Kolon kanseri (kolorektal kanserler), bilhassa beslenme ve ömür şekli alışkanlıkları nedeniyle son yıllarda sık görülüyor. Dünya genelinde en sık teşhis alan üçüncü kanser tipi ve kansere bağlı ölümlerin en sık ikinci nedeni olan kolon kanserinin, ülkemizde ve dünyada 45 yaş altında görülme sıklığı giderek artıyor. Lakin teşhis ve tedavi prosedürlerindeki gelişmeler sayesinde hayat kalitesi ve süresi artırılabiliyor. Memorial Kayseri Hastanesi Tıbbi Onkoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Halit Karaca, kolon kanseri ile ilgili kıymetli bilgiler verdi.
Toplumdaki kolon kanseri olaylarının % 70’i farklı vakitlerde ve öngörülemez formda ortaya çıkmaktadır. Kalıtsal genetik mutasyonlara sahip durumlar, olayların % 3-5’ini oluşturmaktadır. Hastaların yaklaşık % 20- 25’inde güçlü bir aile hikayesi bulunmaktadır. Yani kalıtsal bir mutasyon nedeniyle kolon kanseri ortaya çıkmaktadır.
Kolon kanseri riskini artıran nedenler
- Yaş: Kalıtsal genetik nedenli hadiselerin dışındaki kolon kanserinde teşhis konulan ortalama yaş 65’in üzerindedir.
- Aile hikayesi: Ailede kolon kanseri olayının olması, kişinin de bu hastalığa yakalanma riskini artırır. Kalıtsal kolon kanseri ile ilgili mutasyonlar yani HNPCC, FAP ve Peutz-Jegher polipozisi üzere, kolon kanseri riskini artıran genetik durumlardır.
- Kolonoskopi taramasında belirlenen adenomlar: Kanser riski en yüksek düzeyde polipler de (villöz adenomlar, tübülo-villöz adenomlar) görülmektedir.
- İltihaplı bağırsak hastalığı hikayesi: Ülseratif kolitin, iltihabi bağırsak hastalığı teşhisinden sonraki birinci 10 ila 20 yıl içinde varsayımı yıllık kanser görülme sıklığı % 0,5’dir. Bundan sonra yılda ise % 1’e yükselmektedir. Crohn hastalığı, ileokolik bölgede mevcutsa kanser riskini artabilir.
- Çevre ve hayat biçimi: Çok alkol tüketimi, sigara tiryakiliği, obezite, işlenmiş raf ömrü uzun besinler, insülin direnci, çok radyasyon maruziyeti ve bağışıklık sisteminin baskılanması riski artırmaktadır.
Erken teşhisle ömür müddeti uzuyor
Kolon kanserinde klinik muayeneler ve tarama yoluyla erken teşhis, görüntülemedeki gelişmelerle daha gerçek evre belirleme, cerrahi tekniklerdeki güzelleşmenin yanı sıra kemoterapi ve radyasyondaki ilerlemeler sayesinde ömür mühleti uzamaktadır. Bilhassa gerçek planlanan kemoterapi, yeni kuşak akıllı ilaçlar ve immunoterapiler sayesinde bedenin başka bölgelerine yayılan kanserli hücrelerle çabanın başarısı artmaktadır.
Amaç kanserli hücreleri yok etmek
Kolon kanseri için uygulanan kemoterapi, bedendeki süratli büyüyen kanser hücrelerini yok etmeyi amaçlamaktadır. Bu ilaçlar ekseriyetle damar yoluyla ya da tablet formunda ağızdan alınmaktadır. Kolon kanseri tedavisinde kemoterapi çoklukla cerrahi, radyoterapi, maksatlı tedavi (akıllı ilaçlar) yahut immünoterapi üzere öteki tedavilere ek olarak kullanılır. Kemoterapi, güzelleşme bahtını artırmak ya da kanserin tekrarlama riskini azaltmak, belirtileri hafifletmek yahut kanser hastalarının daha uzun ve daha kaliteli bir ömür sürmelerine yardımcı olmak için kullanılır. Kemoterapi, cerrahi öncesi ya da sonrasında hastalarında sağ kalım oranını yükseltmektedir. Hastaların 4’te 3’ünün ameliyat sayesinde ek tedavi ile nüks oranları azalırken genel sağ kalımı güzelleştirme uğraşı, kolon kanseri tedavisinin evriminde kıymetli bir adım olmuştur.
Tekrarlama riskine karşı kemoterapi
Kolon kanseri ameliyatından sonra, varsa kalan kanserli hücreleri yok etmek ve tekrarlama riskini azaltmak için ekseriyetle adjuvan kemoterapi olarak isimlendirilen tedavi önerilir. Adjuvan kemoterapiye çoğunlukla kolon kanseri ameliyatından sonraki 8 hafta içinde başlanmaktadır. Ameliyattan sonra kansere dair hiçbir ispat kalmasa bile, kanserin tekrarlama yahut bedenin başka bölgelerine yayılma (metastaz) riski yüksekse, adjuvan kemoterapi yeniden de önerilebilir.
- Kolon kanserinin bulunduğu bölgenin yakınındaki lenf düğümlerinde kanser hücreleri varsa
- Kalın bağırsakta kanser bölgesinde perforasyon ismi verilen bir yırtık oluşmuşsa
- Kanser hücreleri, süratli büyüyen ve yayılan, az farklılaşmış yahut yüksek dereceli kanser hücreleri olarak isimlendirilen türdense
- Kanser bağırsakta tıkanıklığa yani obstrüksiyona neden oluyorsa risk artabilmektedir.
Bu durumda bireye özel tedavi usulleri uygulanarak muvaffakiyet talihi artırılmaktadır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
