Türkiye, 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne 22 yıl sonra tekrar mesken sahipliği yaparken, tepenin diplomatik gündemi kadar başkanlara sunulan resmi akşam yemeği de uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti.
Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Müge Arslan, milletlerarası ilgilerde gastronominin üstlendiği rolü kıymetlendirdi.
“Sofra diplomasisi” milletlerarası münasebetlerin sessiz ancak güçlü araçlarından biri
Uluslararası bağlantılar literatüründe “table diplomacy” ya da “sofra diplomasisi” kavramının giderek daha fazla kıymet kazandığını tabir eden Prof. Dr. Müge Arslan, şöyle devam etti:
“Uluslarası dorukta diplomasi, sadece toplantı salonlarında yürütülmez, bazen sofrada da şekillenir. Örneğin; 4-17 Eylül 1978 – Camp David Anlaşmaları; Jimmy Carter, Enver Sedat ve Menahem Begin, ABD’deki Camp David Başkanlık Kampı’nda 13 gün boyunca birlikte yemekler yedi ve başka resmi sohbetler gerçekleştirdi. Bu samimi ortam, 17 Eylül 1978’de imzalanan mutabakatların ve sonrasında 1979 Mısır-İsrail Barış Antlaşması’nın temelini oluşturdu. 28-29 Haziran 2019 – G20 Osaka Zirvesi Liderlerin çalışma yemekleri sırasında Donald Trump ile Şi Cinping arasındaki temaslar, ABD-Çin ticaret savaşında süreksiz yumuşamaya katkı sağladı. Bu usul yemekler hayli kıymetli olup, Uluslararası bağlardaki ‘sofra diplomasisi’ (table diplomacy) açısından epeyce önem taşır.”
Menü seçimi sırf yemek belirlemek değildir
Prof. Dr. Arslan, diplomatik sofralarda hazırlanan menülerin rastlantısal tercihlerden oluşmadığına işaret ederek, “Bu üslup sofralarda yapılan menü seçimleri de epeyce kıymetlidir. Sofra diplomasisinde menü seçimi sırf ikram edilecek yemeklerin belirlenmesi değildir; konut sahibi ülkenin kültürünü, bedellerini ve konuklarına verdiği değeri yansıtan stratejik bir ögedir. Bunun kıymetli olmasının esas sebepleri şunlardır: Kültürel kimliği temsil eder, konuğa verilen pahası gösterir, samimi bir bağlantı ortamı oluşturur, ülke imajına katkı sağlar ve sembolik iletiler içerir.” diye konuştu.
2026 NATO Zirvesi menüsü Türkiye’nin gastronomik haritasını dünyaya sundu
Prof. Dr. Müge Arslan, NATO Zirvesi’nde tercih edilen menünün Türkiye’nin farklı bölgelerini tıpkı sofrada buluşturan özel bir kurgu taşıdığına dikkat çekerek, şöyle devam etti:
“2026 NATO Zirvesi’nde konuklara sunulan menü, Türk mutfağının zenginliğini ve kültürel mirasını dünyaya tanıtan değerli bir öge oldu. Önderlere sunulan her lezzet, sadece bir yemek değil; birebir vakitte Türkiye’nin misafirperverliğini, gastronomi kültürünü ve mahallî kıymetlerini yansıtan bir diplomasi aracı niteliği taşıdı. Zira gerçek seçilmiş bir menü, ülkelerin hafızasında kalan en güçlü detaylardan biridir. 2026 NATO Zirvesi’nin resmi akşam yemeği için açıklanan menüde, Türkiye’nin farklı bölgelerinden seçilen eser ve yemeklerin yer aldı.
Menüde; Taş fırın pide, Kayseri mantısı, deniz levreği yahut dana kaburga, sütlü Nuriye, Maraş dondurması, Trabzon tereyağı, Hizan karakovan balı, Urla sakız enginarı, Tokat yaprağı ve firik pilavı üzere lezzetler tercih edildi.”
Tek bir bölge değil, bütün Anadolu tıpkı sofrada buluştu
Prof. Dr. Arslan, bu tercihin şuurlu bir gastronomi stratejisi olduğunu belirterek, şunları söyledi:
“Çok ince düşünülerek hazırlanan bu menü; Gastronomi şölenin yanı sıra siyaset diplomasisinde verilen önemki sembolik iletiler içeriyordu. Bu durumu bir nevi ‘Gastronomi Diplomasisi’ olarak da kıymetlendirebiliriz. Gastronomi diplomasisinde verilen bu bildiriler şöyle;
Türkiye’nin kültürel çeşitliliği: Menü tek bir bölgeyi değil; Karadeniz, İç Anadolu, Ege, Güneydoğu ve Doğu Anadolu’dan eserleri bir araya getirerek Türkiye’nin varlıklı gastronomik mirasını temsil ediyor.
Yerel üretim ve coğrafik kimlik: Trabzon tereyağı, Hizan karakovan balı, Urla sakız enginarı ve Tokat yaprağı üzere yöresel eserlerin seçilmesi, lokal üretime ve Anadolu’nun ziraî çeşitliliğine vurgu yapıyor.
Gelenek çağdaş sunumla buluşturuldu
Gelenek ile çağdaşlığın buluşması: Kayseri mantısı ve Sütlü Nuriye üzere klâsik yemekler, çağdaş sunum teknikleriyle servis edilerek Türk mutfağının hem esaslı hem de çağdaş yönü öne çıkarıldı.
Misafir odaklı yaklaşım: Ana yemekte hem balık hem de kırmızı et alternatifi sunulması, farklı damak zevkleri ve beslenme tercihlerine saygıyı gösteren diplomatik bir yaklaşım olarak kıymetlendirilebilir.
Gastrodiplomasi ülkelerin yumuşak gücünü artırıyor
Gastronominin günümüzde ülkelerin kamu diplomasisinin kıymetli ögelerinden biri hâline geldiğini belirten Prof. Dr. Müge Arslan, “Yumuşak güç (soft power): Tepe öncesinde Türkiye, Türk mutfağını bir kamu diplomasisi aracı olarak tanıtan ‘gastrodiplomasi’ aktiflikleri düzenledi. Yetkililer, ortak sofraların resmî dokümanların bazen sağlayamadığı karşılıklı anlayışı geliştirebildiğini vurguladı. Bu da menünün sadece ikram değil, Türkiye’nin kültürel kimliğini ve misafirperverliğini anlatan bir bağlantı aracı olarak kurgulandığını gösteriyor. Bazen diplomasi bir cümlede, bazen de birebir sofrayı paylaşmanın oluşturduğu ortak tecrübede hayat bulur.” biçiminde kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
