Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, öz şefkatin ne olduğu, bireyin ruhsal sıhhati ve dayanıklılığı üzerindeki tesirleri ile nasıl geliştirilebileceği hakkında bilgi verdi.
Öz şefkat, sıkıntı anlarda kendimize anlayışlı ve destekleyici olmaktır!
Modern ömrün bireylerden güçlü, üretken, başarılı ve güçlü olmalarını beklediğini aktaran Klinik Psikolog İpek Erol, “Fakat bu beklentiler artarken, insanların kendilerine karşı daha anlayışlı olmaları gerektiği gerçeği birçok vakit göz gerisi ediliyor.” dedi.
Tam da bu noktada, son yıllarda psikoloji literatüründe giderek daha fazla yer bulan ‘öz şefkat’ kavramının devreye girdiğini lisana getiren Erol, “Öz şefkat, bireyin zorlandığı anlarda kendisine karşı yargılayıcı değil; anlayışlı, kapsayıcı ve destekleyici bir tavır geliştirebilmesidir. Kusur yaptığında kendini sertçe eleştirmek yerine, yaşanan tecrübesi insan olmanın doğal bir kesimi olarak görebilmeyi içerir. Bu yaklaşım, özellikle Kristin Neff’in çalışmalarıyla psikoloji alanında kavramsallaşmış ve bilimsel olarak ölçülebilir hale gelmiştir.” halinde konuştu.
Psikolojik sağlamlık açısından daha sürdürülebilir bir iç dayanak…
“Araştırmalar, öz şefkat seviyesi yüksek bireylerin depresyon ve anksiyete belirtilerini daha az yaşadığını; gerilimle daha tesirli baş edebildiğini ve ruhsal dayanıklılıklarının daha yüksek olduğunu gösteriyor.” diyen Klinik Psikolog İpek Erol, öz şefkatin, bireyi hayattan ve sorumluluklardan geri çeken bir rahatlık halinden çok zorlayıcı tecrübelerle daha sağlıklı bir iç ilgi kurabilme kapasitesi olduğunu kaydetti.
Toplumda sıkça karıştırılan özsaygı ve öz şefkat kavramlarına değinen Erol, şunları söyledi:
“Özsaygı, bireyin kendini pahalı hissetmesinden temel alır lakin birden fazla vakit muvaffakiyet, performans ve diğerleriyle kıyaslama üzerinden şekillenir. Kişi kendini pahalı ve başarılı hissettiğinde artar, mümkün bir başarısızlıkta ise daha kırılgan hale gelir. Öz şefkat ise koşulsuzdur. Kişi başarısız olduğunda da kusur yaptığında da kendisiyle bağını koparmaz. Özsaygı ‘iyiyim zira başardım’ derken; öz şefkat ‘zorlanıyorum lakin yeniden de değerliyim’ diyebilmeyi mümkün kılar. Bu tarafıyla öz şefkat, ruhsal sağlamlık açısından daha sürdürülebilir bir iç destek sunar.”
Öz şefkat geliştirilebilir bir beceri!
Öz şefkatin doğuştan gelen bir özellik olmadığına vurgu yapan Klinik Psikolog İpek Erol, “Öz şefkat geliştirilebilir bir marifettir.” dedi.
Günlük hayatta bunun birinci adımının, kişinin kendi iç sesiyle temas etmesi olduğunu kaydeden Erol, “Zor bir anda kendimize söylediğimiz cümleleri fark etmek kıymetli bir başlangıçtır. Birebir durumu yaşayan bir yakınımıza söylemeyeceğimiz sözleri kendimize söylüyorsak, burada şefkat yerine tenkit devrededir. Kişinin kendisine şefkat geliştirmesi için; hisleri bastırmadan fark etmesi, kusur anlarında ‘yalnız değilim’ niyetini hatırlaması, kendine karşı kullandığı lisanı yumuşatması ve bedensel regülasyonu destekleyen nefes ve farkındalık idmanlarından yararlanması tesirli adımlardır.” açıklamasını yaptı.
Kişinin kendine karşı yumuşak olması zayıflık üzere algılanıyor!
Psikolojik kıymetlendirme araçları ve terapötik süreçlerin, bireyin öz şefkat seviyesini fark etmesine ve güçlendirmesine yardımcı olabileceğine işaret eden Klinik Psikolog İpek Erol, “Pek çok kişi için öz şefkat, düşündüğünden daha güç bir tecrübedir. Bunun temel nedenlerinden biri, ‘kendine karşı yumuşak olmanın zayıflık olduğu’ inancıdır. Bilhassa eleştirel ebeveyn tavırlarıyla büyüyen bireylerde, sert iç ses bir motivasyon kaynağı üzere algılanabilir.” dedi.
Ayrıca travmatik ömür tecrübeleri, negatif niyet kalıpları ve mükemmeliyetçiliğin, öz şefkatin önündeki değerli mahzurlar olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog İpek Erol, sözlerini şöyle tamamladı:
“Terapötik süreçte sıkça görülen bir durum şudur; kişi kendine şefkat göstermeye başladığında evvel rahatsızlık hisseder. Bu durum yanlış bir şey yapıldığını değil, alışılmamış lakin uygunlaştırıcı bir alana girildiğini gösterir.
Öz şefkat, erken yaşlarda öğrenilebilen ve ömür uzunluğu hami tesiri olan bir hünerdir. Çocuklar için en güçlü öğretici, yetişkinlerin kendi yanılgılarına nasıl yaklaştıklarıdır. Ebeveynin ‘ben de kusur yaptım ancak bunu telafi edebilirim’ diyebilmesi, çocuğa güçlü bir iç bildiri verir.
Gençlerle çalışırken ise öz şefkat, bilhassa toplumsal karşılaştırma ve yetersizlik hislerine karşı değerli bir istikrar ögesidir. Ergenlere, zorlanan bir arkadaşlarına nasıl yaklaştıklarını fark ettirmek ve birebir lisanı kendilerine yöneltmelerini sağlamak tesirli bir yöntemdir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
