İBB, Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki tarihi çınarları tehdit eden ve dünyada tedavisi bulunmayan Çınar Kanseri’ne karşı bilimsel çabasını sürdürüyor. İlk tespiti 2009’da, birinci uygulamaları ise 2012’de periyodun İBB idaresi tarafından başlatılan bilimsel süreç, bugün de tıpkı asıllarla izlenmeye devam ediyor.
Çalışmalar kapsamında canlı ağaçlara müdahale edilmezken; zirve yükünü hafifletmek hedefiyle sadece kurumuş ağaçlara yönelik yürütülen budama süreçleri Haziran ve Temmuz 2025’te gerçekleştirildi. Hastalığın sağlıklı ağaçlara yayılmasını önlemek, araç ve yaya güvenliğini sağlamak hedefiyle mevzuata uygun hareket eden İBB Park ve Bahçeler Daire Başkanlığı, kentin yeşil mirasını müdafaa kararlılığını sürdürüyor.
İstanbul’un simgesi olan Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki tarihi çınarlar, global ölçekte tedavisi bulunmayan çınar kanseri hastalığına karşı uzman akademisyenler ve yetkili kurumların onayları doğrultusunda müdafaa altına alınıyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ekipleri, canlı ağaçlara hiçbir müdahalede bulunmadan sırf dikili-kuru durumdaki ağaçların zirve yükünü hafifleterek güvenlik tedbirlerini tamamlıyor. Yürütülen kapsamlı hareket planı çerçevesinde, kurumuş ağaçların yerine hastalığa güçlü yeni ve sağlıklı yetişkin ağaçlar dikilerek caddelerin tarihi ve ekolojik dokusu kesintisiz biçimde yaşatılmaya devam edecek.
BİLİMSEL MÜCADELE
İBB Avrupa Yakası Park ve Bahçeler Müdürlüğü Bitki Sağlığı Şefi Hale Günkut (Ziraat Mühendisi, Bitki Korumacı), Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki çınar ağaçlarının durumu ve yürütülen teknik süreç hakkında ayrıntılı açıklamalarda bulundu.
Dolmabahçe Caddesi’ndeki mevcut çınarlarda uzun yıllardır görülen hastalığın global bir sorun olduğuna dikkat çeken Hale Günkut, “Buradaki mevcut çınarlarımızda maalesef bir mantar hastalığı var. Bu, Çınar Dal Kanseri hastalığı. Bu hastalık 1920’lerde birinci Amerika’da görülmüş, daha sonra Avrupa’nın birçok kıyı kentinde ve maalesef İstanbul’da da yayılım yapmıştır. Cadde üzerindeki ağaçların olağan, rutin kimyasal çabası, ilaçlamaları ve bitki beslemeleri ünitemiz tarafından yapılmaktadır… Fakat bu hastalığın maalesef şimdi dünyada kimyasal hiçbir gayreti olmadığı için bulaş olan ağaçlar en fazla 5 yıl hayatını sürdürebilmektedir. Ağaçlar daha sonrasında ölmektedir” tabirlerini kullandı.
“YARALAR VE KÖK TEMASI YOLUYLA İLERLİYOR”
Hastalığın ağaçlar arasındaki yayılım düzeneğini ve belirtilerini aktaran Günkut, kuruyan ağaçların alandan kaldırılmasının zorunluluğunu şu sözlerle açıkladı:
“Hastalık ağaçtaki yaralardan bulaşıyor; bu yaraları kuşlar yahut böcekler açabiliyor. Ayrıyeten yukarından görmediğimiz lakin aşağıda gerçekleşen kök temasıyla, kök kaynaşması yoluyla yayılıyor. Dışarıdan baktığımızda sürgünlerde kuruma ve yapraklarda büyüyememe görüyoruz. Enfekte olmuş bir ağaç en fazla 5 yıl sonra maalesef ölüyor. Bu çok hırçın bir mantar ve mutlaka hiçbir tedavisi yok. Fransa ve İtalya’da bu hastalığın sürecini takip etmek için özel kanunlar çıkarılmış, birçok ülkede sıralı ölümlerde hastalıklı ağaçlar büsbütün kaldırılmıştır. Raporlar doğrultusunda hastalığı ortadan kaldırmanın en tesirli yolu bu ağaçları alandan uzaklaştırmaktır.”
“CANLI AĞAÇLARA KESİNLİKLE MÜDAHALE EDİLMEDİ”
Cadde üzerindeki canlı ağaçlara dokunulmadığının ve yapılan süreçlerin tamamen güvenlik ile müsaadeler çerçevesinde yürütüldüğünün altını çizen Günkut, “İstanbul’da bu caddede ve birçok noktada insan popülasyonu ve araç trafiğinin çok yoğun olmasından ötürü büsbütün kuruyanlara müdahale etmek kaide. Zira fırtınada devrilme riski çok fazla. Lakin muhakkak ve katiyetle biz bu caddede son 2 yılda canlılığını koruyan hiçbir ağaca müdahale etmedik. Yalnızca büsbütün kuru ve riskli olan ağaçlara, ilgili kurum müsaadeleriyle müdahale ettik” diye konuştu.
CAN VE MAL GÜVENLİĞİ İÇİN TEPE YÜKÜ HAFİFLETİLDİ
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün 28 Temmuz 2025 tarihli kararları doğrultusunda; yoğun yaya ve araç trafiğinin bulunduğu caddelerde dal düşmesi ile devrilme riskine karşı tedbir alındı. Uzman gruplarca yürütülen çalışmalarda Çırağan Caddesi’nde 69, Dolmabahçe Caddesi’nde ise 15 dikili-kuru ağacın zirve odun yükü azaltıldı.
5 ADIMDA BİLİMSEL VE HİJYENİK MÜDAHALE
Saha süreçleri beş evreli teknik prosedürle tamamlandı. Riskli ağaçlar tespit edilerek işaretlendi, derin budama ile zirve yükü hafifletildi. Hastalığın yayılmasını önlemek emeliyle kesim yüzeyleri macunlandı, kullanılan ekipmanlar dezenfekte edildi ve alan kapsayıcı ilaçlamadan geçirildi.
2026 SONUNA KADAR KAPSAMLI YENİLEME
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi’nin hazırladığı “Kapsamlı Eylem Planı” çerçevesinde, kurumuş ağaçların yerine kentin ekolojik şartlarına uygun ve çınar kanserine dirençli 10-15 yaş aralığında yetişkin ağaçlar (Ihlamur, Çitlembik, Dişbudak) dikilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile yürütülen yasal süreçlerin akabinde 28.07.2025 tarihli resmi müsaadeler alındı. Bu kapsamda, tedavisi bulunmayan Yayılıcı Çınar Kanseri sebebiyle dikili-kuru durumdaki ağaçlara yönelik mevzuata uygun yenileme ve dönüşüm çalışmalarının 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
