İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020 zelzelesinin akabinde kentin zelzele riskini azaltmak için taban araştırmalarından yapı envanterine, Deprem Master Planı’ndan hasar varsayım sistemine kadar kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarılırken afet eğitimleri ve tatbikatlarla 2026’da 19 bin 664 şahsa ulaşıldı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, mümkün zelzelelerde can ve mal kayıplarını azaltmak için afet öncesi hazırlıklarını bilimsel bilgiler ışığında sürdürüyor. Kentin taban yapısının incelenmesinden mevcut yapı stokunun kıymetlendirilmesine, riskli alanların belirlenmesinden toplumun afetlere karşı bilinçlendirilmesine kadar uzanan çalışmalarla İzmir’in sarsıntıya karşı direncinin artırılması hedefleniyor. Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı uyumunda yürütülen mikrobölgeleme araştırmaları, yapı envanteri çalışmaları, Deprem Master Planı ve afet eğitimleriyle kentin zelzele riskini azaltmaya yönelik kapsamlı bir hazırlık yürütülüyor.
Konak’ta 40 sondaj tamamlandı
İzmir’in zelzele tehlikesini ve lokal taban şartlarını detaylı biçimde ortaya koymak emeliyle yürütülen mikrobölgeleme çalışmaları, Bornova ve Karşıyaka’nın akabinde Konak ve Bayraklı’da sürüyor. Konak’ta yaklaşık bir ay evvel başlayan saha çalışmalarında 40 sondaj tamamlandı. Göztepe Stadı etrafından Konak İskelesi’ne kadar uzanan incelemelerde yer altındaki katmanların özellikleri, anakayanın derinliği ve tabanın zelzele sırasındaki davranışı araştırılıyor.
1 milyon hektarı aşan alanda jeolojik etüt
İzmir Büyükşehir Belediyesi, bugüne kadar kent genelinde 1 milyon 113 bin 67 hektarlık alanda, 1/25 bin ölçekli imar planlarına altlık oluşturan jeolojik etütler gerçekleştirdi. Ayrıyeten 25 bin 218 hektarlık alanda imar planlarına temel mikrobölgeleme ve jeolojik-jeoteknik etüt raporları hazırlanarak ilgili kurumlarca onaylandı. Sismik mikrobölgeleme çalışmaları kapsamında Bornova ve Karşıyaka’da saha ve laboratuvar araştırmaları yapıldı. Karşıyaka’da derin sondaj ve jeofizik ölçümlerin yanı sıra mümkün diri fayları araştırmak maksadıyla dört paleosismolojik hendek açıldı. Çalışmalarda mahallî taban şartları, anakaya derinliği, temel saha dönemi ve sıvılaşma potansiyeli incelenerek kent planlaması ve yapılaşma kararlarına temel oluşturacak bilimsel bilgiler elde edilmesi hedeflendi.
ZF sınıfı tabanlar için özel tasarım çalışması
Karşıyaka’da, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde standart hesaplama ölçütleri tanımlanmayan ve özel tahlil gerektiren ZF (sorunlu ve riskli zemin) sınıfı tabanlara yönelik bir çalışma yürütülüyor. Türkiye’de bir birinci olarak nitelendirilen çalışmayla, bu tabanlarda zelzelenin tesirini hesaplamak için kullanılacak bölgesel ölçütlerin belirlenmesi hedefleniyor. Böylelikle bu alanlarda yapılacak binaların sarsıntıya sağlam dizaynına bilimsel bir temel oluşturulması amaçlanıyor.
Yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarıldı
İzmir Büyükşehir Belediyesi, sarsıntı riskini azaltmak emeliyle Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’da yaklaşık 120 bin yapının envanterini çıkardı. Çalışmalarda binaların mevcut özelliklerine ait datalar derlenerek detaylı mühendislik incelemesi gereken yapıların belirlenmesi hedefleniyor. Elde edilen bilgilerin kentsel dönüşüm çalışmalarına bilimsel altyapı sağlaması bekleniyor. Yapı envanterinin, İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) kapsamında öbür ilçelere yaygınlaştırılması; önceliklendirme sonuçlarının ilgili kurumlarla paylaşılarak risk azaltma yatırımlarına yön vermesi planlanıyor.
Ön incelemesi yapılan binalar için süreç izleniyor
30 Ekim 2020 İzmir zelzelesinin akabinde vatandaşların müracaatları üzerine mevcut binalarda ön incelemeler yapıldı. Detaylı mühendislik değerlendirmesi gereken yapıların maliklerine, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti veya Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında sarsıntı performans tahlili yaptırmaları için resmi bildirimde bulunuldu. Belirlenen mühlet içinde gerekli süreçleri yaptırmayan yapıların takibi sürdürülüyor. İlgili mevzuat kapsamında bu binalar için resen riskli yapı tespiti yapılmasına yahut yaptırılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
İzmir’in sarsıntı yol haritası hazırlanıyor
İzmir’in sarsıntı risklerini bütüncül biçimde kıymetlendirmek ve uzun vadeli risk azaltma siyasetleri oluşturmak hedefiyle İzmir Deprem Master Planı hazırlıkları sürüyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde, akademik iş birliği ve belediyenin teknik gruplarının katkısıyla yürütülen çalışmada; zelzele tehlikesi, yapı stoku, kritik altyapı, ulaşım, kent planlaması, afet idaresi, eğitim ve toplumsal dirençlilik başlıkları birlikte ele alınıyor. Planla, zelzele riskini azaltacak stratejilerin geliştirilmesi, öncelikli müdahale alanlarının belirlenmesi ve ilgili kurumların sorumluluklarını içeren uygulanabilir bir yol haritası hazırlanması hedefleniyor. Bilimsel sonuçların kentsel dönüşüm ve güçlendirme çalışmalarına, altyapı yatırımlarına, kent planlamasına ve afet idaresine yön vermesi amaçlanıyor.
Deprem öncesi hasar varsayımı yapılacak
Deprem risklerini evvelce kıymetlendirmek ve afet sonrası müdahaleyi güçlendirmek gayesiyle Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi geliştiriliyor. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen coğrafik bilgi sistemi tabanlı çalışmayla farklı zelzele senaryolarında binalarda oluşabilecek hasarların, ulaşım ağlarındaki kapanmaların ve içme suyu ile kanalizasyon altyapısındaki muhtemel tesirlerin evvelden belirlenmesi hedefleniyor. Acil müdahale noktalarına erişim de sistem üzerinden pahalandırılacak. Merkezdeki 11 ilçede pilot uygulaması yürütülen sistemin etaplı olarak İzmir’in 30 ilçesine yaygınlaştırılması planlanıyor. Elde edilecek bilgilerin risk azaltma yatırımlarına öncelik verilmesine ve afet müdahale planlarının hazırlanmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.
2026’da afet eğitimleriyle 19 bin 664 şahsa ulaşıldı
İzmir Büyükşehir Belediyesi, afetlere karşı hazırlığı güçlendirmek maksadıyla eğitim ve tatbikatlarını sürdürüyor. 2025’te eğitimlere 3 bin 799, tatbikatlara 3 bin 782 kişi katıldı. Ekim 2026 prestijiyle ise 120 eğitimde 17 bin 821, 43 tatbikatta bin 843 şahsa ulaşıldı. Böylelikle yılın birinci 10 ayında eğitim ve tatbikatlara katılanların toplamı 19 bin 664 oldu. Eğitimlerde sarsıntı ve yangın başta olmak üzere afet anında gerçek davranış, tahliye, temel birinci yardım ve inançlı müdahale bahislerinde bilgi veriliyor. Tatbikatlarla da belediye çalışanının hazırlık seviyesinin ve müdahale kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Çocuklardan yaşlılara, her bölüme özel hazırlık
Afet şuurunu toplumun tüm bölümlerine yaymak maksadıyla okul öncesinden ortaöğretime kadar farklı yaş kümelerine yönelik eğitimler düzenleniyor. Engelli bireyler, yaşlılar, bayanlar ve öbür kırılgan kümelerin gereksinimlerine uygun çalışmalar da özel eğitim kurumları, dernekler, huzurevleri ve ilgili kamu kurumlarıyla iş birliği içinde yürütülüyor. Eğitimlerin yanı sıra toplanma alanları, süreksiz barınma, lojistik dayanak, tahliye ve kurumlar arası uyuma yönelik hazırlıklar sürüyor. Tatbikatların sonuçları kıymetlendirilerek eksikliklerin belirlenmesi ve afet hazırlıklarının geliştirilmesi hedefleniyor.
Hedef, afet öncesinde riskleri azaltmak
Mikrobölgeleme ve yapı envanteri çalışmalarının kent geneline yaygınlaştırılması, İzmir Deprem Master Planı’nın uygulanabilir strateji ve yatırım programlarına dönüştürülmesi, kritik altyapının güçlendirilmesi ve bilimsel bilgiye dayalı karar takviye sistemlerinin geliştirilmesi planlanıyor. Yapı güçlendirme ve kentsel dönüşüm yatırımları için de kurumlar arası iş birliğinin ve sürdürülebilir finansman imkanlarının geliştirilmesi amaçlanıyor. Tüm çalışmalarla İzmir’in afetlere hazırlık kapasitesinin artırılması ve daha inançlı, dirençli bir kent haline getirilmesi hedefleniyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
