Okula başlamadan evvel yapılacak kapsamlı bir çocuk muayenesi, fark edilmeyen sıhhat problemlerinin erken periyotta ortaya çıkarılmasına ve çocuğun eğitim hayatına daha sağlıklı başlamasına yardımcı oluyor. Acıbadem Fulya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İmre Gökyar “Çocukluk döneminin en süratli büyüme ve gelişme periyotlarından biri olan okul öncesi yıllar, fizikî olduğu kadar zihinsel, toplumsal ve akademik gelişim açısından da büyük değer taşıyor. Çocuğun okula başlamadan evvel genel sıhhat değerlendirmesinden geçirilmesi, sırf mevcut bir hastalığın saptanması açısından değil, ileride öğrenme ve okul muvaffakiyetini etkileyebilecek problemlerin evvelce fark edilmesi açısından da kritik rol oynuyor” diyor.
Görme ve işitme sorunlarından büyüme-gelişme geriliklerine, demir eksikliğinden beslenme sıkıntılarına kadar birçok durumun aileler tarafından günlük ömür içerisinde fark edilmeyebildiğini belirten Dr. Gökyar, ‘çocuğum kendini uygun hissediyor ve rastgele bir şikayeti yok’ formundaki fikrin de aldatıcı olabileceğini vurgulayarak “Çünkü kimi görme ve işitme sorunları, demir eksikliği, büyüme-gelişme problemleri, ağız ve diş sıhhati sorunları yahut birtakım beslenme yetersizlikleri uzun müddet besbelli bir yakınmaya yol açmayabiliyor” ikazında bulunuyor.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İmre Gökyar, özellikle okul öncesi devirde 10 kritik sıhhat denetimini anlattı, değerli ikazlar ve tekliflerde bulundu.
- Büyüme ve gelişmenin değerlendirilmesi
Okul öncesi sıhhat denetiminde çocuğun uzunluğu, kilosu, beden kitle indeksi ve büyüme eğrileri değerlendirilmelidir. Yalnızca yaşıtlarına nazaran kilosunun yahut uzunluğunun olağan olup olmadığına bakmak kâfi değildir; büyümenin vakit içerisindeki seyri de değerlidir. Uzunluk yahut kilo artışının beklenenden yavaş olması beslenme problemlerinden kronik hastalıklara kadar çeşitli durumların birinci işareti olabilir. Misal halde aşırı kilo ve obezite de ilerleyen yaşlarda diyabet, hipertansiyon ve öbür metabolik meseleler açısından risk oluşturabilir.
- Görme muayenesi
Çocuklar görmelerindeki sorunu her vakit söz edemeyebilir. Bilhassa küçük çocuklar bulanık yahut tek gözle daha az görmeyi olağan kabul edebilir. Görme kusurları ve göz tembelliği erken devirde fark edilmediğinde okulda tahtayı takip etme, kitap okuma, yazı yazma ve dikkatini derse verme üzere hususlarda çocuğu zorlayabilir. Bu sebeple okul öncesi devirde görmenin kıymetlendirilmesi büyük değer taşır.
- İşitme değerlendirmesi
İşitme kayıpları da ailelerin gözünden kaçabilen sıkıntılar arasında yer alır. Çocuk sese reaksiyon veriyor olsa bile bilhassa hafif yahut tek taraflı işitme kayıpları fark edilmeyebilir. İşitme sorunu olan bir çocuk, öğretmenin söylediklerini tam olarak anlayamayabilir, yönergeleri takip etmekte zorlanabilir yahut arkadaşlarıyla irtibatında zahmet yaşayabilir. Bu durum vakit içerisinde lisan gelişimini, öğrenmeyi ve okul performansını etkileyebilir.
- Demir eksikliği ve kansızlık açısından değerlendirme
Okul öncesi devirde demir muhtaçlığı, devam eden büyüme sebebiyle değerlidir. Bilhassa seçici beslenen, gereğince demir içeren besin tüketmeyen yahut risk faktörleri bulunan çocuklarda demir eksikliği açısından kıymetlendirme yapılmalıdır. Demir eksikliği sırf kansızlığa yol açmaz; çocuğun dikkat, öğrenme, güç seviyesi ve bilişsel performansını da olumsuz etkileyebilir. Lakin her sağlıklı çocuğa otomatik olarak bütün kan tetkiklerinin yapılması yerine, çocuk tabibinin beslenme hikayesi, büyüme durumu ve muayene bulgularına nazaran gerekli testleri belirlemesi daha doğrudur.
- Vitamin ve mineral durumunun değerlendirilmesi
Dr. İmre Gökyar “Özellikle D vitamini, demir ve gerektiğinde B12, folat üzere vitamin ve mineraller, çocuğun büyümesi ve genel sıhhati açısından kıymet taşır. Burada değerli olan, bütün çocuklara yüzeysel vitamin-mineral analizi yapmak yahut doktor önerisi olmadan takviye başlamak değildir. Çocuğun beslenme hali, büyüme-gelişme özellikleri, güneşlenme durumu ve varsa klinik bulguları kıymetlendirilerek hangi tetkiklerin gerekli olduğuna karar verilmelidir. Eksikliklerin bulunduğu çocuklarda halsizlik, iştahsızlık, büyüme meseleleri, dikkat ve öğrenme zahmetleri üzere çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir” diyor.
- Ağız ve diş sıhhati kontrolü
Süt dişleri süreksiz olsa da sağlıklı olmaları son derece kıymetlidir. Tedavi edilmeyen diş çürükleri ağrıya, beslenme problemlerine, uyku bozukluklarına ve çocuğun günlük ömrünün olumsuz etkilenmesine sebep olabilir. Bu sebeple okul öncesi periyotta çocukların diş tabibi denetimi de sıhhat değerlendirmesinin kıymetli bir kesimidir.
- Beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Çocuğun sırf kilosuna değil, ne yediğine de bakılmalıdır. Aşırı süt tüketimi, daima paketli besin tüketimi, sebze-meyve tüketiminin yetersizliği, tek tip beslenme yahut aşırı şeker tüketimi vakit içerisinde çeşitli beslenme meselelerine sebep olabilir. Ailelerin “Çocuğum yemek yiyor” demesi her vakit istikrarlı beslendiği manasına gelmez. Okul öncesi periyotta kazanılan beslenme alışkanlıkları ilerleyen yaşlardaki sıhhat açısından da kıymetlidir.
- Uyku, ekran kullanımı ve davranışların değerlendirilmesi
Çocuğun uyku mühleti ve kalitesi, ekran karşısında geçirdiği vakit, fizikî aktivitesi ve günlük davranışları da değerlendirilmelidir. Yetersiz uyku ve aşırı ekran kullanımı dikkat, öğrenme, davranış ve toplumsal irtibat üzerinde olumsuz tesirlere sebep olabilir. Ailelerin “çok hareketli”, “dikkati dağınık” yahut “söz dinlemiyor” biçiminde tanımladığı kimi çocuklarda öncelikle uyku, ekran kullanımı, işitme-görme ve öteki temel sıhhat problemlerinin kıymetlendirilmesi gerekebilir.
- Aşılarının ve sıhhat kayıtlarının gözden geçirilmesi
Okul öncesi denetimde çocuğun aşılarının yaşına uygun olup olmadığı ve sıhhat kayıtları da gözden geçirilmelidir. Eksik yahut gecikmiş aşılar varsa uygun halde tamamlanmalıdır.
- Çocuğun genel fizik muayenesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İmre Gökyar, “Son olarak çocuğun baştan ayağa genel fizik muayenesi yapılmalıdır. Kalp ve akciğer muayenesi, karın muayenesi, omurga ve kas-iskelet sistemi, cilt, lenf bezleri ve nörolojik gelişim üzere birçok alan değerlendirilmelidir. Ailelerin gözünden kaçabilecek küçük bir değişiklik, çocuk doktoru tarafından muayene sırasında değerli bir bulgu olarak kıymetlendirilebilir. Bu sebeple okul öncesi sıhhat denetimi, sırf “çocuğun hasta olup olmadığını” anlamaya yönelik bir muayene değil, çocuğun okula fizikî, zihinsel ve toplumsal açıdan mümkün olan en sağlıklı halde başlamasını sağlayan kapsamlı bir değerlendirmedir. Unutulmamalıdır ki; erken fark edilen birçok sıhhat sorunu, çocuğun eğitim hayatını ve ömür kalitesini etkilemeden evvel çarçabuk kıymetlendirilebilir ve gerekli tedbirler alınabilir” diye konuşuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
