyorsanız kesinlikle bırakın. Pasif içicilikten de mümkün olduğunca kaçının.
GENETİK ETKENLER
Jinekolojik kanserin oluşumunda genetik etkenlerin de rol oynadığı belirtiliyor. Örneğin, yumurtalık kanserlerinin en az dörtte birinin BRCA1 ve BRCA2 üzere birtakım genlerdeki kalıtsal değişimler nedeniyle geliştiği biliniyor.
Ne yapmalı? Doç. Dr. Engin Çelik, “Jinekolojik kanserlere, bilhassa de yumurtalık kanserine karşı, ailesinde ve akrabalarında kanser kıssası olan bayanların tertipli denetimlerini aksatmamalarını ve gerekirse genetik testler yaptırarak risklerini belirlemelerini önermekteyiz. İhtiyaç halinde yakın takip ve kanser gelişmeden önleyici cerrahiler uygulamaktayız” bilgisini veriyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
