Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi tarafından toplumsal katkı ve bilim irtibatı misyonuyla düzenlenen Toplum İçin Bağlantı Eğitim Seminerleri kapsamında gerçekleştirilen “Tasarım Okumaları: Görsel Bağlantı Alanında Olay Tahlilleriyle Farkındalık Yaratmak” başlıklı çevrimiçi seminere yoğun iştirak sağlandı.
Seminerde konuşan Üsküdar Üniversitesi Görsel İrtibat Tasarımı Kısım Lideri Prof. Dr. And Algül oldu. Görsel bağlantının günümüz toplumsal hayatındaki belirleyici rolüne dikkat çeken Prof. Dr. Algül, görsellerin sadece estetik bir öge değil, tıpkı vakitte güçlü bir mana üretim aracı olduğunu vurguladı.
İletişimin Yüzde 70’i görseller üzerinden kuruluyor…
Prof. Dr. Algül, günümüzde iletişimin büyük ölçüde görsel ögeler üzerinden kurulduğunu tabir ederek, “Artık bağlantının yaklaşık yüzde 70’i görsel olarak gerçekleşiyor. Toplumsal medya, reklam ve sivil toplum kampanyaları görsel bağlantının en yoğun kullanıldığı alanlar. Bu sebeple bireylerin sadece okuryazar değil, birebir vakitte görsel okuryazar olmaları gerekiyor.” dedi.
Kuram ve hadise tahlili birlikte ele alındı
Seminerde görsel bağlantısı; Roland Barthes, Marshall McLuhan ve Stuart Hall’un kuramsal yaklaşımları üzerinden pahalandıran Prof. Dr. Algül, bu üç ismi seçme sebebini şöyle açıkladı:
“Barthes ve Stuart Hall daha eleştirel bir perspektif sunarken, McLuhan daha klâsik medya yaklaşımını temsil ediyor. Hedefim, görsel mana üretimini hem klâsik hem de dijital medya açısından birlikte gösterebilmek.”
Dijital medyada “görünmez reklam”
Dijital platformlarda reklamların artık klasik biçimde sunulmadığını belirten Prof. Dr. Algül, “Bir toplumsal medya platformunda örneğin paylaşılan bir içecek, reklam üzere görünmez. Gündelik hayatın doğal bir parçasıymış üzere sunulur.” biçiminde konuştu.
Prof. Dr. Algül, aynı içeriğin farklı mecralarda apayrı manalar üretebildiğini söz ederek, “Aynı içecek markasını televizyonda görmekle dijital platformlarda görmek tıpkı şey değildir. Televizyonda pasif izleyici ve tek yönlü bağlantı varken, toplumsal medyada etkileşim ve yine üretim vardır. Bu sebeple bildiri da dönüşür.” tabirinde bulundu.
Aynı görselin herkes tarafından tıpkı halde okunmadığını da lisana getiren Prof. Dr. Algül, “İzleyici, bildirisi kendi kültürel ve toplumsal pozisyonuna nazaran tahliller.” dedi.
UNICEF ve WWF örnekleriyle toplumsal farkındalık
UNICEF ve WWF kampanyalarını görsel irtibat açısından kıymetlendiren Prof. Dr. Algül, minimalist tasarım, görsel metafor, boşluk kullanımı ve sonlu renk paleti üzere ögelerin toplumsal iletisi güçlendirdiği vurgulandı.
WWF’in panda logosu üzerinden konuşan Prof. Dr. Algül, “Düz manada siyah-beyaz bir panda görürüz. Yan manada masumiyet ve korunmaya muhtaçlık vardır. Mit seviyesinde ise doğayı muhafazanın insani bir sorumluluk olduğu fikri üretilir.” dedi.
Görsel bağlantı sırf estetik bir tercih değil
Prof. Dr. Algül, “Görsel irtibat sadece estetik bir tercih değil, birebir vakitte etik ve toplumsal bir sorumluluktur. Tasarım, süslemekten çok fark ettirmek için vardır.” diye konuştu.
Görsellerde kullanılan imgelerin sırf görünen manayla hudutlu olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Algül, şu tabirleri kullandı:
“Eriyen hayvan silüetleri, insan bedenine dönüşen tabiat imgeleri, yok olan ormanlar… Bunlar yalnızca düz mana taşımıyor; yan mana ve mit de üretiyor. Düz manada tabiat masumiyeti simgelerken, insan tahrip edici güç olarak karşımıza çıkıyor. Dizaynda bu aykırılıklar çok kıymetlidir. Bu zıtlıklar izleyicide suçluluk, sorumluluk ve empati hislerini tetikleyerek farkındalık yaratır.”
Çevre temalı afiş ve kampanyalarda üretilen görsel mitler ne anlatıyor?
Çevre temalı afiş ve kampanyalarda üretilen görsel mitlere dikkat çeken Prof. Dr. Algül, “Görsel mitler aracılığıyla çevresel yıkım, doğal bir süreç olmaktan çıkarılıp insan eliyle yaratılan bir kriz olarak sunuluyor. Tabiat, kendi kendine yok olan bir öge değil; insan müdahalesiyle tahrip edilen bir varlık olarak kodlanıyor.” dedi.
Kodlama–kod çözümleme modeli üzerinden yapılan değerlendirmelerde ise görsel bildirilerin tek bir mana üretmediği vurgulayan Prof. Dr. Algül, “Üretici tarafından ‘Orman kesilirse ömür biter’ halinde kodlanan ileti, izleyici tarafından farklı biçimlerde çözümlenebiliyor. Kimisi bunu bir tehdit, kimisi bir davet, kimisi ise ahlaki bir sorumluluk olarak algılıyor.” tabirinde bulundu.
Prof. Dr. Algül, bazı izleyicilerin iletisi kişisel sorumluluk yerine kurumsal bir sorun olarak gördüğünü ya da görselleri “abartılı ve duygusal” bulabildiğini belirterek, “Farkındalık tek yönlü bir süreç değil. Mana, izleyicinin toplumsal ve kültürel pozisyonuna nazaran değişkenlik gösteriyor.” halinde konuştu.
Kampanyalar sadece içerikleriyle değil, kullanılan mecralarla da mana üretiyor
Aynı çevresel bildirinin farklı mecralarda farklı tesirler ürettiğini vurgulayan Prof. Dr. And Algül, “Mesajın afiş formunda verilmesi kamu alanında direkt görünürlük sağlıyor. Birebir bildiri toplumsal medyada paylaşıldığında ise süratli ve global bir farkındalık dalgasına dönüşüyor. Kampanyalar sadece içerikleriyle değil, kullanılan mecralarla da mana üretiyor.” dedi.
Earth Hour üzere global iştirake dayalı aktiflikleri örnek gösteren Prof. Dr. Algül, “Mesaj, medyanın doğasıyla bütünleşerek izleyicinin gündelik hayatına direkt müdahale ediyor. Çevresel iletinin tesiri, içeriğin kendisinden çok bağlantı aracının deneyimsel gücüyle artıyor.” diye konuştu.
Görsel bağlantı dönüştürücü bir güç
Genel bir değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Algül, görsel bağlantının sırf estetik bir üretim alanı olarak görülmemesi gerektiğini söyledi ve “Görsel bağlantı araçları, toplumsal meselelerin anlaşılmasını, görünür kılınmasını ve bu problemlere yönelik farkındalık oluşturulmasını sağlar. Olay tahlilleriyle bireylerin eleştirel düşünme hünerleri gelişir, toplumsal sorumluluk şuuru güçlenir.” dedi.
Gelecekte artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik ve dijital aktivizmin farkındalık yaratmada daha büyük rol oynayacağını söz eden Prof. Dr. Algül, “Görsel bağlantı tasarımı; bilinçlendiren, dönüştüren ve tesir yaratan güçlü bir bağlantı aracıdır.” diyerek kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
