“İş ve Aile Hayatının Uyumu” isimli özel bahisli araştırma, 2025 yılı boyunca Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte birinci görüşme hanelerinde yer alan 18-74 yaş kümesindeki fertlere uygulanmıştır. Araştırma, içerdiği değişkenler ve uygulama metodu açısından bu kapsamda daha evvel gerçekleştirilen çalışmalardan farklılık göstermektedir.
Avrupa Birliği ülkeleri ile tıpkı devirde uygulanan bu araştırma ile fertlerin işgücüne iştirakleri, bakım sorumlulukları ile bu sorumluluklarının iş ve aile hayatı üzerindeki tesirlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bakım sorumluluğu; kişinin birebir hanede yahut hane dışında yaşayan ve nizamlı olarak ilgilendiği 15 yaşın altındaki çocukları, torunları ile 15 ve daha üst yaştaki hasta, engelli çocukları, eşleri yahut bakıma muhtaç yakınları kapsamaktadır. Araştırma hakkında ayrıntılı bilgi metaveri kısmında yer almaktadır.
Bakım sorumluluğu olanların 18-74 yaş nüfus içindeki oranı %43,1 oldu
18-74 yaş kümesindeki 59 milyon 127 bin kişinin %43,1’ini bakım sorumluluğu olanlar oluşturdu. Bu oran erkeklerde %40,6 iken bayanlarda %45,6 oldu.
Bakım sorumluluğu durumuna nazaran nüfusun dağılımı, 2025
Bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı %60,5 oldu
2025 yılında 18-74 yaş kümesinde işgücüne katılma oranı %58,2 oldu. Bu oran bakım sorumluluğu olanlar için %60,5, bakım sorumluluğu olmayanlar için %56,4 oldu. Bayanlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı %37,8 iken olmayanlarda %41,7 olarak gerçekleşti. Bu oran erkeklerde ise sırasıyla %86,0 ve %70,0 oldu.
Bakım sorumluluğuna nazaran temel işgücü göstergeleri, 2025
İstihdamda olup yalnızca çocuk bakım sorumluluğu olanların oranı %39,0 oldu
18-74 yaş kümesindeki istihdamdaki şahısların %39,0’ının yalnızca çocuk bakım sorumluluğu bulunmakta. Öteki taraftan istihdamdaki bireylerden yalnızca torun bakım sorumluluğu olanların oranı %2,3 ve yalnızca yetişkin (15 yaşın üstünde bakıma muhtaç eş, çocuk yahut akraba) bakım sorumluluğu olanların oranı ise %2,3 oldu. Çocuk ve yetişkin bakımı yahut torun ve yetişkin bakımı sorumluluğunu birlikte yürütenlerin oranı ise %2,1 olarak gerçekleşti.
Bakım sorumluluğunun cinsleri, 2025
Çocuk bakım sorumluluğu olan istihdamdakilerin %14,0’ı kurumsal bakım merkezi kullandı
15 yaş altında çocuk bakım sorumluluğu olan ve istihdamda olan bireylerin %14,0’ı kurumsal bakım merkezini, %1,6’sı konutta fiyatlı bakımı, %1,4’ü ise her ikisini birlikte kullandı. Bu bireylerden %83,0’ı profesyonel bakım hizmeti kullanmadı.
İstihdamda olup yetişkin bakım sorumluluğu olanların %17,0’ı meskende fiyatlı bakımı, %3,6’sı ise kurumsal bakım merkezini kullandı. Bu şahıslardan %79,3’ü ise bakım hizmeti kullanmadı.
İstihdamda olanların bakım yeri tercihi, 2025
İstihdamda olup çocuk bakımını kendisi yahut eşiyle birlikte yürütenlerin oranı %50,8 oldu
Bakım sorumluluğu olan istihdamdaki fertlerden çocuk bakım hizmeti kullanmayanların %50,8’i bakımı kendisi yahut eşiyle birlikte yürüttü. Bu bireylerden %19,7’si çocukların kendilerine bakabildiğini belirtirken, %17,6’sı profesyonel bakım hizmeti maliyetinin yüksek olduğunu ve %5,5’i ise bakımı büyükanne, büyükbaba yahut öbür yakınlarıyla yürüttüğünü belirtti.
İstihdamda olanların çocuk bakım hizmeti kullanmama nedeni, 2025
Yetişkin bakımında profesyonel bakım hizmetine gereksinim duymayanların oranı %72,6 oldu
İstihdamda olup yetişkin bakım hizmeti kullanmayanların %72,6’sı profesyonel bakım hizmetine muhtaçlık duymadığını belirtti. Yetişkin bakım hizmetini kullanmayanların %17,9’u profesyonel bakım hizmetinin maliyetinin yüksek olduğunu ve %5,3’ü ulaşılabilecek uzaklıkta bakım hizmetinin yahut boş kontenjanın bulunmadığını beyan etti.
İstihdamda olanların yetişkin bakım hizmeti kullanmama nedeni, 2025
İş ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütmede en kıymetli zorluk uzun çalışma saatleri oldu
İstihdamda olup bakım sorumluluğu olanların %70,1’i işi ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken rastgele bir zorluk yaşamadı. Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin %38,4’ü uzun çalışma saatlerini, %26,9’u zahmetli ya da yorucu işi ve %8,9’u mesken ile iş ortasındaki ulaşımın uzun sürmesini neden olarak belirtti. Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayan erkeklerin oranı %39,3 iken bu oran bayanlarda %36,4 oldu.
İş ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütmeyi zorlaştıran etkenler, 2025
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
