İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay tarafından organik atıkların meskende dönüşümü için başlatılan bokaşi kompostu uygulaması 4 bin 556 haneye ulaştı. İzmirlilerin yoğun ilgi gösterdiği uygulamada müracaatları değerlendiren Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, farklı ilçelerde toplam 128 bokaşi kompost eğitimi düzenleyerek İzmirlileri sürdürülebilir atık idaresi sistemine dâhil etti.
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın sürdürülebilir atık idaresi vizyonuyla hayata geçirilen “Dönüşüme Evde Başla” projesi kapsamındaki bokaşi (bokashi) kompost uygulaması kent genelinde büyümeye devam ediyor. Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü tarafından sağlıklı toprakların korunması, organik atıkların kaynağında kıymetlendirilmesi ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması emeliyle yürütülen uygulamada, bokaşi kompost eğitimi ve set dağıtımı aktifliğinin bir yenisi Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde gerçekleştirildi. Aktiflikte İyi Tarım İzmir uygulaması üzerinden müracaatta bulunan ve kıymetlendirme sonucunda uygun bulunan 105 vatandaşa daha bokaşi kompost seti teslim edildi.
Bu yıl 4 bin 556 bokaşi kompost seti dağıtıldı
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2026 yılının ocak ayında başlattığı projede, bugüne kadar İzmir’in farklı ilçelerinde toplam 128 bokaşi kompost eğitimi düzenlendi. Eğitimlerle birlikte iştirakçilere evsel organik atıkların kaynağında ayrıştırılması, bokaşi prosedürüyle ön kompost üretimi ve elde edilen eserin toprak verimliliğine katkısı hakkında uygulamalı bilgiler aktarıldı. Eğitimlerde bugüne kadar 4 bin 556 adet bokaşi kompost seti ulaştırılmış oldu.
Organik atıklar yine toprağa kazandırılıyor
Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, ürettikleri kompostu kendileri kullanmak istemeyen vatandaşlardan kompost kovalarını teslim alarak yerine yeni kovalar veriyor. Toplanan ön kompostlar ise Konak Kadifekale Mahalle Bostanı’nda toprağa kazandırılarak organik maddenin tekrar üretim döngüsüne katılması sağlanıyor.
Bokaşi uygulamasına nasıl dâhil olunur?
İzmirliler, bokaşi kompost seti almak için “İyi Tarım İzmir” mobil uygulaması üzerinden müracaat yapabiliyor. Projeye katılan istekli haneler, eğitim sürecinden sonra evsel organik atıklarını bokaşi kovalarında biriktirerek kompost evresini tamamlıyor. Sürecin akabinde yurttaşlar, “İyi Tarım İzmir” mobil uygulaması üzerinden “kovam dolu” bildirimi yaparak yeni kovalarını teslim alabiliyor.
Bokaşi kompostu nedir?
Japonca’da “fermente organik madde” manasına gelen bokaşi (bokashi) kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve zerzevat atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası üzere organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir metot olarak öne çıkıyor. Oksijenin sonlu olduğu ortamda faydalı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan bedellendiriliyor. Mesken ortamında çarçabuk uygulanabilen ve apartman hayatına uygun olan sistem, günlük kullanımda pratiklik sağlıyor. Süreç sonunda elde edilen fermente eser, toprağın yapısını uygunlaştıran ve besin kıymeti yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor. Ayrıyeten fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.
Bokaşi kompost seti nasıl kullanılır?
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin dağıtımını yaptığı bokaşi setlerinin kullanım talimatları ise şu biçimde;
1. Musluğu contalar içte–dışta olacak biçimde kovaya takıp somunu sıkın.
2. Süzgeci yerleştirip 3–4 cm mukavva yahut baskısız karton ekleyin.
3. Beyaz kâğıt, peçete, renkli viyol ve mecmua kullanmayın; fazla kâğıt alt suyu geciktirir
4. 1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton–mukavvayı ıslatın; ilerleyen kademede oran 1:100 olabilir.
5. Klorsuz su kullanın; gerekirse şebeke suyunu bir gece bekletin.
6. Konsantreyi kullanım sonrası ağzı kapalı biçimde buzdolabında saklayın.
7. Atıkları küçük kesimlere ayırıp günde tek sefer ekleyin, talaş serpip sıvıyla ıslatın.
8. Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yapın; sıvı buzdolabında 1 hafta saklanır.
9. Atıklar ne kadar küçük modüllere ayrılırsa bokaşi (bokashi) alt suyu daha süratli oluşur.
10. Talaş ve seyreltilmiş konsantre eklenen atıkları deliksiz aparatla uygunca sıkıştırın; bu fermantasyonu hızlandırır ve kokuyu önler.
11. Kimyasal süreç görmemiş odun talaşı kullanın.
12. Talaş yoksa süreksiz olarak baskısız karton, mukavva yahut buğday kepeği tercih edilebilir.
13. Fermantasyon için atıklar havasız kalmalı; kapak sıkıca kapatılmalı ve ekleme günde tek sefer yapılmalıdır.
14. Kova, direkt güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
15. Oda sıcaklığında (yaklaşık 24 °C) mikroorganizmalar verimli çalışır ve alt su vaktinde oluşur.
16. Bokaşi alt suyu 15–20 gün içinde gün aşırı alınır, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
17. Rengi elma sirkesi üzere, kokusu turşu/sirke olmalıdır; berbat koku yahut renk değişimi bozulma göstergesidir.
18. Kova her gün denetim edilmelidir; alt su buzdolabında saklanır ve bozulmuşsa kullanılmaz.
19. Sette iki kova vardır; birinci kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
20. Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan yerde bekletilir; sıvı gübre bu müddette günlük alınır.
21. Sıkıştırma kapağı kovalar arasında kullanılır; bu sebeple sette tek kapak bulunur.
22. En az 15 gün fermente olmuş posa, bahçe yahut saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
23. İki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse çıkarılıp diğer bir yerde kompost olarak kullanılabilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
