İzmir Büyükşehir Belediyesi, Tarihi Asansör’de vandalizmle çaba kapsamında kapsamlı bir paklık ve müdafaa çalışması yürütüyor. Restoratörler Esra Küpelioğlu ve Özgün Taner Kara, duvarlara yazılan yazıları bilimsel usullerle temizlediklerini belirterek “Bu yalnızca paklık değil, kentin hafızasını müdafaa mücadelesi” dedi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanlığına bağlı Muhafaza Uygulama ve Denetim Şube Müdürlüğü (KUDEB) ve Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü takımları, Tarihi Asansör’de vandalizme (kamuya yahut bireylere ilişkin mülklere, sanat yapıtlarına ya da etrafa kasıtlı olarak ziyan verme, yıkma yahut bozma eylemi) karşı hassas bir paklık çalışması yürütüyor. Restoratör Esra Küpelioğlu ve Özgün Taner Kara, yazı ve çizimleri özel formüllerle yüzeye ziyan vermeden temizlediklerini söz ederek, “Her müdahaleyi bilimsel asıllara nazaran yapıyoruz, zira burada koruduğumuz şey yalnızca taş değil, tarih” diye konuştu.
Çalışmalar sırasında sırf tamir yapılmadığını, birebir vakitte kentin hafızasının tekrar ortaya çıkarıldığını belirten grup, “Bazen mahalle sakinlerinin farkında bile olmadığı tarihi yapıları gün yüzüne çıkarıyoruz. Bir çeşmenin tekrar akması, bir yapının yine kullanıma açılması vatandaşta büyük bir memnunluk yaratıyor” dedi. Bu çalışmaların toplumda kültürel mirasa sahip çıkma şuurunu artırdığına dikkat çekildi.
Tarihi miras için titiz bir süreç
KUDEB bünyesinde yürütülen çalışmalar sadece alandaki temizlikle hudutlu değil. Restoratör Esra Küpelioğlu, toplam 30 ilçede taşınmazların kolay bakım tamirlerine yönelik müracaatları değerlendirdiklerini belirterek “Vatandaşlardan ve kurumlardan gelen müracaatları; mimar, mühendis, şehir plancısı, arkeolog ve sanat tarihçilerinden oluşan uzmanlar ile birlikte inceliyoruz. Yerinde yaptığımız incelemelerle yapının asıllı mı yoksa kolay tamirat kapsamında mı ele alınması gerektiğini belirliyoruz” dedi.
Küpelioğlu, tamir sürecinin bilimsel temellere nazaran ilerlediğini vurgulayarak, “Yapıların tescil kümelerine nazaran farklı süreçler işletiliyor. 1. küme yapılarda Koruma Bölge Kurulu Müdürlüklerinden müsaade alınırken, 2. küme yapılarda Müdürlüğümüz KUDEB uzmanları tarafından kıymetlendirilerek ‘Ön Tamir Müsaade Belgesi’ düzenleniyor” diye konuştu.
Sahada tamir, adım adım takip
Sürecin sırf müsaade kademesiyle sonlu olmadığını belirten Özgün Taner Kara, alandaki uygulamaları anlatarak, “İzinlerin akabinde Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü grubu uyumunda alana iniyoruz, İZMİR MİRAS takımı olarak iş programımızı oluşturuyoruz. Uygulamaları birebir takip ediyor, tarihi yapıya ziyan vermeden müdahaleleri titizlikle gerçekleştiriyoruz. Tarihi bir yapıya dokunmak, onu yine ayağa kaldırmak ve geleceğe taşımak bizim için hem büyük bir sorumluluk hem de gurur kaynağı” diye konuştu.
Ekiplerin yürüttüğü çalışmaların hayli hassas olduğunu belirten Kara, “Özel solüsyonlar ve denetimli sistemlerle milim milim çalışıyoruz. En küçük yanılgı bile tarihi yüzeye ziyan verebilir” dedi.
Restoratör Özgün Taner Kara, yaptığı işi ise şu sözlerle anlattı: “Restorasyon, benim için yalnızca bir meslek değil; vaktin ruhuna dokunma biçimi. Bir duvara dokunduğumuzda aslında geçmişe dokunuyoruz.”
Küpelioğlu: Her müdahale bir iz bırakır
Restoratör Esra Küpelioğlu, alandaki en büyük zorluğun tekrar eden vandalizm olduğunu vurgulayarak, “Temizlenen yüzeyler çok kısa müddette yine yazılarla doluyor. Bu durum hem emeğimizi hem de yapının dokusunu yıpratıyor. Her paklık müdahalesi yapı materyali üzerinde bir tesir bırakır. Ne kadar hassas yollar kullanılsa da, tekrarlayan uygulamalar taşın yüzeyinde mikro seviyede aşınmalara neden olur. Bu da vakitle materyalin dayanımını azaltıyor, yüzey kayıplarını hızlandırıyor ve yapının özgün dokusuna geri dönüşü olmayan ziyanlar verebiliyor. İzmir Tarihi Asansör örneği, tarihi yapıların korunmasının sadece teknik müdahalelerle sürdürülebilir olmadığını açıkça gösteriyor. Kalıcı müdafaa, fakat toplumun bu yapılara karşı şuur geliştirmesi ve bu pahaları sahiplenmesiyle mümkündür. Aksi halde yapılan her tamir, ne yazık ki süreksiz bir güzelleştirme olmaktan öteye geçemiyor” dedi.
Bu miras hepimizin
Restoratörler, bu çabanın yalnızca kendilerine ilişkin olmadığını vurguladı. Kara, “Biz alandayız fakat bu yapıların gerçek koruyucusu toplumun kendisi” dedi.
İzmir’in hafızası, titizlikle yürütülen emeğin sayesinde ayakta kalmaya devam ediyor. İzmir Miras çalışmaları Instagram’da @izmirmiras hesabı üzerinden takip edilebilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
