Adet düzensizliği, tüylenme, akne, saç dökülmesi ve gebelikle ilgili meselelerle kendini gösterebilen PMOS (Poliendokrin metabolik over sendromu), sırf yumurtalıkları ilgilendiren bir durum değil. Hormon istikrarı, yumurtlama sistemi ve kimi bayanlarda metabolik sıhhat üzerinde de tesirli olabilen bu tablo, teşhis alan bayanlarda pek çok soru işaretine yol açabiliyor. “Yumurtalıklarım kistlerle mi dolu?”, “Hamile kalabilir miyim?”, “Şeker hastası mıyım?” ve “Erken menopoza mı gireceğim?” en sık sorulan ve kafa karıştıran sorular arasında yer alıyor. Memorial Göztepe Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Berrak Beyoğlu Oruç, PMOS hakkında en çok merak edilen sorulara karşılık verdi.
“PMOS şeker hastası olduğum manasına mı geliyor?”
Poliendokrin metabolik over sendromu (PMOS), evvelce bilinen ismiyle polikistik over sendromu tanısı alan her bayanda diyabet yahut insülin direnci bulunmaz. Lakin birtakım bayanlarda insülin direnci görülebilir ve uzun devirde Tip 2 diyabet gelişme riski artabilir. İnsülin seviyelerinin yükselmesi yumurtalıklarda yumurtlama/ovulasyon döngüsü üzerine baskılayıcı tesir oluşturabilir yahut androjen üretimini artırarak adet düzensizliği, tüylenme, akne ve yumurtlama problemlerine katkıda bulunabilir. Bu sebeple PMOS sadece üreme sistemi açısından değil, gerektiğinde metabolik sıhhat açısından da değerlendirilmelidir.
“Yumurtalıklarım kistlerle mi dolu?”
PMOS’ta ultrasonda görülen yapılar, birçok vakit klasik manada yumurtalık kistleri değildir. Bunlar gelişimin makul basamaklarında kalan küçük yumurtalar/foliküllerdir. Bu sebeple sırf ultrason imajına bakarak PMOS tanısı koymak yanlışsız değildir. Teşhiste adet ve yumurtlama tertibi, androjen hormonlarının tesirleri ve klinik bulgular birlikte değerlendirilmelidir. Yani PMOS’u sırf yumurtalıkların imgesiyle açıklamak mümkün değildir.
“PMOS varsa gebe kalamaz mıyım?”
PMOS direkt kısırlık manasına gelmez. Lakin yumurtlamanın sistemsiz olması gebeliğin oluşmasını zorlaştırabilir. Buradaki temel sorun birden fazla vakit yumurta sayısının az olması değil, yumurtlamanın tertipli gerçekleşmemesidir. Uygun kıymetlendirme, ömür stili düzenlemeleri ve gerektiğinde uygulanan tedavilerle yumurtlama desteklenebilir. Bu sebeple PMOS tanısı alan bir bayanın “Çocuk sahibi olamam” halinde düşünmesi hakikat değildir.
“Yumurtlamıyorsam erken menopoza mı giriyorum?”
Düzensiz yahut seyrek yumurtlama, yumurtaların tükendiği ya da erken menopoza girildiği manasına gelmez. PMOS’taki yumurtlama bozukluğu ile erken menopoz birbirinden farklı durumlardır. PMOS’lu birtakım bayanlarda yumurtlama sistemsiz olmasına karşın yumurtalıklardaki folikül sayısı yüksek olabilir. Menopoz ise yumurta sayısının azalmasından ötürü yumurtalıkların üreme işlevlerinin kalıcı olarak sona erdiği farklı bir biyolojik süreçtir. Bu sebeple adet düzensizliği, yumurtalık rezervi ve menopoz tıpkı kavramlar üzere değerlendirilmemelidir.
“Kilo vermeden PMOS düzelmez mi?”
PMOS sırf kilo sorunu yaşayan bayanlarda görülmez. Olağan kilodaki bayanlarda da ortaya çıkabilir. Bununla birlikte sağlıklı beslenme, sistemli fizikî aktivite, uyku tertibi ve gerilim idaresi PMOS’un denetiminde kıymetli rol oynar. Bilhassa insülin direnci olan yahut fazla kilosu bulunan bayanlarda sürdürülebilir hayat şekli değişiklikleri adet ve yumurtlama nizamının güzelleşmesine katkıda bulunabilir. Lakin tedavi sırf kilo vermeye indirgenmemeli; kişinin şikayetleri, metabolik durumu ve gebelik planı birlikte değerlendirilmelidir.
“PMOS tedavisinde kesinlikle ilaç kullanmak gerekir mi?”
Her PMOS hastasının tedavisi birebir değildir. Birtakım bayanlarda ömür biçimi değişiklikleri kâfi olabilirken, birtakım hastalarda adet tertibi, tüylenme, akne, insülin direnci yahut gebelik planına yönelik medikal tedaviler gerekebilir. Tedavide maksat sırf adetleri düzenlemek değil; bayanın hormonal, metabolik ve üreme sıhhatini bir bütün olarak değerlendirmektir. Bu sebeple PMOS idaresi şahsa özel planlanmalı ve sırf tek bir belirtiye odaklanılmamalıdır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
