Kaspersky, dünya genelinde 7.600 iştirakçiyle gerçekleştirilen araştırmasına* dayanan teknoloji takviyeli istismar raporunun ikinci kısmını yayımladı. Araştırma, teknoloji takviyeli istismar mağdurlarının yaklaşık yarısının failin kendi toplumsal etrafından biri olduğunu söz ettiğini ortaya koyuyor. Bulgular ayrıyeten jenerasyonlar ve cinsiyetler ortasında besbelli farklılıklara işaret ediyor. Z nesli iştirakçilerinin yaklaşık %60’ı son bir yıl içinde en az bir cins dijital istismara maruz kaldığını belirtirken, bayanların %62’si çevrimiçi ortamda kendini inançsız hissettiğini tabir etti. Erkeklerde ise bu oran %54 olarak kaydedildi.
İlişkiler içinde tekrarlayan istismar döngüleri
Kaspersky’nin şirket içi pazar araştırma merkezi tarafından 19 ülkede 7.600 iştirakçiyle yürütülen çalışma, çevrimiçi istismarın genel kanının tersine çok daha ferdî boyutlarda olduğunu gösteriyor. Teknoloji takviyeli istismara maruz kalanların %40’ı faili tanımadığını belirtirken, yaklaşık %50’si failin kendi toplumsal etrafından biri olduğunu söz ediyor. Hadiselerin %15’inde failler arkadaşlarken; bunu mevcut partnerler (%10), iş arkadaşları (%8), aile bireyleri (%7) ve eski partnerler (%6) takip ediyor. İstismarcıların mağdura yakın şahıslardan çıkma oranının ortalamanın üzerinde olduğu ülkeler ortasında ABD, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık, Hindistan ve Endonezya yer alıyor.
Araştırma, arkadaşları, partnerleri yahut aile üyeleri tarafından istismara maruz kalan bireylerin, birebir kümelere yönelik istismarcı davranışlarda bulunduklarını belirtme mümkünlüğünün da manalı ölçüde daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bu durum, teknoloji takviyeli istismarın vakitle normalleşebildiğini, karşılıklı bir hal aldığını ve kendi kendini besleyen bir döngüye dönüştüğünü gösteriyor.
Yaşlı nesilleri daha savunmasız bırakan farkındalık açığı
Teknoloji dayanaklı istismara yönelik farkındalık ve algı, dijital okuryazarlık ile çevrimiçi tecrübe farklılıklarını yansıtacak formda yaş kümelerine nazaran önemli değişiklikler gösteriyor. Akıllı telefonlar ve daima çevrimiçi olma kültürüyle büyüyen Z jenerasyonu iştirakçilerinin %81’i “teknoloji dayanaklı istismar” terimine aşina olduğunu belirtirken, Baby Boomer neslinde bu oran %64’e düşüyor.
Tüm yaş kümeleri genelinde bayanlar, dijital ortamlarda çok daha yüksek seviyede rahatsızlık ve savunmasızlık hissettiklerini bildiriyor. Bayanların %62’si internette kendisini inançta hissetmediğini söylerken, erkeklerde bu oran %54’te kalıyor. Bu datalar, dijital ortamların herkes tarafından eşit biçimde deneyimlenmediğini gösteriyor. Birçok bayan için çevrimiçi alanlar sadece bir bağlantı ve fırsat kaynağı değil, tıpkı vakitte yüksek risk ve duygusal yıpranma barındıran mecralar haline gelmiş durumda.
Kaspersky Global Araştırma ve Tahlil Takımı (GReAT) Amerika ve Avrupa Araştırma Merkezi Vekil Başkanı ve Kıdemli Güvenlik Araştırmacısı Tatyana Shishkova, hususla ilgili şunları söyledi: “Siber güvenlik perspektifinden bakıldığında, teknoloji dayanaklı istismar olaylarının yaklaşık yarısının mağdurun toplumsal etrafındaki şahıslardan kaynaklanması, korunma yaklaşımımızı değerli ölçüde değiştiriyor. Bu tehditler birden fazla vakit klâsik siber taarruzlar üzere görünmüyor; günlük etkileşimlerin, güvenilen aygıtların ve hesaplara ya da datalara verilen erişim müsaadeleri üzerinden gerçekleşebiliyor. Bu da onları tespit etmeyi zorlaştırırken gözden kaçırılmalarını kolaylaştırıyor. Dijital hijyen uygulamalarını güçlendirmek, erişim ve yetkilendirmelerin nasıl berbata kullanılabileceğini anlamak ve muteber güvenlik tahlillerinden yararlanmak, bu cins istismarlara maruz kalma riskini azaltmak ve olayların büyümesini önlemek açısından kritik kıymet taşıyor.”
UCL Bilgisayar Bilimleri Kısmı Toplumsal Cinsiyet ve Teknoloji Araştırma Laboratuvarı Lideri ve Doçent Dr. Leonie Maria Tanczer ise şunları söyledi: “Bu bulgular, teknoloji aracılığıyla gerçekleştirilen istismarın yüklü olarak anonim bireyler yahut yabancılar tarafından gerçekleştirildiği tarafındaki yaygın varsayıma meydan okuyor. Tersine, bu cins ziyan verici davranışların birçok vakit itimat ve duygusal güvenlik ile ilişkilendirilen yakın münasebetler içinde ortaya çıktığını gösteriyor. Bu çeşit ortamlarda istismar, tarafların maruz kaldıklarını düşündükleri ziyan yahut aşağılanmaya yeni ziyan verici davranışlarla karşılık vermesi sonucu giderek büyüyen bir döngüye dönüşebiliyor. Dijital ortamların sunduğu anlık ve ağır etkileşim yapısı, çatışmaların daha süratli büyümesine ve bu döngülerin kırılmasının zorlaşmasına neden olabiliyor. Bu ilişkisel dinamikleri anlamak, teknoloji aracılığıyla gerçekleştirilen istismarın gerçek boyutunu kavramak ve tesirli tahliller geliştirmek açısından kritik değere sahip.”
Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
Kaspersky, siber takip yazılımlarına (stalkerware) ve aile içi şiddete karşı çaba eden memleketler arası çalışma grubu Coalition Against Stalkerware’in kurucu üyeleri ortasında yer alıyor. Özel bölüm BT şirketlerini, sivil toplum kuruluşlarını, araştırma kurumlarını ve kolluk kuvvetlerini bir ortaya getiren koalisyon, siber takip olaylarıyla çaba etmeyi ve çevrimiçi istismar mağdurlarına takviye olmayı amaçlıyor.
Teknoloji takviyeli istismar mağduru olabilecek şahıslara yönelik teklifler:
- Belirtileri erken fark edin: Teknoloji dayanaklı istismar; denetimci davranışlar ve daima izlemeden, taciz, dışlama yahut tehditlere kadar birçok farklı halde karşımıza çıkabilir. Yolunda gitmeyen bir şeyler hissettiğinizde sezgilerinize inancın.
- Erken tedbir alın: İstismarcı bir davranıştan şüpheleniyorsanız bunu görmezden gelmeyin. Mümkünse yaşanan olayları belgeleyin ve durum daha da büyümeden rehberlik/destek alın.
- Dijital alanınızı teminata alın: Güçlü ve eşsiz şifreler kullanın, iki faktörlü kimlik doğrulamayı (2FA) aktifleştirin; hesap ve kapalılık ayarlarınızı sistemli olarak gözden geçirin.
- Erişim müsaadeleri konusunda temkinli olun: Mecbur kalmadıkça aygıtlarınızı, hesaplarınızı yahut hassas bilgilerinizi paylaşmaktan kaçının; izleme ve takip yetkisi olan uygulamalara ve izinlere karşı dikkatli olun.
- Güvenilir araçlar kullanın: Güvenlik tahlilleri; casus yazılımlar (stalkerware), yetkisiz erişimler yahut bilinmeyen takip aygıtları dahil olmak üzere kuşkulu aktiflikleri tespit etmenize yardımcı olabilir.
- Destek isteyin: Yardıma gereksiniminiz olduğunda güvendiğiniz bireylere yahut profesyonel kuruluşlara başvurun. Bu süreci tek başınıza atlatmak zorunda değilsiniz.
- Başkalarına nasıl yardım edeceğinizi bilin: Bir istismara şahit olursanız, bir diğerinin müdahale edeceğini varsayarak sessiz kalmayın. Hatır sormak, dayanak teklif etmek yahut kişiyi yanlışsız kaynaklara yönlendirmek üzere küçük adımlar bile büyük farklar yaratabilir.
- Güncel kalın: Dijital ortamlar geliştikçe riskler de evrilir. Şuurlu ve bilgili olmak, en tesirli korunma metotlarından biridir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
