İnternette ve sosyal medyada sıkça ruhsal testler ile karşılaşıldığını belirten uzmanlar, bu testlerin bireylerin ruhsal durumları hakkında merak uyandırsa da her vakit bilimsel sonuçlar vermediğini söylüyor.
Bir testin bilimsel kabul edilebilmesi için geçerlik, güvenirlik ve standardizasyon çalışmalarından geçmiş olması gerektiğine dikkat çeken Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, “Geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış testler dahi tek başına teşhis koyma aracı değildir. Buna rağmen gerçek kullanıldığında ruhsal test ve ölçekler teşhis ve tedavi sürecinde değerli bir yere sahip.” dedi. Online test sonuçlarına bakarak depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk, narsisizm yahut DEHB üzere teşhisler koymanın gerçek olmadığına vurgulayan Klinik Psikolog Yasemin Yalçın ise, “Tanı klinik görüşme, kişinin belirtilerinin müddeti ve hayatına tesiri, şahsî ve aile hikayesi ile gerektiğinde farklı kıymetlendirme araçlarının birlikte ele alınmasıyla konulur.” açıklamasını yaptı.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikoloji Hizmetleri Genel Koordinatörü ve Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy ile Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, internette ve sosyal medyada yer alan ruhsal testlerin ne kadar emniyetli olduğu ve bu testlerin şahsa teşhis koydurup koyduramayacağı hakkında açıklamalarda bulundu.
Bir testin çok paylaşılması onun bilimsel olduğu manasına gelmez!
İnternette ve sosyal medyada karşılaşılan ruhsal testlerin değerli bir kısmının bilimsel açıdan muteber olmadığını lisana getiren Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, “Bilimsel bir ruhsal ölçek ile sosyal medyada cümbüş yahut merak hedefiyle hazırlanan tanınan testlerin birbirinden ayrılması gerekir.” dedi.
Psikolojik değerlendirmede kullanılan test ve ölçeklerin bilimsel kabul edilebilmesi için psikoloji kuramlarına dayanması ve üzerinde geçerlik, güvenirlik ve standardizasyon üzere istatistiksel çalışmalar yapılmış olması gerektiğini vurgulayan Demirsoy, “Bir testin çok paylaşılması ya da profesyonel görünümde olması onun bilimsel olduğu manasına gelmez. Güvenirlik ölçme aracının dengeli sonuçlar vermesi, geçerlilik testin ölçtüğünü tez ettiği özelliği nitekim ölçmesi, standardizasyon ise soruların, uygulama şartlarının, puanlama ve yorumlama süreçlerinin evvelden belirlenmiş kurallara bağlı olması demektir.” diye konuştu.
Online test sonucu şahsa teşhis koydurmaz!
İnternetten yapılan bir test ile uzman tarafından gerçekleştirilen ayrıntılı ruhsal değerlendirmenin tıpkı şey olmadığının altını çizen Demirsoy, “Psikolojik testler teşhis koydurucu araçlar değil, uzmanın değerlendirmesine ışık tutan tarama araçları olarak çalışır.” dedi.
Tanı sürecinde sırf test sonucunun değerlendirilmediğine işaret eden Demirsoy, şunları söyledi:
“Kişinin belirtilerinin çeşidi, mühleti ve sıklığı, ömür şartları, belirtilerin günlük fonksiyonelliğe tesiri ve uzman görüşmesi sırasında gözlenen başka kriterler de değerlendirilmeli. İnternetten yapılan test sonuçlarına bakarak kişinin kendisine depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk, borderline, narsisizm yahut DEHB üzere teşhisler koyması gerçek değil.
İnternet testlerinden yola çıkarak kişinin kendisine etiket yapıştırması tasayı artırabilir. Bunun aykırısı de mümkün olabilir. Testte düşük puan alan bir kişi ‘bende bir şey yok’ niyetiyle sahiden muhtaçlık duyduğu profesyonel yardımı erteleyebilir.”
Bilimsel testler teşhis sürecine kıymetli katkı sağlar!
Geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış testlerin dahi tek başına teşhis koyma aracı olmadığının altını çizen Demirsoy, “Buna rağmen yanlışsız kullanıldığında ruhsal test ve ölçekler teşhis ve tedavi sürecinde kıymetli bir yere sahip.” dedi.
Bu araçların kişinin belirtilerinin sıklığı ve şiddeti, günlük fonksiyonelliğe tesiri ve normatif bedellerden ne ölçüde uzaklaştığı konusunda bilgi sağladığını aktaran Demirsoy, “Testler sadece tedavinin başlangıcında değil, tedavi süreci boyunca da kullanılabilir. Periyodik ölçümler tedavinin işe yarayıp yaramadığını ve güzelleşmenin devam edip etmediğini takip etmeye yardımcı olabilir.” halinde konuştu.
Online testler farkındalık için başlangıç noktası olabilir!
Bilimsel temeli bulunan online ruhsal ölçeklerin yanlışsız kullanıldığında faydalı olabileceğini söz eden Demirsoy, “Bu testler teşhis aracı değil, tarama ve farkındalık aracı olarak değerlendirilmeli.” dedi.
Kişinin kendisini daha yakından gözlemlemesinin, yaşadığı meseleler üzerine düşünmesinin ve gerektiğinde profesyonel yardım almak için birinci adımı atmasının online testler açısından yararlı olabileceğini belirten Demirsoy, lakin test sonuçlarından yola çıkarak kendine teşhis koymaktan yahut kişilik etiketleri oluşturmaktan kaçınılması gerektiğini vurguladı.
Test sonucu değil, kişinin omurundaki tesiri önemli!
Bir tarama ölçeğinin besbelli seviyede bir meseleye işaret etmesinin ‘kesin tanı’ manasına gelmediğine dikkat çeken Demirsoy, bunun ‘bir uzmanla görüşmeye değer’ biçiminde kıymetlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Kişinin günlük hayatında bariz kahır yaşaması, belirtilerin süreklilik göstermesi yahut giderek artması ve fonksiyonelliğinin etkilenmesi durumunda uzman görüşüne başvurulması gerektiğini yineleyen Demirsoy, “Öz bildirim ölçekleri uzman değerlendirmesi olmadan eksik yahut aldatıcı olabilir. Birebir hususta tekrar tekrar internette araştırma yapma gereksinimi hisseden bireylerin de kendi kendine teşhis koymaya çalışmak yerine profesyonel görüş alması daha hakikat bir yaklaşım olur.” sözlerini kullandı.
Yasemin Yalçın: “Online testler kimi ipuçları verebilir fakat teşhisimizi söylemez!”
Uzman Klinik Psikolog Yasemin Yalçın da internette ve sosyal medyada karşılaşılan her ruhsal testin bilimsel olmadığına işaret ederek, bilimsel ruhsal ölçeklerin geçerlilik, güvenilirlik ve standardizasyon çalışmalarından geçmiş olması gerektiğini vurguladı.
Yalçın, bilhassa ‘Narsist misin?’, ‘DEHB olabilir misin?’ yahut ‘10 soruda kişilik tipini öğren’ üzere içeriklerin değerli bir kısmının bilimsel kriterleri taşımayabileceğine dikkat çekti ve kelamlarını şöyle tamamladı:
“Tanı klinik görüşme, kişinin belirtilerinin mühleti ve hayatına tesiri, ferdî ve aile hikayesi ile gerektiğinde farklı kıymetlendirme araçlarının birlikte ele alınmasıyla konulur. Kişi sadece test puanına değil, günlük omurundaki fonksiyonelliğine de dikkat etmeli. Uzun süren yoğun mutsuzluk yahut korku, uyku ve iştah değişiklikleri, besbelli dikkat ve konsantrasyon zahmeti, bağlarda yahut iş/okul hayatında önemli bozulma ya da denetim edilmekte zorlanılan niyet ve davranışların bulunması halinde test sonucundan bağımsız olarak bir uzmana başvurmak kıymetli.
Online ruhsal testler bize kimi ipuçları verebilir fakat teşhisimizi söylemez. Test sonucunu bir başlangıç noktası olarak görmek ve klinik değerlendirmenin yerine koymamak gerekir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
