Erken devirde belirti vermeden ilerleyebilen pankreas kanseri çoğunlukla öteki bir hastalık için doktora gidildiğinde ortaya çıkıyor. Genetik faktörler, ileri yaş ve sigara kullanımı şahısta risk faktörünü artırabiliyor. En değerli belirtileri arasında sarılık, açıklanamayan kilo kaybı, karın ve sırt ağrısı bulunan pankreas tümörlerinde erken teşhis tedavide kıymetli katkı sağlıyor. Tümörün evresine ve hastanın sıhhat durumuna nazaran planlanan tedavilerde günümüzde uygulanmaya başlanan robotik cerrahi sistemler erken güzelleşme sağlayarak hastanın konforunu kıymetli ölçüde artırıyor. Memorial Şişli Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Prof. Dr. Emin Köse, pankreas tümörlerinin çeşitleri, belirtileri, risk faktörleri ve şimdiki tedavi yolları hakkında bilgi verdi.
Pankreas hem sindirim hem de kan şekeri denetiminde misyon alıyor
Midenin arkasında, karın boşluğunun üst kısmında yer alan pankreas, sindirim sisteminin ve hormon istikrarının değerli organlarından biridir. Pankreasın dış salgı fonksiyonuyla üretilen enzimler, besinlerin bilhassa yağ, protein ve karbonhidratların sindirilmesine yardımcı olmaktadır. İç salgı fonksiyonuyla üretilen insülin ve glukagon üzere hormonlar ise kan şekeri seviyesinin düzenlenmesinde rol oynamaktadır. Pankreasta gelişen tümörler, hücrelerin kökenine ve özelliklerine nazaran farklı kümelere ayrılmaktadır. Ekzokrin tümörler, pankreasın sindirim enzimlerini üreten hücrelerinden yahut kanallarından kaynaklanmaktadır ve pankreas kanserlerinin büyük kısmını oluşturmaktadır.
Pankreas tümörleri birçok vakit öteki hastalık için doktora gidildiğinde ortaya çıkıyor
Pankreasın karın boşluğunun derininde yer alması ve erken evrede besbelli şikâyetlere yol açmaması, hastalığın teşhisini güçleştirebilmektedir. Belirtiler tümörün pankreasın baş, gövde yahut kuyruk kısmında yerleşmesine, büyüklüğüne ve etraf dokularla ilgisine nazaran değişmektedir. Pankreas tümörlerinde dikkat edilmesi gereken esas belirtiler şunlardır:
- Sarılık: Ciltte ve göz aklarında sararma, idrar renginde koyulaşma, dışkı renginde açılma ve kaşıntı görülebilmektedir. Bilhassa pankreasın baş kısmındaki tümörler safra kanalına baskı yaparak sarılığa sebep olabilmektedir.
- Karın ve sırt ağrısı: Üst karın bölgesinde başlayan ve sırta yayılabilen, devamlılık gösteren yahut giderek artan ağrılar ortaya çıkabilmektedir.
- İstem dışı kilo kaybı: Beslenme sisteminde bariz bir değişiklik olmaksızın kilo kaybı ve iştahsızlık gelişebilmektedir.
- Sindirim problemleri: Şişkinlik, bulantı, hazımsızlık ve dışkılama alışkanlıklarında değişiklik görülebilmektedir.
- Halsizlik ve yorgunluk: Hastalığa eşlik eden metabolik değişiklikler ve beslenme meseleleri kişinin günlük hayatını etkileyebilmektedir.
- Kan şekeri değişiklikleri: Daha evvel diyabet tanısı bulunmayan bireylerde yeni başlayan diyabet yahut mevcut diyabette kan şekeri denetiminin bozulması, bilhassa diğer belirtilerle birlikte ortaya çıktığında kıymetlendirilmesi gereken bir durumdur.
Sigara kullanımı ve ileri yaş pankreas kanseri riskini artırıyor
Genetik faktörler, ileri yaş, ömür üslubu ve sigara kullanımı bireyde pankreas tümörü riskini artırmaktadır. Ayrıyeten kronik pankreatit, obezite ve diyabet de riski artırmaktadır. Pankreas tümörlerinin teşhis ve tedavi planlaması, hastanın şikâyetlerine ve tıbbi hikayesine nazaran planlanmaktadır. Fizik muayene ve kan testlerinin akabinde, klinik gereklilik doğrultusunda bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve endoskopik ultrasonografi üzere prosedürlerden yararlanılabilmektedir. Kan testleri, karaciğer ve safra yollarının durumunu değerlendirmeye yardımcı olurken kimi hastalarda CA 19-9 üzere tümör belirteçleri de incelenmelidir. Fakat bu belirteçler tek başına kanser tanısı koymak için kâfi değildir. Gerekli görülen durumlarda endoskopik ultrasonografi eşliğinde biyopsi yapılarak dokudan örnek alınabilmektedir. Teşhis kademesinde sadece tümörün varlığının belirlenmesi değil, tipinin, büyüklüğünün, etraf damarlarla ilgisinin ve uzak organlara yayılımının kıymetlendirilmesi de değer taşımaktadır.
Tümörün yerine nazaran farklı cerrahi yollar uygulanıyor
Pankreas cerrahisinde uygulanacak ameliyatın tipi, tümörün pankreasın hangi kısmında yer aldığına ve etraf dokularla bağına nazaran belirlenmektedir. Pankreasın baş kısmındaki tümörlerde Whipple ameliyatı uygulanmaktadır. Bu süreçte pankreasın başı ile birlikte safra yolunun bir kısmı, onikiparmak bağırsağı ve gerekli görülen öteki komşu dokular çıkarılmaktadır. Pankreasın gövde yahut kuyruk kısmındaki tümörlerde ise distal pankreatektomi ismi verilen, pankreasın ilgili kısmının çıkarılmasını içeren cerrahi sistem tercih edilebilmektedir. Hastalığın özelliklerine nazaran dalağın alınması da gerekebilmektedir. Kimi özel durumlarda pankreasın tamamının çıkarılması, yani total pankreatektomi gündeme gelebilmektedir. Bu ameliyatın akabinde insülin üretimi ve sindirim enzimi fonksiyonları için ömür uzunluğu tıbbi takviye gerekmektedir. Münasebetiyle cerrahi sistemin belirlenmesinde tümörün büsbütün çıkarılabilmesi kadar, ameliyat sonrasında hastanın ömrünü nasıl sürdüreceği de dikkate alınmaktadır. Pankreas cerrahisi, değerli damarlarla yakın komşuluk ve sindirim sisteminin tekrar yapılandırılması gerekliliği sebebiyle ileri uzmanlık ve tecrübe gerektiren ameliyatlar arasında yer almaktadır. Kimi hastalarda tümörün etraf damarlarla bağı sebebiyle direkt ameliyat mümkün olmayabilmektedir. Bu hastaların bir kısmında, onkolojik ilaç tedavileri uygulandıktan sonra yine kıymetlendirme yapılarak cerrahi seçeneği tekrar ele alınabilmektedir. Lakin bu yaklaşım her hasta için uygun değildir; karar, hastalığın yaygınlığı ve tedaviye verdiği karşılık doğrultusunda verilmelidir.
Hastaya özel uygulanan robotik cerrahi tedavi konforunu artırıyor
Cerrahi teknolojilerdeki gelişmeler, pankreas ameliyatlarında da farklı uygulamaların kıymetlendirilmesine imkan sağlamaktadır. Klâsik açık cerrahinin yanı sıra uygun hastalarda laparoskopik yahut robotik cerrahi metotlar kullanılabilmektedir. Robotik cerrahinin uygun hastalarda daha küçük kesilerle uygulanabilmesi; ameliyat sonrası ağrının azalmasına, düzgünleşme sürecinin kolaylaşmasına ve erken taburcu olma imkanı sunmaktadır. Bununla birlikte, bu avantajlar hastanın durumuna ve uygulanan ameliyatın kapsamına nazaran değişmektedir. Robotik prosedür her pankreas tümöründe ve her merkezde uygulanamamakta; ameliyatın güvenliği, tümörün büsbütün çıkarılabilmesi ve cerrahi takımın tecrübesi formül seçiminde belirleyici olmaktadır. Pankreas tümörlerinde cerrahi tedavinin temel maksadı, uygun hastalarda tümörün inançlı biçimde büsbütün çıkarılması ve hastalığın denetim altına alınmasına katkı sağlanmasıdır. Bu sebeple cerrahi sistem seçilirken sadece teknolojik imkanlar değil, hastalığın biyolojik özellikleri, tedavinin mümkün faydaları ve riskleri ile hastanın genel durumu birlikte kıymetlendirilmektedir. Dünyada yalnızca seçkin merkezlerde uygulanabilen robotik pankreas ameliyatları ülkemizde de uygulanabilmekte ve deneyimli gruplar ile yüz güldürücü sonuçlara ulaşılmaktadır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
