Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okul şiddetinin önlenmesi konusunu kıymetlendirdi.
Okul şiddeti ‘ani patlama’ değil, evvelden gelişen bir süreç
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okul şiddetinin büsbütün ortadan kaldırılamasa da büyük ölçüde önlenebilir olduğuna dikkat çekerek, “Okul şiddeti sıfırlanamaz ancak büyük ölçüde önlenebilir. Zira okul şiddeti ‘ani patlama’ değil, evvelce gelişen bir süreçtir bu yüzden erken fark edilirse önlenebilir. Zira araştırmalar şunu gösteriyor: Saldırganların yüzde 70–80’i evvelden sinyal verir. Birçoklarında: toplumsal geri çekilme, tehdit lisanı,yoğun öfke ve planlama davranışı vardır şiddet görünmez değil, erken evrede fark edilebilir. Yalnızca güvenlik tedbirleri (metal dedektör vs.), yalnızca disiplin cezaları yahut yalnızca kamera sistemi sonucu azaltabilir lakin nedeni çözmediği için süreksiz olur.” dedi.
ABD’de okullarda ruhsal sağlamlık çalışmaları başladı
ABD’deki bilgileri örnek gösteren Prof. Dr. Tarhan, “2013–2023 ortasında bin 468 okul silah olayı (önceki on yıla nazaran yüzde 324 artış) olur. Bunun üzerine süratli bir biçimde okullarda Mindfulness (Bilinçli Farkındalık) ile empati, mana, hedef paylaşımcılık, minnettarlık, dürtü denetimi modülleri ile psikolojik sağlamlık çalışmalar başladı. Okullarda SEL (Sosyal ve Duygusal Marifet eğitimleri) verildi. 2024 yılında yaklaşık 336 okul silah olayı raporlanmış iken 2025 okul yılında bu sayı 254’e düştü (yaklaşık yüzde 22 azalma). Buna karşın, bu seviye, 25 yıl öncesinin 2 katından fazladır.” diye konuştu.
Birincil tedbire (Her öğrenci için)
Okul şiddetini önlemede üç etaplı bir yaklaşım gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, birincil önlemenin tüm öğrencilere yönelik olduğunu ve okul iklimini dönüştürmeyi hedeflediğini söyledi. Bu kapsamda sosyal-duygusal öğrenme (SEL), empati eğitimi, zorbalık aksisi programlar ve his düzenleme hünerlerinin kazandırılması gerektiğini tabir eden Prof. Dr. Tarhan, Üsküdar Üniversitesi tarafından 5 yıllık çalışmayla hazırlanan “Mutluluk Bilimi ve Değerler” isimli yardımcı ders kitabının da rehberlik programlarında kullanılabileceğini belirtti.
İkincil tedbire (Riskli öğrenciler için)
İkincil önlemenin riskli öğrencileri gaye aldığını lisana getiren Prof. Dr. Tarhan, erken müdahalenin kritik olduğunu vurguladı. “Bu çocuk neden sessizleşti, neden görünmez oldu ya da neden alışılmışın dışında davranmaya başladı?” sorularının sorulması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, yalnız öğrencilerin tespit edilmesi, depresyon belirtilerinin izlenmesi ve okul ruhsal danışmanlığının aktif kullanılması gerektiğini söyledi.
Üçüncül tedbire (Yüksek risk durumlarında kriz müdahalesi)
Üçüncül önlemenin ise yüksek risk durumlarında kriz müdahalesini kapsadığını söz eden Prof. Dr. Tarhan, tehdit kıymetlendirme takımlarının kurulması, aile-okul-uzman iş birliğinin sağlanması ve gerektiğinde güvenlik tedbirlerinin devreye alınmasının değerine dikkat çekti.
Psikolojik gereksinimlerin karşılanamamasına dikkat!
Araştırmaların en net bulgularından birinin, bir öğrencinin hayatında en az bir emniyetli yetişkinin bulunmasının şiddet riskini dramatik biçimde düşürdüğü olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “Öğretmen, rehberlik uzmanı, ebeveyn ya da akran mentörü ile inançlı münasebet kuran çocuk hayatı emniyetli bulur ve şiddete başvurmaz.” dedi.
“Bir genç ‘kimse beni anlamıyor’ diyorsa dikkat!” ikazında bulunan Prof. Dr. Tarhan, okul şiddetinin çoğunlukla temel ruhsal gereksinimlerin karşılanmamasıyla alakalı olduğunu söz etti.
Bu muhtaçlıkları aidiyet (bağlanma ve ilişkin olma), bedellilik (önemli hissetme), mana (hayat yaşamaya paha dedirten amaçlar) ve hisleri söz edebilme olarak sıralayan Prof. Dr. Tarhan, bu alanlarda eksiklik yaşandığında yalnızlık, öfke ve ümitsizliğin ortaya çıktığını belirtti.
Mafya lideri gibi bazı rol modeller şiddeti estetikleştiiyor
Aşırı dijitalleşmenin de kıymetli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, yoğun ekran maruziyetinin toplumsal izolasyona ve yüzeysel alakalara yol açtığını, mafya lideri gibi bazı rol modellerin şiddeti estetikleştirdiğini söz etti ve “Bu nedenle çağdaş tedbire çalışmaları yalnızca okul içinde değil, dijital ömrü da kapsamalı.” diye kelamlarını tamamladı.
Mutluluk Bilimi ve Değerler
PDF olarak toplumsal sorumluluk amacı ile bu kitabı indirebilirsiniz ve okul rehberlik programında uygulayabilirsiniz.
Kitap PDF İndirmek İçin:
https://uuyayinlari.com/mutluluk-bilimi-ve-degerler-genisletilmis-2-baski
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
