Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Buse Arslan, kendi kendini dinlemenin ruhsal yeterlilik haline tesiri ve ruminasyondan farkı hakkında açıklamalarda bulundu.
Kendini dinlemek, öz farkındalığın temel bileşenlerinden biri!
Psikolojik açıdan ‘kendi kendini dinlemek’ kavramının, kişinin sırf zihninden geçen kanıları takip etmesi değil; hislerini, bedensel duyumlarını, muhtaçlıklarını ve içsel tecrübesini fark edebilmesi manasına geldiğini tabir eden Klinik Psikolog Buse Arslan, “Başka bir sözle bu, kişinin dikkatini bir müddetliğine dış dünyanın taleplerinden kendi iç dünyasına çevirebilmesidir. Zira insan zihni sırf düşünen değil, tıpkı vakitte hisseden ve mana üreten bir yapıdır.” dedi.
Bu sebeple sağlıklı bir ruhsal işleyiş için kişinin vakit zaman kendi iç dünyasıyla temas kurabilmesinin epeyce kıymetli olduğunu aktaran Arslan, “Klinik açıdan bakıldığında kendini dinlemek öz farkındalığın temel bileşenlerinden biridir. Öz farkındalık; kişinin ne hissettiğini, sebep bu türlü hissettiğini ve bu hislerin davranışlarını nasıl etkilediğini anlayabilme kapasitesidir. Kişi gün içinde huzursuz hissedebilir lakin bu huzursuzluğun altında aslında uzun müddettir bastırdığı bir kırgınlık ya da yoğun bir tükenmişlik olduğunu fakat kendini dinlediğinde fark edebilir.” biçiminde konuştu.
Sağlıklı bir içe yöneliş bireye açıklık ve farkındalık kazandırır!
Kendini dinlemenin, daima kendini tahlil etmek manasına gelmediğine dikkat çeken Arslan, şöyle devam etti:
“Günümüzde birçok kişi içe dönüklük ile aşırı zihinsel meşguliyeti birbirine karıştırabiliyor. Sağlıklı bir içe yöneliş şahsa açıklık ve farkındalık kazandırırken, aşırı tahlil etme vakitle kişinin niyetlerinin içinde kaybolmasına sebep olabilir. Yani maksat zihinde olup biten her şeyi denetim etmeye çalışmak değil, onları merak eden, yargılamayan ve anlayan bir tavır geliştirebilmektir.
Aslında psikoterapide de gayelerden biri, kişinin kendi iç tecrübesini daha gerçek okuyabilmesini sağlamaktır. Zira birden fazla vakit beşerler yaşadıkları histen değil, o duyguya yükledikleri manadan ötürü zorlanırlar. Kendi kendini dinleyebilen birey, vakitle hislerini bastırmak yerine tanımayı, muhtaçlıklarını fark etmeyi ve kendisiyle daha sağlıklı bir bağ kurmayı öğrenir.”
Ruminasyon, tahlil üretmeyen tekrarlayıcı bir düşünme biçimi!
Kendi kendini dinlemek ile ruminasyon (tekrarlayıcı düşünme) arasındaki farka değinen Buse Arslan, “İlk bakışta bu iki kavram birbirine epeyce misal görünebilir. Zira her ikisi de kişinin dikkatini kendi iç dünyasına yöneltmesini içerir. Lakin ruhsal açıdan aralarında çok değerli bir fark vardır.” dedi.
Kendi kendini dinlemenin, kişinin his ve fikirlerini anlamaya yönelik sağlıklı bir farkındalık süreci olduğunu söz eden Arslan, “Ruminasyon ise tıpkı fikirlerin tahlil üretmeden, tekrar tekrar zihinde dönüp durduğu ve kişinin bu döngünün içinde sıkışıp kaldığı bir düşünme biçimidir.” diye konuştu.
Ruminasyon, sorun çözmekten çok ruhsal kasvetin sürmesine katkıda bulunur!
Sağlıklı bir içe yönelişte kişinin kendisine merakla yaklaştığını lisana getiren Arslan, “Kişi yaşadığı bir tartışmanın akabinde ‘Bu olay beni sebep bu kadar etkiledi?’, ‘Aslında neye kırıldım?’ ya da ‘Bu durum bana ne hissettirdi?’ üzere sorular sorabilir. Bu soruların maksadı kendini suçlamak değil, yaşanan tecrübesi anlamlandırmaktır.” dedi.
Bu süreç sonunda kişinin çoklukla hislerini daha güzel tanıdığını belirten Arslan, şunları söyledi:
“İhtiyaçlarını fark eder ve yaşadığı olaya farklı bir bakış açısıyla yaklaşabilir. Ruminasyonda ise niyet süreci ilerlemez; birebir noktada dönüp durur. Kişi saatlerce tıpkı olayı zihninde tekrar eder, farklı senaryolar kurar, kendisini ya da diğerlerini kabahatler lakin bütün bu zihinsel eforun sonunda rahatlamak yerine daha da yorulur. Zira ruminasyonun temel gayesi anlamak değil, meçhullüğü büsbütün ortadan kaldırmaya çalışmaktır. Halbuki ömrün birçok alanında mutlak bir karşılık ya da katılık mümkün değildir.
Ruminasyon bilhassa depresyon ve tasa bozukluklarında sık gördüğümüz bilişsel süreçlerden biridir. Kişi birden fazla vakit düşündükçe tahlil bulacağını zanneder; fakat aslında niyetin içinde dolaşmaya devam eder. Bu sebeple ruminasyon, sorun çözmekten çok ruhsal badirenin sürmesine katkıda bulunur.
Ayırt edici nokta şudur; kendini dinledikten sonra zihniniz biraz daha netleşiyor ve hislerinizi daha düzgün anlıyorsanız bu sağlıklı bir farkındalıktır. Fakat tıpkı kanıları tekrar tekrar düşünüyor, buna karşın hiçbir yere varamıyor ve kendinizi giderek daha yorgun hissediyorsanız, büyük olasılıkla ruminatif bir döngünün içindesinizdir.”
Birçok kişi, en sert eleştiriyi kendisine yöneltiyor!
İç sesimizin, doğuştan sahip olduğumuz değişmez bir özellik olmadığını vurgulayan Buse Arslan, “Çocukluk periyodundaki bakım verenlerle kurduğumuz alakalar, hayat tecrübelerimiz ve kendimiz hakkında geliştirdiğimiz inançlar vakitle iç sesimizin tonunu şekillendirir.” dedi.
Özellikle sık eleştirilen, şartlı kabul gören ya da yanılgı yapmanın tolere edilmediği ortamlarda büyüyen bireylerde, vakit içinde dışarıdan duyulan eleştirel seslerin içselleşebileceğini aktaran Arslan, “Yetişkinlikte ise bu ses artık dışarıdan değil, kişinin kendi zihninden gelmeye başlar. Bu sebeple birçok kişi, en sert eleştiriyi aslında kendisine yöneltir. Bu noktada Öz Şefkat Terapisi önemli bir bakış açısı sunar. Bu yaklaşımın kurucusu olan Klinik Psikolog Paul Gilbert, insanların birçok vakit diğerlerine gösterdikleri anlayış ve şefkati kendilerine göstermekte zorlandıklarını söz eder. Halbuki ruhsal dayanıklılığı artıran en kıymetli becerilerden biri, kişinin zorlandığı anlarda kendisiyle nasıl konuştuğudur.” açıklamasını yaptı.
Neden birebir anlayışı kendinize göstermiyorsunuz?
Terapide maksadın, eleştirel iç sesi büsbütün susturmak olmadığı bilgisini paylaşan Arslan, “Çünkü bu ses birçok vakit aslında bizi muhafazaya çalışan, yanılgı yapmamamızı isteyen bir modüldür; fakat bunu epey sert ve yıpratıcı bir lisanla yapar.” dedi.
Bu sebeple terapide bireye, bu eleştirel sesi fark etmesi ve onun karşısına daha şefkatli, daha istikrarlı bir iç ses geliştirmesinin öğretildiğini söyleyen Arslan, “Kişi iş yerinde yaptığı küçük bir yanılgı sonrasında ‘yine beceremedim, benden hiçbir şey olmaz’ diye düşündüğünde, terapist ona şu soruyu yöneltebilir; ‘Aynı durumu çok sevdiğiniz bir arkadaşınız yaşasaydı ona ne söylerdiniz?’ Çoğu kişi bu soruya ‘herkes yanılgı yapabilir’, ‘bu tek bir kusur, seni tanımlamaz’, ‘bir dahaki sefere daha yeterli olacaktır’ biçiminde karşılık verir. Akabinde ikinci soru gelir; ‘Peki sebep tıpkı anlayışı kendinize göstermiyorsunuz?’” diye konuştu.
Kendisiyle daha şefkatli konuşabilen bireylerin dert seviyeleri daha düşük!
Bu noktada ‘öz şefkat’ kavramının devreye girdiğini lisana getiren Buse Arslan, “Kendine şefkat göstermek, yapılan kusurları görmezden gelmek ya da sorumluluk almamak değildir. Tam bilakis, kişinin kendi acısını inkâr etmeden, onu büyütmeden ve kendisini değersizleştirmeden karşılayabilmesidir.” dedi.
İnsanların birçok vakit diğerlerini motive etmek için destekleyici bir lisan kullanırken, kendilerini motive etmek için sert tenkitlerin gerekli olduğuna inandıklarını hatırlatan Arslan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Oysa araştırmalar bunun tam aykırısını gösteriyor. Kendisiyle daha şefkatli konuşabilen bireylerin korku seviyelerinin daha düşük, ruhsal dayanıklılıklarının ise daha yüksek olduğu görülüyor.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
