Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, okulların açılmasıyla birlikte artan kalabalık ve kapalı ortamların bulaşıcı hastalıkların yayılması açısından risk oluşturduğuna dikkat çekti. El hijyeni, havalandırma ve hasta çocukların okula gönderilmemesi üzere tedbirlerin yanı sıra aşılamanın özgül muhafaza açısından değer taşıdığını vurgulayan Zengi, aşı takvimindeki gecikmelerin çocuk büyüdükçe göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Eylül ayıyla birlikte çocuklar ve gençler yine sınıfları, servisleri, yemekhaneleri ve yurt odalarını paylaşmaya başlıyor. Kalabalık ve kapalı ortamlarda geçirilen mühletin artması, bilhassa teneffüs yoluyla bulaşan hastalıkların yayılma riskini artırıyor.
Okul ve yurt ortamlarında hangi hastalıklar görülebilir?
Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, bu periyotta bilhassa influenza, COVID-19, RSV, adenovirüs ve rinovirüs üzere teneffüs yolu enfeksiyonlarının yanı sıra boğmaca, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeğine dikkat edilmesi gerektiğini belirtti. A grubu beta hemolitik streptokok enfeksiyonları, pnömokok ve meningokok hastalıklarının da değer taşıdığını söz eden Zengi, kalabalık yurt ortamlarında tüberkülozun da bulaş açısından göz önünde bulundurulması gerektiğini söyledi.
Toplu hayat ve beslenme alanlarında hepatit A, rota ve norovirüs gastroenteritleri ile salmonella üzere besin kaynaklı enfeksiyonların; direkt temasla ise baş biti, uyuz, impetigo, mantar enfeksiyonları, bulaşıcı konjonktivit ve el-ayak-ağız hastalığının yayılabileceğini belirtti.
El hijyeni ve havalandırma önemli
Bulaşıcı hastalıklardan korunmada temel hijyen alışkanlıklarının ehemmiyetine dikkat çeken Pir Zengi, şu tekliflerde bulundu:
- Eller su ve sabunla en az 20 saniye yıkanmalı; su bulunmadığında alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalı.
- Öksürme ve hapşırma sırasında mendil yahut dirsek içi kullanılmalı.
- Sınıf ve yurt odaları nizamlı olarak havalandırılmalı.
- Ateşli çocuklar, ateş düşürücü kullanmadan en az 24 saat ateşsiz kalana kadar okula gönderilmemeli.
- Havlu, tarak, matara ve gibisi ferdî eşyalar paylaşılmamalı.
- Okul ve yurtlarda inançlı su, besin hijyeni ve el yıkama imkanlarına dikkat edilmeli.
- Yeterli uyku, istikrarlı beslenme ve sigara dumanından uzak bir ortam sağlanmalı.
Pir Zengi, “Yukarıdaki tedbirlerin tamamı kıymetlidir; lakin hiçbiri aşının sağladığı özgül müdafaanın yerini tutmaz” dedi.
Eksik aşılar tamamlanmalı
Türkiye’nin Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamında uygulanan aşıların tüberküloz, hepatit B ve A, difteri, tetanos, boğmaca, çocuk felci, Hib, pnömokok, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeğine karşı müdafaa sağladığını belirten Pir Zengi, takvimde gecikmiş aşıların tamamlanmasının değerine dikkat çekti.
Ulusal takvimde yer almayan lakin isteğe bağlı olarak uygulanabilen rotavirüs, meningokok, mevsimsel grip ve HPV aşılarının da doktor değerlendirmesiyle ele alınabileceğini belirten Pir Zengi, “Aşı takvimindeki gecikmeler, çocuk büyüdükçe ‘Artık geçti’ diye bırakılmamalıdır. Eksik kalan çabucak her aşı, uygun bir yakalama şemasıyla tamamlanabilir. Okul kaydı dönemi, aile doktoruyla birlikte aşı kartını gözden geçirmek için doğal bir fırsattır” dedi.
Özellikle hangi aşılar gözden geçirilmeli?
Pir Zengi, okul dönemi öncesinde bilhassa 4–6 yaş rapel dozları, ergenlik periyodundaki Td (Tetanoz-Difteri) pekiştirme aşısı ve eksik KKK (Kızamık, Kabakulak ve Kızamıkçık) dozlarının denetim edilmesini önerdi. Dünyada ve bölgede görülen kızamık salgınları sebebiyle iki doz KKK aşısının tamamlanmasının ehemmiyetini vurguladı.
Hepatit A aşısının iki doz tamamlanması gerektiğini belirten Pir Zengi, daha evvel aşılanmamış büyük çocuk, ergen ve erişkinlerde de aşının başlanabileceğini; ikinci doz gecikse dahi şemaya baştan başlanmaması gerektiğini söyledi.
Mevsimsel grip aşısının ise 6 aylıktan itibaren uygulanabildiğini tabir eden Pir Zengi, aşının her yıl yenilenmesi gerektiğini ve gözetici tesirin yaklaşık iki hafta sonra başladığını belirtti. Birinci defa grip aşısı olacak 6 ay–8 yaş arasındaki çocuklarda en az dört hafta arayla iki doz gerektiğine dikkat çekti.
Meningokok ve HPV aşılarına dikkat
Meningokok aşılarının Türkiye’de ulusal takvimde yer almadığını belirten Pir Zengi, bilhassa kalabalık yurt ortamlarında yaşayacak gençler ile muhakkak risk kümelerinde aşılama kararının doktor tarafından ferdî risk değerlendirmesiyle verilmesi gerektiğini söyledi.
HPV aşısının rahim ağzı kanseri başta olmak üzere birçok kanser cinsine karşı müdafaa sağladığını belirten Pir Zengi, aşının 9–14 yaş arasında iki doz, 15 yaş ve sonrasında üç doz uygulandığını; erken yaşta ve cinsel temas öncesinde yapıldığında en yüksek aktifliğin elde edildiğini söz etti.
Farklı aşıların tıpkı seansta uygulanabileceğini, bunun aşının aktifliğini azaltmadığını belirten Pir Zengi, ateşsiz kolay soğuk algınlığı üzere hafif enfeksiyonların da birçok durumda aşıyı ertelemek için sebep olmadığını söyledi.
Aşılarla ilgili tereddütlerde sosyal medya yerine çocuk doktoru ve aile sıhhati merkezlerinin muteber bilgi kaynağı olarak kıymetlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, okul dönemi başlamadan evvel tüm çocukların aşı kartlarının denetim edilmesi davetinde bulundu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
