Üniversite yerleştirme sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte öğrenciler ve aileler açısından yeni bir karar dönemi başladı. Beklediği sıralamayı elde edemeyen ya da hedeflediği üniversite ve kısma yerleşemeyen birtakım adaylar, kazandıkları programın sunduğu imkanları incelemeden “mezuna kalma” seçeneğine yöneliyor.
Üsküdar Üniversitesi Eğitim Kurumları ve Rehberlik Hizmetleri Yöneticisi Uzman Psikolojik Danışman Özgür Akoğlan, mezuna kalma kararının sadece üniversitenin ismi yahut sıralama beklentisi üzerinden verilmemesi gerektiğini anlattı.
“Kazanılan kısım tahlil edilmeden verilen kararlar sağlıklı olmayabilir”
Yerleştirme sonrasında sıklıkla karşılaşılan örüntülerden birinin, adayların kazandıkları programları gereğince araştırmadan tekrar imtihana hazırlanmayı düşünmeleri olduğunu tabir eden Özgür Akoğlan, şunları söyledi:
“Üniversite yerleştirme sonuçlarının duyuru edilmesiyle birlikte sıklıkla karşılaştığımız durumlardan biri, adayların yerleştikleri programları derinlemesine tahlil etmeden direkt mezuna kalma eğilimi göstermeleridir. Kazanılan kısmın akademik profili, akreditasyonları, sektörel entegrasyonu ve mezun istihdam oranları objektif ölçütlerle değerlendirilmeden verilen bu ani kararlar, birçok vakit rasyonel bir meslek planlamasından çok bilişsel çarpıtmalar ve çevresel dinamiklerin baskısıyla şekillenmektedir.”
“Ya daima ya hiç niyeti başarıyı görünmez hale getirebiliyor”
Mezuna kalma kararında bilhassa mükemmeliyetçi fikir kalıplarının tesirli olabildiğini kaydeden Özgür Akoğlan, “Çoğu vakit bu tercihi yöneten dinamik, amaçların uyuşmazlığından fazla ‘ya daima ya hiç’ halinde çalışan katı bir mükemmeliyetçiliktir. Birinci birkaç binde yer almayı hayal ederken biraz daha geride bir sıralama elde eden aday, elindeki somut başarıyı bir anda yok sayar. Toplumsal medyadaki filtrelenmiş muvaffakiyet öyküleri, ailelerin örtük beklentileri ve akranlar arası itibar yarışı birleştiğinde; birkaç tanınan üniversite dışındaki tüm seçenekler adayın zihninde peşinen ‘değersiz’ etiketini alır. Sonuç, bir meslek edinme sürecinin salt bir statü gayretine indirgenmesidir.” dedi.
“Mezun yılı doğrusal ve garantili bir denklem değil”
Mezuna kalmanın kimi öğrenciler için yanlışsız bir seçenek olabileceğini lakin bunun ruhsal ve akademik maliyetlerinin de hesaba katılması gerektiğini söz eden Özgür Akoğlan, “Oysa mezun yılı, dışarıdan zannedildiği üzere sırf ‘bir yıl daha soru çözüp sıralamayı katlamak’ kadar doğrusal ve garantili bir denklem değildir. Akranlar yeni bir yaşama adım atarken meskende kalmanın yarattığı toplumsal yalıtılmışlık, vakitle derinleşen motivasyon kayıpları ve ‘bu sefer kesin başarmalıyım’ baskısının arttığı imtihan anı tasası önemli bir ruhsal direnç gerektirir. Üstelik bir programa yerleşmiş olmanın getirdiği %50 azalan Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) kesintisi üzere sistemsel mahzurlar, yeni yıla direkt puan dezavantajıyla başlanmasına yol açar.” diye konuştu.
Üniversiteye başlamak başka seçeneklerin kapısını kapatmıyor
Bir programa yerleşmenin öğrencinin meslek yolunu geri dönülmez biçimde belirlemediğinin altını çizen Özgür Akoğlan, “Burada gözden kaçırılan temel gerçek şudur: Üniversite kapısından içeri girmek, öbür tüm seçenekleri yok etmez; tersine yeni geçiş koridorları açar. Günümüz yükseköğretim yapısı; merkezi puanla yahut genel not ortalamasıyla yatay geçiş, çift ana dal (ÇAP), yan dal ve yurt dışı değişim programları üzere dinamik alternatifler sunar.” halinde konuştu.
“Üniversite öğrencinin yetkinlik sermayesini erkenden geliştirebilir”
Üniversite ömrünün sırf derslerden ibaret olmadığını vurgulayan Akoğlan, “Zamanı tekrar eden imtihan geriliminde tüketmek yerine üniversite ekosistemine dahil olmak; öğrencinin çoktan seçmeli test kalıplarından çıkarak proje idaresi, yabancı lisan, kulüp tertipleri ve sektörel irtibatlar üzerinden kendi yetkinlik sermayesini erkenden inşa etmesini sağlar.” tabirinde bulundu.
Diplomanın üzerindeki kısım ismi tek başına mesleği belirlemiyor
İş dünyasının da son yıllarda önemli biçimde değiştiğine işaret eden Akoğlan, şöyle devam etti:
“En kritik gerçeklerden biri de çağdaş iş dünyasının dönüşen meslek dinamikleridir. Günümüz istihdam piyasasında bireylerin çok büyük bir kısmı direkt lisans diplomalarının etiketine bağlı kalmadan, disiplinler arası alanlarda meslek inşa etmektedir. Artık mesleksel başarıyı belirleyen yegâne öge üniversite diplomasındaki unvan değil; adayın edindiği aktarılabilir maharetler, sorun çözme yetisi, yabancı lisan yetkinliği, dijital okuryazarlık ve sektörel ahenk yeteneğidir.”
Aileler kıyaslama yerine tabloyu birlikte değerlendirmeli
Yerleştirme sonrasında ailelerin tavrının öğrencinin karar sürecini direkt etkileyebildiğini belirten Akoğlan, “Bu kritik eşikte ailelere düşen rol, gençlerin hissettiği hayal kırıklığını küçümsemeden dinlemek ve onları kıyaslama tuzağından uzak tutmaktır. Bir sonraki yılın belirsizlikleri ile mevcut yerleşimin sunduğu somut iç geçiş fırsatları masaya baskısız, şeffaf bir tablo olarak yatırılmalı; sonuncu sorumluluğun gence ilişkin olduğu hissettirilmelidir.” dedi.
“Bazen en yanlışsız rota yürürken ortaya çıkar”
Üniversite tercihlerinin hayatın geri kalanını belirleyen tek ve değiştirilemez karar üzere görülmemesi gerektiğini vurgulayan Uzman Psikolojik Danışman Özgür Akoğlan, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Kariyer ve ömür, tek bir imtihan kağıdına sıkıştırılamayacak kadar geniştir. Bazen en stratejik muvaffakiyet, harika şartların oluşmasını beklemek için hayatı durdurmak değil; mevcut tabana basıp rotayı yürürken inşa etme cüretini göstermektir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
