“İnsan yedisinde neyse yetmişinde de odur” ya da “Bu yaştan sonra ben değişmem” kanısı, nörobilimin son yıllardaki keşifleriyle birlikte büsbütün geçerliliğini yitirdi. İnsan beyninin yeni tecrübeler, niyetler ve hatta günlük alışkanlıklar aracılığıyla kendi sinirsel bağlarını sıfırdan yapılandırabildiğini gösteren “nöroplastisite” yeteneği, biyolojik olarak her an yine başlayabileceğimizi kanıtlıyor. Psikoterapide şahit olunan zihinsel dönüşümlerin aslında beyindeki somut, fizikî değişimlerin birer yansıması olduğunu vurgulayan Acıbadem Life, Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, “Zihnimiz, ona gün içinde nasıl davrandığımıza, neyi kaygı edindiğimize yahut nasıl nefes aldığımıza nazaran şekillenir. Değişmek yalnızca ruhsal bir karar değil, biyolojik bir süreçtir ve bunun için büyük travmalar beklemeye gerek yoktur; bugün atacağınız küçük bir adım, beyninizde yeni bir patika açabilir” diyor.
“Plastik Beyin” Ne Demek?
Nöroplastisite kavramının, beynin tecrübeler, niyetler ve davranışlar aracılığıyla sinirsel kontaklarını (nöral ağlarını) sıfırdan yapılandırabilme kapasitesini söz ettiğini belirten Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, “Beyindeki bu değişim süreci, tıpkı ormanda yeni kullanılmaya başlanan bir patikayı andırır. Tıpkı yoldan tekrar tekrar geçtikçe o iz derinleşir, patika genişler ve bariz bir yol haline gelir. Buna karşılık, kullanılmayan eski kontaklar ise vakitle zayıflar ve yerlerini yeni nöral yollara bırakır. Yani beynimiz, statik bir yapı değil; daima işlenen, canlı bir haritadır” benzetmesini kullanıyor.
Bu tekrar yapılanma ve dönüşüm sürecinin gerçekleşmesi için hayatımızda çok büyük travmaların ya da çok yoğun akademik öğrenme süreçlerinin yaşanmasının kural olmadığını vurgulayan Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, sürecin zımnî gücünün günlük ayrıntılarda gizli olduğunu söz ederek “Beyindeki nöral esneklik, aslında biz farkında olmasak da gündelik ömürde sessiz sedasız sürer. Gün içinde dikkatimizi nereye verdiğimiz, hangi niyet kalıplarını alışkanlık haline getirdiğimiz, hatta nasıl nefes aldığımız bile bu biyolojik süreci direkt tesirler ve beynimizi şekillendirir” diyor.
“Psikolojik Değişim Aslında Fizikî Bir Beyin Değişimidir”
Psikolojik gelişimin biyolojik karşılığını terapi odaklarından verdiği örnekle açıklayan Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, “Terapi odalarında danışanların bakış açılarının genişlemesi, eski alışkanlıklarını bırakıp yeni davranış kalıpları geliştirmesi ya da geçmiş travmatik anılarla kurdukları münasebetlerin değişmesi, sadece soyut birer fikir dönüşümü değildir. Bu süreçlerin tamamı, beyin seviyesinde gerçekleşen somut, fizikî değişimlerin ve yeni nöral yolların inşa edilmesinin birer yansımasıdır. Hasılı, kalıcı her ruhsal değişim, aslında beynin fizikî olarak yine şekillenmesi manasına gelir” sözlerini kullanıyor.
Beynin 3 Dostu
Nöroplastisite kapasitesini en üst seviyeye çıkarmak ve zihinsel esnekliği desteklemek için hayatımıza dahil edebileceğimiz ögeleri sıralayan Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, beynin bu süreçteki en büyük 3 destekçisini açıklıyor;
- Düzenli Fizikî İdman: Egzersiz yapmak, beyinde yeni hudut hücrelerinin oluşumunu (nörojenez) ve hücreler arası bağlantısı sağlayan proteinlerin (BDNF) salgılanmasını direkt tetikler.
- Kaliteli Uyku Nizamı: Gün içinde öğrenilen bilgilerin kalıcı hafızaya aktarılması, sinirsel temasların güçlenmesi ve beynin sonraki güne sağlıklı bir formda hazırlanması fakat kaliteli bir uyku süreciyle mümkündür.
- Yeni Tecrübeler ve Öğrenme: Rutinlerin dışına çıkmak; yeni bir lisan öğrenmek, bir enstrüman çalmayı denemek ya da farklı hobiler edinmek beyinde hiç kullanılmamış yeni patikaların açılmasını sağlar.
Acıbadem Life, Klinik Psikolog Ertuğ Gözeri, bu üç temel faktörün yanı sıra sağlıklı beslenme alışkanlıklarının ve gerilim idaresinin de nöroplastisite sürecini direkt besleyen yapı taşları olduğunu vurguluyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
