İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen İzmir Körfez Konferansı, pak Körfez maksadıyla bilim dünyasını bir ortaya getirdi. 28 Mart’a kadar Tarihi Havagazı Fabrikası’nda devam edecek konferansta, global tecrübelerin yanında yenilikçi tahlil teklifleri de gündeme geldi. Bilhassa Gediz’den yayılan kirliliğin konuşulduğu oturumlarda İzmir Körfezi’nin hangi usullerle temizlenmesi gerektiğinin üzerinde duruldu.
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından “Sağlıklı Bir Körfez İçin Bir Adım Daha” ismiyle Alsancak Tarihi Havagazı Fabrikası Kültür Merkezi’nde düzenlenen İzmir Körfez Konferansı, bu alanda kelam sahibi bilim insanlarını bir ortaya getirdi. Akademisyenler ve yurt dışından gelen konukların yer aldığı buluşmada ziyanlı alg patlamaları, global tecrübeler, İzmir Körfezi için yenilikçi tahlil teklifleri masaya yatırıldı.
2024’te yaşanan sıcaklığa dikkat çekti
Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü’nden Prof. Dr. Şükrü Turan Beşiktepe “İzmir Körfezi: Doğal Oşinografik Süreçler, İnsan Baskısı ve İklim Değişikliğinin Kesişiminde Bir Kıyı Denizi” sunumunda, körfezin sıcaklığı baskılamada değerli bir etken olduğunu söz etti. Beşiktepe, “2023’ten başlayarak sıcaklık önemli formda arttı, 2025’te olağan artış eğilimine geldi, iklim araştırmacılarını çok korkuttu. 2024’te önemli bir şey yaşadık. İzmir Körfezi’nde bunu nasıl gördük? 2024 yılı İzmir Körfezi’nde tarihi olarak yaşadığımız en sıcak periyottu. Körfez ısıyı tutarak daha hoş bir İzmir’de yaşatmayı başardı. Biz de ona biraz yardım edelim derim” diye konuştu.
“Körfez artık yalnızca kirlenmiyor, depo üzere kirleticileri tutuyor”
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Deniz Biyolojisi Ana Bilim Kısmı Öğretim Vazifelisi Prof. Dr. Ebru Yeşim Özkan, “İzmir Körfezi’nde Sediment Kaynaklı Kirlilik” başlığı altında yaptığı sunumda, “İzmir Körfezi artık kirlenen değil kirleticileri tutan ve riskli bir yapıya dönüşmüş durumdadır. Körfez yıllar içinde dinamik taşıma sisteminden çıkarak dev bir depo haline gelmiştir. Geçmişte taşınım baskınken günümüzde çökelim baskın ve sistem bir depo üzere çalışmaktadır diyebiliriz” dedi. Körfez kirliliğinde insan kaynağının aldığı role dikkat çeken Özkan, gerçekleştirilen tahlillerden elde edilen teknik bilgileri de açıklamalarına ekledi.
“Körfez hala ölmüş değil”
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nden kıdemli araştırmacı ve deniz biyoloğu Dr. Alper Evcen ise “İzmir Körfezi’nde Kirletici Baskılar” başlığı altında değerli bilgiler verdi ve “Bir vakitler körfez hayal üzereymiş. Beşerler yüzüyor, kayıklar geçiyormuş. Körfezde denize girmek ne hoş bir hayal” dedi. Evcen ayrıyeten pahalar üzerinden konuştu ve “Körfez yarı kapalı bir sistem. Baskılar var. Körfezde hayat ve nefes hala devam ediyor, ölmüş değil. Bu nefesi sürdürmek de bize ait” dedi.
“Kurbağa yok, balık yok fakat su körfeze akıyor”
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi Ana Bilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Yusuf Kurucu da, “Gediz Irmağı Su Kalitesi ve İzmir Körfezi’ne Kirlilik Yükü” sunumunda Gediz Nehri’nin pak olan suyunun uzaklık kat ettikçe içilebilir özelliğini kaybettiğini belirtti Kurucu, “Gediz Irmağı 400 kilometre üzerinde bir yol kat ediyor. Murat Dağı’ndan pırıl pırıl bir su çıkıyor. Manisa’ya gelindiğinde içilebilir özelliği kayboluyor. Murat Dağı’ndan çıkan su Menemen’de çok kirli oluyor. Burada balık yok, kurbağa yok ve bu su körfeze ulaşıyor” dedi. Kurucu ayrıyeten İZSU tarafından her ay araştırmalar yapıldığını söz ederken, “Bunları çok disiplinli olarak değerlendirmeye muhtaçlığımız var. Biz tarımda da disiplin diyoruz lakin körfez muhakkak çok ayrıntılı incelenmeyi gerektiriyor” tabirlerini kullandı.
“Körfeze her türlü girdinin azaltılması gerekiyor”
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Kısmı – Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Ergün Taşkın da “İzmir Körfezi’nin Makroflorası, Ekolojik Kalite Durumu ve Çok Makroalg Çoğalması” sunumunda, İzmir Körfezi’nde yapılan birinci çalışmalara dair bilgiler verdi. Geçmiş değerlendirmelere farklı parantez açmasının akabinde konuşan Taşkın iç körfezde tiplerde azalma görüldüğünü aktardı. Değişkenlerin ölçülmesinin ehemmiyetine ait açıklama yapan Taşkın, “Körfeze önemli bir kirlilik girdisi var. Sıcaklık da artış gösterdiğinde deniz marulları daha çok görülmeye başlanıyor. Evsel, ziraî, endüstriyel her türlü girdinin azaltılması, fosfat ve azotun kesilmesi gerekiyor” diye konuştu.
Balık vefatları ele alındı
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Kısmı Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Hilal Aydın ise “İzmir Körfezi’nde Dinoflagellat Kistlerinin Dağılımı” sunumunda, tarihi süreçlerde İzmir Körfezi’nde balık vefatlarına değindi. Kalıcı kistleri ayrıyeten ele alan Aydın, oksijen, sıcaklık üzere çevresel değişkenlerin de ehemmiyete vurgu yaptı.
“Derelerden gelen bir yük var”
Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Dr. Levent Yurga, İzmir Körfezi’nde Fitoplankton Tıp Dağılımı konusunda sunum yaptı. İzmir Körfezi’nde canlı tiplerinin arttığını söz eden Yurga, “İzmir Körfezi’ne müsilaj salgılayan cinslere ağırlaştım. Bu cinslerin sayısı 7 lakin bunlar müsilaj oluşturmuyor. İzmir Körfezi’nde aslında bir riskimiz var, görürsek şaşırmayacağım. Daha evvel imkansız diyordum. Derelerden gelen bir yük var. Bana nazaran bir numaralı tahlil, derelere akan kirliliğin azaltılması” dedi.
Balık vefatları ticareti de etkiledi
Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Ertan Dağlı, İzmir Körfezi’ndeki makroomurgasızlar hakkında bilgilendirmede bulundu. Dağlı, nüfus arttıkça ıstırapların tekrar gündeme geldiğini kaydetti. Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Zafer Tosunoğlu, İzmir Körfezi balıkçılığına genel bakış bahisli sunum yaptı. 1982 yılında Güzelyalı – Bostanlı sınırının içinde kalan, sonrasında ise İnciraltı – Bostanlı ortasında kalan iç körfezde avlanmanın yasak olduğunu söyleyen Tosunoğlu, körfezde yaşanan balık ölümlerinin balık ticaretini de etkilediğini söz etti. Tosunoğlu, sürdürülebilir balıkçılığa geçilmesi gerektiğinin altını çizdi.
“Bir plastik kapanı içindeyiz”
Oturumda son olarak Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Ülgen Aytan, “Körfezde görünmeyen tehlike: Mikroplastiklerin mikroalg dinamikleri üzerindeki mümkün etkileri” konusunda sunum yaptı. Plastik kirliliğinin en süratli büyüyen tehdit olduğunu kaydeden Aytan, “İçimiz çok fazla senaryo ile dolu. Bir plastik kapanı içindeyiz. En çok maruz kalan biziz” diye konuştu. Aytan, “Her geçen gün körfezde mikroplastik çalışmaları artıyor. Yapabileceğimiz en kıymetli şey, mümkün olduğunca plastiği kaynağından azaltmak” dedi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
