Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferanslarının 31’incisi olan COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek. Dünya önderleri, bilim insanları, uzmanlar ve sivil toplum temsilcilerini bir ortaya getirecek dorukta, iklim kriziyle gayret ve sürdürülebilir gelecek için ortak tahliller masaya yatırılacak.
Üsküdar Üniversitesi Etraf Sıhhati Program Lideri Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, 5-11 Haziran Çevre Müdafaa Haftası kapsamında iklim krizi ve Türkiye’nin COP31 konut sahipliğini kıymetlendirdi.
İklim krizi geleceğin değil bugünün en büyük sorunu
Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, iklim krizinin artık geleceğin değil bugünün en büyük sıkıntılarından biri olduğunu söz ederek, “İklim değişikliğinden etkilenen alanlar ortasında tarımdan besin güvenliğine, su kaynaklarından halk sıhhatine hatta iktisada kadar pek çok farklı alan yer alıyor. Tarımda kuraklığın verimlilik düşüşüne neden olduğunu biliyoruz. Bunun yanında pek çok ziraî eserde iklim değişikliği tesiriyle hastalıkların daha sık ortaya çıktığı ve hastalıklara karşı direncin de düştüğü görülüyor. Ayrıyeten ziraî üretim sonucunda elde edilen eserlerde besin içeriğinin de olumsuz etkilendiği pek çok çalışma ile kanıtlanmış durumda. Son olarak pek çok eser bölgesel iklim özelliklerinin değişmesiyle gelecekte bulundukları bölgelerde yetiştirilemeyebilir. Bu durumların tamamı direkt besin güvenliğini olumsuz etkilemekte ve gelecekte karşılaşılabilecek olumsuz senaryolar konusunda bizi uyarmaktadır.” dedi.
Su krizi halk sıhhatini ve ekonomiyi tehdit ediyor
Su kaynaklarının da iklim değişikliğinden en çok etkilenen doğal kaynaklardan biri olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Günümüzde pek çok bölgede su kaynakları iklim değişikliğinin su döngüsünü bozmasıyla risk altındadır. Su kaynaklarının ölçü ve kalitesinin bozulması ise direkt hijyen şartlarını bozarak halk sıhhatini global ölçekte risk altına almaktadır. Bununla birlikte kuraklık pek çok salgın hastalığın yayılması suratını artırmaktadır. Ziraî üretimden besin güvenliğine, su kaynaklarından halk sıhhatine kadar bahsi geçen tüm tesirlerin ortaya çıkardığı bir de ekonomik faktörler yer almaktadır. Günümüzde pek çok ülkenin her yıl iklim değişikliği ile çaba için ve iklim değişikliğinden etkilenen kesimlerin desteklenmesi için büyük fonlar kullandığı bilinmektedir.” diye konuştu.
Türkiye’nin de yer aldığı Akdeniz Havzası en kırılgan bölgelerden biri
Ülkemizin iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgelerden sayılan Akdeniz Havzası içerisinde yer aldığına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “İklim değişikliği konusunda hazırlanan bilimsel raporlarda Akdeniz Havzası en kırılgan bölgelerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu durum bilhassa son yıllarda kendini su kaynaklarında azalma, yağış rejimlerinde değişim, geniş alanlarda meydana gelen orman yangınları, güney ve iç bölgelerimizde meydana gelen şiddeti kuraklık ve bilhassa Karadeniz kıyılarında daha sık gerçekleşen sel felaketleri ile kendini göstermektedir. Bu göstergeler ülkemizin hem kuraklık hem de afetler açısından ne kadar riskler taşıdığını ortaya koymaktadır.” halinde konuştu.
Küresel ısınma iklim sistemini nasıl değiştiriyor?
Küresel Isınma ve İklim Değişikliği konusunun birbirine bağlı iki kavram olduğunu söyleyen Adiller, şunları anlattı:
“Günümüzde karbon emisyonları olarak ile sıkça lisana getirilen kavram aslında havada bulunan ve havanın ısınmasına yardım eden gazların ölçülerini tabir ediyor. Sanayi ihtilali ve nüfus artışı ile havadaki ölçüleri artan bu gazlar havanın eskisine nazaran daha sıcak kalmasına sebep oluyor ve bu durum global hava sıcaklığı ortalamasının yükselmesi formunda kendini gösteriyor. Bu duruma biz Global Isınma ismini veriyoruz. Sıcaklığın artışıyla öbür şartlarda da değişiklikler meydana geliyor. Buharlaşma, rüzgar, nem ve yağış üzere hava olayları da sıcaklığa bağlı olarak değişiyor. Örneğin sıcaklığın artmasıyla yeryüzünden buharlaşan su ölçüsü artıyor. Bununla bir arada hava ısındıkça havanın nem tutma kapasitesi de artıyor. Yani hem yeryüzündeki su havaya geçiyor, hem de hava daha sıcak olduğu için havada nem olarak bulunan suyun yağış olarak yeryüzüne dönmesi gecikiyor. Bunun sonucunda yağışın daha uzun aralıklarla yağmasıyla kuraklığın şiddeti artıyor, hem de yağmur düştüğünde hava daha fazla nem tuttuğu için birtakım durumlarda anlık çok şiddetli yağışlar oluyor. İşte iklim sisteminde gerçekleşen bu cins değişikliklerin tümüne de İklim Değişikliği ismini veriyoruz. Maalesef iklimdeki bu değişiklik de deniz düzeyinin yükselmesini, yağış rejimlerinin değişmesini, okyanus asitlenmesini ve fırtına, hortum, sel üzere çok hava olaylarının daha sık gerçekleşmesi üzere sonuçlar doğuruyor.”
Türkiye’nin COP 31’e konut sahipliği yapması neden kıymetli?
Bu yıl ülkemizin COP31’e konut sahipliği yapıyor olmasının, bu alanla ilgilenen tüm çevrelerin gözünün Türkiye’de olacağı manasına geldiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Türkiye’nin bu türlü bir ortamda periyot başkanlığını üstlenmesi, bu alanda gerçekleştirdiği ve gerçekleştireceği faaliyetleri dünyaya duyurması açısından ve global iklim siyasetlerinde karar verici bir aktör olma potansiyelini ortaya koyma açısından büyük bir fırsat yaratmaktadır. Günümüzde iklim değişikliği yalnızca bir çevresel kavram değildir. Dünyada pek çok ülke, kurum ve kuruluş iktisat siyasetlerini ve yatırımlarını ekseriyetle iklim değişikliği üzere çevresel kavramları dikkate alarak belirlemektedir. Bu yüzden de bu çeşit etkinlikler ekseriyetle finans ve iş dünyası açısından da epeyce kıymetlidir. Tepe sırasında oluşacak bu ortam, lokal girişimcilerin ve yerli teknolojilerin dünya ile buluşması açısından da bulunmaz bir fırsat yaratacaktır.” dedi.
COP31, Türkiye için yalnızca bir aktiflik değil
Bunların yanında, ülkemizin Birleşmiş Milletler tarafından da kabul gören “Sıfır Atık” Projesi’nin bu ortamda dünyanın tüm ülkelerine uygulanabilir bir model olarak sunulma imkânı yakalayacağını da lisana getiren Adiller, “COP31, Türkiye için yalnızca bir aktiflik değil; 2053 Net Sıfır Emisyon maksadına giden yolda kendini gösterdiği, global yatırımları üzerine çektiği ve iklim krizine karşı tahlil üreten bir öncü olma yolunda kendini kanıtlaması için tarihi bir talihtir.” sözünde bulundu.
COP31’de Türkiye’nin vitrini; Sıfır Atık ve dirençli şehirler
COP31’de Türkiye’nin odak noktasının katiyetle markalaşma süreci içerisinde olan Sıfır Atık Projesi olması gerektiğini kaydeden Adiller, “2017 yılında başlatılan ve global olarak da bilinirliği son yıllarda artan proje hem döngüsel iktisat hem de atıklara bağlı emisyonların azaltılması konusunda iklim değişikliği süreçleri ile epeyce uyumludur. Bunun yanında Türkiye’nin vizyonunun da gerçek anlatılması noktasında kıymetli bir örnek teşkil edebilir. Ayrıyeten Hatay’ın tekrar yapılandırılması süreciyle birlikte gündeme getirilen Dirençli Kentler kavramı ve kentlerin iklim krizine uyumlu hale getirilmesi kıymetli gündem hususları olacaktır. Bunların yanı sıra, yeşil güç ve endüstride karbonsuzlaşma, iklim finansmanı ve teknolojik altyapılar kıymetli gündem unsurları oluşturarak ülkemize olumlu geri bildirimler getirebilir.” formunda görüşlerini söz etti.
Ülkelerin COP toplantılarına gösterdikleri ilgi itibar konusu
COP süreçlerinin aslında bağlayıcılık konusunda tartışılan kavramlar olsa da, ülkelerin duruma karşı aldıkları duruşun global ölçekte dolaylı tesirler yaratabildiğini belirten Adiller, “Her ne kadar İklim Değişikliği Çerçeve Kontratı ya da Paris Muahedesi ülkelerin iklim değişikliği konusundaki aksiyon ya da eylemsizliklerine karşı caydırıcı yaptırımlara sahip olmamasına karşın, evvelden de belirttiğimiz üzere iklim değişikliği kavramı başlı başına yatırımcıların ya da finans kuruluşlarının yakından takip ettiği süreçlerden biri. Bu yüzden de ülkelerin COP toplantılarına gösterdikleri ilgi ya da lokal siyasette ve hukukta bu süreçlere ne kadar yer verdikleri ülkelere bu manada itibar kazandırmakta ve aşikâr etraflarda yatırım yapılabilirlik göstergesi olarak kabul edilmektedir.” dedi.
Türkiye su gerilimi yaşayan ülkeler arasında
İklim değişikliğinin hem kuraklık süreçlerini uzatması hem de şiddetli yağışlara sebep olmasının ülkemizdeki su kaynaklarını olumsuz etkilediğini anlatan Adiller, şunları kaydetti:
“Yağışın yüksek şiddette yağması toprak tarafından emilen ve yeraltı suyuna katılan su oranını düşürürken, sel ve taşkın üzere süreçleri tetikliyor. Bu süreçler sonucunda da sistemli aralıklarla yağması durumunda toprağı yer altı suyunu ve dereleri beslemesi gereken yağış maalesef büyük oranda. Devlet Su İşleri (DSİ) bilgilerine nazaran ülkemizde kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su ölçüsü 2000 yılında 1 652 m3, 2009 yılında 1 544 m3, 2020 yılında ise 1 346 m3 olmuştur. Günümüzdeki sahip olduğumuz bu bedel ülkemizi Su Gerilimi Yaşayan ülkeler durumuna sokuyor. Bu azalma suratının tıpkı şartlarda devam etmesi durumunda ülkemizde kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su ölçüsünün 2050’li yıllarda su yoksulu olma hududu olan 1000 m3’ün altına düşeceğini söyleyebiliriz. Bu senaryo bile başlı başına korkutucu iken uydu imajları ile yapılan incelemeler ülkemizdeki pek çok gölün son 40 yıllık süreçte önemli su kaybına uğradığını ve kimilerinin büsbütün kuruma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Burada tek sebep alışılmış ki iklim değişikliği değil, yanlış ziraî uygulamaların da maalesef süreci hızlandırmış olduğu gerçeğini vurgulamalıyız.”
İklim değişikliği konusunda yol ayrımına ulaşmak üzereyiz
Bugün iklim değişikliği konusunda bir yol ayrımına ulaşmak üzere olduğumuza dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Radikal adımlar atıp, içinde bulunduğumuz durumu değiştirmek ve iklim değişikliğine adapte olmak için hala geç değil. Lakin eylemsizlikle geçen her yıl riski arttırmakta. 10 yıl iklim değişikliği konusunda çarpıcı tesirleri görmemiz açısından çok kısa sayılacak bir vakit dilimi fakat hiçbir adım atmadan ya da tedbir almadan geçirilecek 30 ila 50 yıllık bir süreç sonrasında ülkemizi su ve besin kıtlığı, önemli ekolojik kayıplar (bazı ekosistemlerin yok olmanın eşiğine gelmesi) ve iç göçlerin çok ağır gerçekleştiği ve bilhassa birtakım bölgelerde önemli altyapı problemlerinin yaşandığı durumlarla karşı karşıya kalınabilir.” diye konuştu.
Günümüzde gerçekleştirilen pek çok anketin insanların iklim değişikliğine karşı çabaya olan inançlarını kaybettiklerini gösterdiğini lisana getiren Adiller, “Özellikle anketlere katılan pek çok kişi ülkelerin üzerine düşen misyonu yerine getirmediği istikametinde. Bence bu hususta da haksız sayılmazlar. Keşke birtakım ülkeler siyasi ve ekonomik çıkarları uğruna savaşa yaptıkları yatırımı yaşama yapsa da dünyadaki hayatın sürdürülebilirliğine sağlayabilsek.” formunda kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
