Dünya genelinde her yıl yaklaşık 20 milyon insanın vefatına yol açan kalp ve damar hastalıkları, tüm ölümlerin yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Türkiye İstatistik Kurumu bilgilerine nazaran ise 2024 yılında gerçekleşen yaklaşık 490 bin vefatın % 28’i kalp ve damar hastalıklarından kaynaklanıyor. 15 yaş üzeri nüfusta kalp ve damar hastalığı sıklığı yaklaşık %7 görülüyor ve yaşla birlikte artıyor. Hala en değerli risk faktörlerinden olan hipertansiyon, dünya genelinde 30-79 yaş arası 1,4 milyar yetişkinde bulunuyor ve bunların sırf yaklaşık % 23’ünün denetim altında olduğu belirtiliyor. Sıhhatsiz beslenme, hareketsizlik, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet üzere değiştirilebilir risk faktörlerinin denetim altına alınmasıyla kalp ve damar hastalıklarının kıymetli bir kısmının önüne geçilebiliyor. Memorial Antalya Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. R. Emre Altekin, 29 Eylül Dünya Kalp Günü sebebiyle kalp sıhhatini korumak için alınabilecek tedbirler hakkında bilgi verdi.
Kalp hastalıkları büyük ölçüde önlenebilir
Kalp ve damar hastalıklarının ortaya çıkmasında birçok faktör rol oynar. Bunların başında tütün kullanımı, sıhhatsiz beslenme, gerilim, yetersiz fizikî aktivite üzere değiştirilebilir risk faktörleri gelir. Bunun yanında ileri yaş, erkek cinsiyet, erken yaşta kalp hastalığı aile hikayesi değiştirilemeyen risk faktörleri de tesirlidir. Lakin bilim, değiştirilebilir risk faktörlerinin denetim altına alınmasıyla hastalıkların büyük ölçüde önlenebileceğini ortaya koymaktadır.
Avrupa’ya nazaran Türkiye daha erken kalp krizine yakalanıyor!
Türkiye’de kalp krizi Avrupa ülkelerine nazaran ortalama 10 yıl daha erken görülmektedir. Tüm koroner kalp hastaları içinde 40 yaş altı oranı evvelden yüzde 10-15 iken, son yıllarda yüzde 15-20 düzeylerine çıkmıştır. Kalp krizi geçirenlerin yaklaşık yüzde 18’i 50 yaşın altında, yüzde 11’i ise 45 yaşın altındadır.
30’lu yaşlarda ve hatta 20’li yaşların sonlarında önemli damar tıkanıklığı ve kalp krizi olayları artmaktadır. Bu yüzden 40 yaşını beklemeden risk faktörlerini denetim etmek ve gerektiğinde tarama yaptırmak hayati değer taşımaktadır.
Aşağıdaki kümeler kalp ve damar hastalıkları açısından daha yüksek risk taşır;
- 40 yaş ve üzeri bireyler
- Hipertansiyon, diyabet yahut yüksek kolesterolü olanlar
- Fazla kilolu yahut obez kişiler
- Sigara ve tütün eseri kullananlar
- Ailede erken yaşta kalp hastalığı yahut ani vefat hikayesi bulunanlar
- Hareketsiz hayat şekline sahip olanlar
- Menopoz sonrası kadınlar
- Kronik gerilim altında yaşayanlar
Risk faktörlerini ortadan kaldırmak için aşağıdaki adımları izleyin!
Bu kümelerdeki şahısların nizamlı sıhhat denetimi yaptırması ve risk faktörlerini yönetmesi büyük kıymet taşır.
1. Hayat üslubu değişiklikleri en tesirli tedbir oluyor
- Tütün ve tütün eserlerinin büsbütün bırakılması
- Kalp dostu beslenme: Bol sebze-meyve, tam tahıllar, sağlıklı protein kaynakları (baklagiller, kuruyemiş, balık); doymuş yağ ve ultra işlenmiş besinlerin azaltılması; tuz tüketiminin düşürülmesi; eklenmiş şekerin minimize edilmesi
- Düzenli fizikî aktivite: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta hareket
- Sağlıklı beden yükünün korunması
- Alkolün sonlandırılması yahut hiç tüketilmemesi
Bu değişiklikler kardiyovasküler olay riskini yüzde 30-40 oranında azaltabiliyor.
2. Risk faktörlerinin erken tespiti ve denetimi kritik değer taşıyor
- Hipertansiyonun tertipli taranması, protokol bazlı tedavisi ve denetim oranlarının artırılması
- Kolesterol idaresinde daha erken yaşta risk değerlendirmesi ve daha düşük LDL hedefleri
- Diyabet ve kan şekeri kontrolü
- 40 yaş ve üzerinde tertipli kardiyovasküler risk değerlendirmesi
3. Sistem seviyesinde tedbirler gerekiyor
Ulusal kardiyovasküler sıhhat planları, tuz ve trans yağ azaltma siyasetleri, tütün denetimi, hipertansiyon ve diyabet protokollerinin yaygınlaştırılması ile temel ilaçlara erişimin güçlendirilmesi hayati ehemmiyet taşıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
