Üsküdar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Haydar Sur, aşırı sıcak havanın yarattığı tehlikeler ve alınacak tedbirleri ele aldı.
İnsan bedeni muhakkak sıcaklık aralığında en verimli biçimde çalışır
İnsan sıhhati açısından hem beden iç sıcaklığı hem de yaşanılan ortam sıcaklığının belli hudutlar içinde olduğunda fizyolojik fonksiyonların en verimli formda çalıştığına işaret eden Prof. Dr. Haydar Sur, “Sağlıklı bir erişkinde olağan beden sıcaklığı çoklukla 36,1-37,2 derece arasındadır. Ortalama kabul edilen kıymet yaklaşık 36,5-37 derece civarındadır. Beden sıcaklığının 35 derecenin altına düşmesi hipotermi riskini artırırken, 38 derecenin üzeri ateş olarak kıymetlendirilir. Beden sıcaklığının 40 dereceyi aşması ise sıcak çarpması ya da önemli hipertermi açısından hayatı tehdit edebilecek bir tablo oluşturabilir.” dedi.
İdeal ortam sıcaklığı 20-24 derece arasında olmalı
Yalnızca sıcaklığın değil nem oranının da sıhhat açısından büyük kıymet taşıdığına dikkat çeken Prof. Dr. Sur, “İnsanların kendilerini en rahat hissettikleri ortam sıcaklığı çoklukla 20-24 derece arasındadır. Bunun yanında bağıl nem oranının yüzde 40-60 düzeylerinde olması gerekir. Yüksek nem terin buharlaşmasını engelleyerek sıcaklığın daha fazla hissedilmesine sebep olurken, çok düşük nem ise ciltte ve teneffüs yollarında kuruluğa yol açabilir.” diye konuştu.
İnsan biyolojisi açısından en uygun iklim şartları neler
Prof. Dr. Sur, araştırmaların, insan bedeninin güç harcamadan ısı istikrarını koruyabildiği “termal konfor bölgesinin” yaklaşık 22–25 derece sıcaklık ve yüzde 40–60 nem ile hafif hava akımı bulunan ortamlar olduğunu gösterdiğini de kaydetti.
Aşırı sıcaklar bedenin istikrar düzeneğini bozuyor
Aşırı sıcakların bedenin ısı düzenleme sistemini zorladığını belirten Prof. Dr. Haydar Sur, “Aşırı sıcaklar, bedenin ısı istikrarını sağlayan düzeneklerini zorlayarak birçok sıhhat sıkıntısına yol açabilir. İnsan bedeni terleme yoluyla serinlemeye çalışır; fakat yüksek sıcaklık ve nem oranı arttığında bu sistem gereğince tesirli olamaz. Ayrıyeten beden suyunu tüketerek kurumaya sebep olur. Bu hayatı tehdit eden dehidratasyon olarak isimlendirilir.” tabirinde bulundu.
Kalp ve böbrek hastaları daha büyük risk altında
Aşırı sıcaklarda en sık görülen sıhhat sıkıntılarına değinen Prof. Dr. Haydar Sur, “Susuz kalma, halsizlik, yorgunluk ve baş dönmesi, kas krampları, baş ağrısı, düşük tansiyon ve bayılma, ısı bitkinliği ve sıcak çarpması en sık karşılaşılan tablolardır. Bunun yanında böbrek işlevlerinde bozulma görülebilir ve mevcut kalp-damar hastalıkları ağırlaşabilir. Uzun müddet sıcağa maruz kalmak kronik hastalıkların da alevlenmesine sebep olabilir.” diye konuştu.
Sıcak çarpması acil müdahale gerektiren bir durum
Sıcak çarpmasının bedenin ısı düzenleme düzeneğinin büsbütün yetersiz kalması sonucu geliştiğini belirten Prof. Dr. Sur, şöyle devam etti:
“Sıcak çarpmasında beden sıcaklığı çoklukla 40 derecenin üzerine çıkar. Şiddetli baş ağrısı, yüksek ateş, şuur bulanıklığı, sersemlik, bulantı, kusma, nabızda hızlanma, nefes alıp vermede artış, sıcak ve kuru cilt ya da aşırı terleme, kasılmalar ve şuur kaybı görülebilir. Şuur kaybı, nöbet geçirilmesi, teneffüs zahmeti, şok tablosu yahut organ yetmezliği bulguları gelişmesi halinde vakit kaybetmeden sıhhat kuruluşuna başvurulmalıdır.”
11.00 ile 16.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmalı
Özellikle dış ortamda çalışanlar ve spor yapanların daha dikkatli olması gerektiğini söz eden Prof. Dr. Haydar Sur, “Vatandaşlarımız bilhassa 11.00 ile 16.00 saatleri arasında direkt güneş altında uzun mühlet kalmamalıdır. Fizikî aktiviteler sabah erken yahut akşam serin saatlerde yapılmalıdır. Açık renkli, bol ve pamuklu kıyafetler tercih edilmeli, geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanılmalıdır. Nizamlı aralıklarla gölge alanlarda dinlenilmeli ve susamayı beklemeden su tüketilmelidir. Aşırı sıcak günlerde ağır antrenmanlardan kaçınılmalı, güneş gözetici eserler de ihmal edilmemelidir.” halinde konuştu.
Sıcak havalarda günlük 2-3 litre su tüketilmeli
Sıcak havalarda sıvı tüketiminin büyük değer taşıdığına işaret eden Prof. Dr. Haydar Sur, “Sağlıklı erişkinlerin günde yaklaşık 2-3 litre su tüketmesi önerilir. Yoğun fizikî aktivite yapanlarda ve dış ortamda çalışanlarda bu ölçü daha da artabilir. Susamayı beklemeden su içilmeli, terlemeyle kaybedilen mineraller ayran, kefir yahut maden suyu üzere içeceklerle desteklenmelidir.” dedi.
Şekerli içeceklerden uzak durulması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sur, “Kafeinli ve alkollü içecekler sıvı kaybını artırabileceği için bilhassa aşırı sıcak günlerde tercih edilmemelidir. İdrar renginin koyulaşması susuzluğun kıymetli bir göstergesidir.” diye konuştu.
Risk kümeleri daha dikkatli olmalı
Yaşlılar, çocuklar, gebeler ve kronik hastalığı bulunan bireylerin sıcak havalardan daha fazla etkilendiğini vurgulayan Prof. Dr. Haydar Sur, “Bu bireyler günün sıcak saatlerinde dışarı çıkmamalı, tertipli sıvı tüketmeli, mesken ortamı serin tutulmalı ve hafif beslenmelidir. Kalp, böbrek, diyabet yahut teneffüs hastalığı bulunan bireyler belirtiler açısından daha dikkatli olmalıdır. Bilhassa yaşlı bireylerin sıvı alımı yakınları tarafından takip edilmelidir.” tabirlerini kullandı.
Klimalar 23-26 derece arasında çalıştırılmalı
Ev ortamında serin kalabilmek için de tekliflerde bulunan Por. Dr. Sur, “Gündüz saatlerinde perdeler kapalı tutulmalı, konut sabah ve akşam serin saatlerde havalandırılmalıdır. Gereksiz elektrikli aygıt kullanımı azaltılmalı, hafif kıyafetler tercih edilmeli ve ılık duş alınabilir.” dedi.
Klima kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalara değinen Prof. Dr. Sur, “Klimalar 23-26 derece arasında ayarlanmalı, filtreleri sistemli temizlenmeli ve soğuk hava direkt bireye üflenmemelidir. Ani sıcaklık değişimlerinden kaçınılmalıdır. Vantilatörler ise ortam çok sıcak olduğunda tek başına kâfi olmayabilir. Bilhassa yaşlı bireylerde uzun müddet direkt hava akımı oluşturulmamalıdır.” formunda konuştu.
Sıcak çarpmasında birinci yardım hayat kurtarabilir
Sıcak çarpması yaşayan bireye uygulanacak birinci yardımın büyük kıymet taşıdığını belirten Prof. Dr. Haydar Sur, “Kişi çabucak gölge yahut serin bir ortama alınmalı, fazla giysileri çıkarılmalı, boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerine soğuk uygulama yapılmalıdır. Şuuru açıksa küçük yudumlarla su verilebilir. Soğuk duş yahut ıslak havlu uygulaması da faydalı olabilir.” diye konuştu.
Prof. Dr. Sur, “Bilinç bulanıklığı, bayılma, konuşma bozukluğu, yüksek ateş, nöbet, şiddetli nefes darlığı, kusmanın sürmesi yahut kişinin sıvı alamaması durumunda vakit kaybetmeden acil sıhhat hizmetine başvurulmalıdır.” ikazında bulundu.
Toplumun gerçek bilgilendirilmesi de en az kişisel tedbirler kadar önemli
Aşırı sıcaklarla uğraşta halk sıhhati irtibatının ehemmiyetine dikkat çeken Prof. Dr. Haydar Sur, “Vatandaşlara meteorolojik sıcaklık ikazları evvelden ulaştırılmalı, SMS ve taşınabilir uygulama bildirimleri aktif kullanılmalıdır. Riskli günlerde vatandaşlar sıcak çarpması konusunda bilgilendirilmelidir. Televizyon, radyo, gazete, haber siteleri ve toplumsal medya aracılığıyla sistemli bilgilendirme yapılmalıdır. Sıhhat kuruluşlarında bilgilendirici afiş ve broşürlere yer verilmeli, belediyeler de dijital ekranlar, toplu taşıma araçları ve hoparlör anonslarıyla vatandaşları bilgilendirmelidir.” diye konuştu.
Prof. Dr. Sur, sözlerini şöyle tamamladı:
“Mesajların kısa ve anlaşılır olması gerekir. ‘11.00-16.00 saatleri arasında mecburî olmadıkça dışarı çıkmayın’, ‘Susamayı beklemeden su için’, ‘Yaşlı yakınlarınızı nizamlı denetim edin’, ‘Baş dönmesi, şuur bulanıklığı yahut yüksek ateş gelişirse sıhhat kuruluşuna başvurun’ üzere kolay lakin tesirli ikazlar toplum sıhhatinin korunmasında değerli rol oynar. Aşırı sıcaklar bilhassa risk kümelerinde hayatı tehdit edebilecek sıhhat problemlerini da beraberinde getiriyor. Lakin gerçek bilgilendirme ve kolay hami tedbirlerle toplumun sıcak hava dalgalarına karşı dayanıklılığı artırılabilir.”
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
