Transboshor Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Can, İstanbul Ticaret Odası seçimlerinden KOBİ’lerin finansmana erişimine, yapay zekâdan global deniz taşımacılığındaki yeni risklere kadar iş dünyasının geleceğini ilgilendiren başlıklarda dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Can, İTO’da şeffaf, iştirakçi ve teknoloji odaklı bir yönetim modeli önerirken, denizcilikte geleceğin rekabetinin fiyatla değil; itimat, data, risk idaresi ve sürdürülebilirlikle şekilleneceğini söyledi.
İstanbul Ticaret Odası’nın 850 bine yaklaşan üyesine karşın idarenin yaklaşık 28 bin kişinin oyuyla belirlendiğine dikkat çeken Mustafa Can, yaklaşan seçimlerin sadece bir başkanlık yarışı olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.
Can, “Burada problem yalnızca lider değişikliği değil, idare anlayışının değişmesidir. Üyelerin sırf aidat ödeyen değil; fikri dinlenen, projesi desteklenen ve idareye her vakit ulaşabilen paydaşlar olduğu bir İTO oluşturulmalıdır” dedi.
İTO’da öncelikli olarak şeffaflık, liyakat ve iştiraklerin verimliliği hususlarında değişim gerektiğini vurgulayan Can, bütçelerin, ihalelerin, harcamaların, iştirak performanslarının ve idare kararlarının sistemli olarak üyelerle paylaşılması gerektiğini söyledi. Atamalarda şahsî yakınlıkların değil, bilgi, deneyim ve muvaffakiyet kriterlerinin temel alınması gerektiğini belirten Can, İTO iştiraklerinin üyeye yük değil, ekonomik bedel üreten yapılar haline getirilmesi gerektiğini tabir etti.
KOBİ’LER İÇİN FİNANSMAN VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM
İstanbul’da faaliyet gösteren KOBİ’lerin en büyük probleminin finansmana erişim olduğunu söyleyen Mustafa Can, yüksek faiz ortamında yatırımın, üretimin ve istihdamın giderek zorlaştığını belirtti. İTO’nun bankalar ve kamu kurumlarıyla ortak finansman modelleri geliştirmesi gerektiğini söz eden Can, birinci 100 günün hazırlık değil, icraat dönemi olacağını söyledi.
Can, vazifeye gelmeleri halinde İTO’nun mali tablosunu ve iştiraklerin durumunu üyelerle paylaşacaklarını, bölüm dal istişare toplantıları düzenleyeceklerini, KOBİ’ler için özel finansman çalışma masaları oluşturacaklarını ve mali disiplini güçlendireceklerini açıkladı.
Yapay zekâ, dijital dönüşüm, e-ticaret ve e-ihracat alanlarında yeni bir periyot başlatılması gerektiğini belirten Can, İTO bünyesinde Ticari İstihbarat ve Yapay Zekâ Merkezi kurulmasını ve “Yapay Zekâ Üniversitesi” vizyonunun hayata geçirilmesini önerdi. “Artık rekabet sadece eserle değil, datayla ve teknolojiyle yapılıyor” diyen Can, her işletmenin dijital dönüşüm yol haritasına sahip olması gerektiğini söyledi. Genç ve bayan girişimcilerin de sırf eğitim programlarıyla değil; yatırımcı, mentor, finansman ve milletlerarası pazarlarla buluşturulması gerektiğini vurguladı.
“DENİZCİLİKTE EN BÜYÜK MALİYET BELİRSİZLİKTİR”
Kırk yıla yaklaşan denizcilik deneyimiyle kesimdeki global dönüşümü kıymetlendiren Mustafa Can, Kızıldeniz ve Orta Doğu’daki gelişmelerin gemicilikte rekabet anlayışını değiştirdiğini söyledi.
Geçmişte en düşük navlunu sunan şirketlerin öne çıktığını belirten Can, bugün müşterilerin öncelikle yüklerinin inançlı ve öngörülebilir formda ulaşmasını istediğini tabir etti.
Can, “Denizcilikte artık pusulayı sadece kaptan değil, jeopolitik gelişmeler de belirliyor. Pandemi, savaşlar, yaptırımlar, liman kapanmaları, siber saldırılar, sigorta maliyetleri ve güç fiyatları gösterdi ki artık en büyük maliyet kalemi belirsizliktir” dedi.
Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu rotasının kullanılmasının birtakım çizgilerde seyir müddetlerini 10 ila 15 gün uzattığını belirten Can, bu durumun yakıt, personel, sigorta, karbon ve filo maliyetlerini artırdığını söyledi. Şirketlerin artık siparişlerini daha erken verdiğini, stoklarını artırdığını ve alternatif tedarik zincirleri oluşturduğunu söz eden Can, “Tam vaktinde üretim” anlayışının yerini giderek “her ihtimale karşı hazırlıklı olma” modeline bıraktığını belirtti.
Türkiye’nin İstanbul ve Çanakkale Boğazları, liman altyapısı ve stratejik pozisyonuyla bölgesel bir lojistik merkez olabileceğini söyleyen Can, yanlışsız yatırımlar ve uzun vadeli bir denizcilik siyasetiyle kıymetli fırsatlar yakalanabileceğini söz etti.
“VERİ, DENİZCİLİĞİN YENİ YAKITIDIR”
Yeni gemi arzının artmasıyla navlun fiyatlarında baskı oluşabileceğine dikkat çeken Mustafa Can, denizciliğin döngüsel bir dal olduğunu söyledi. Yüksek navlun periyotlarında denetimsiz borçlanmanın ve aşırı filo büyütmenin önemli risk taşıdığını belirten Can, şirketlerin yakıt tüketimi, bakım, rota optimizasyonu, mürettebat verimliliği ve nakit idaresine odaklanması gerektiğini vurguladı.
Yapay zekâ ve data tahlilinin önümüzdeki beş yılda şirketler arasındaki farkı belirleyeceğini söyleyen Can, dijital sistemlerin hava şartlarından liman yoğunluğuna, yakıt tüketiminden makine arızalarına kadar birçok ögesi evvelce tahlil edebildiğini belirtti. “Yakıtı en ucuza alan değil, datayı en yanlışsız kullanan kazanacak. Zira bilgi, denizciliğin yeni yakıtıdır” diyen Can, gelecekte büyük armatörlerin 24 saat çalışan yapay zekâ operasyon merkezlerine sahip olacağını tabir etti.
YEŞİL DÖNÜŞÜM TİCARİ BİR ZORUNLULUK
Karbon ayak izinin artık navlun tercihlerinde fiyat ve teslim mühleti kadar kıymetli hale geldiğini belirten Mustafa Can, Türk denizcilik dalının kriz idaresinde güçlü olduğunu lakin yeşil dönüşümde finansman, teknoloji ve ölçek meseleleri yaşadığını söyledi.
Mevcut gemilerde rota optimizasyonu, sürat idaresi, bakım, gövde paklığı ve dijital yakıt takibiyle değerli tasarruf sağlanabileceğini tabir eden Can, karbon ölçümü ve raporlamanın profesyonel formda yapılması gerektiğini belirtti. Devlet, bankalar, Türk Eximbank, tersaneler, üniversiteler ve denizcilik şirketlerinin ortak bir dönüşüm programında buluşması gerektiğini vurguladı.
İTO üyelerine seçimlere iştirak davetinde bulunan Mustafa Can, kelamlarını şöyle tamamladı: “Güçlü bir İTO’nun yolu güçlü iştirakten geçer. Denizcilikte ise muvaffakiyet büyük gemilere sahip olmakla değil, büyük fırtınaları gerçek yönetebilmekle ölçülür. Geleceği; en büyük olanlar değil, değişimi en hakikat yönetenler kazanacaktır.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
