Üsküdar Üniversitesi Postkolonyal Çalışmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi (PAMER) ile Adaleti Savunanlar Derneği (ASDER) iş birliğiyle, demokratik kıymetlerin korunması, ulusal iradenin güçlendirilmesi ve toplumsal hafızanın canlı tutulması gayesiyle “15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü 10. Yıl Dönümü Anma Programı” düzenlendi.
Anma programı kapsamında gerçekleştirilen “Darbelere Karşı Demokrasi ve İnsan Haklarının Korunmasında Anayasanın Önemi” başlıklı panel, Üsküdar Üniversitesi Merkez Yerleşke Nermin Tarhan Konferans Salonunda gerçekleştirildi.
Darbe periyotları toplumsal yapıyı da derinden etkiliyor
Etkinlik, 15 Temmuz’u mevzu alan tanıtım filmi gösterimiyle başladı. Programın açılış konuşmasını yapan Üsküdar Üniversitesi Postkolonyal Çalışmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca, darbe devirlerinin sırf siyasi sistemi değil, insan hakları ve toplumsal yapıyı da derinden etkilediğini söyledi.
27 Mayıs’tan 15 Temmuz’a…
Konuşmasında anayasanın devletin temel organlarını ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen toplumsal kontrat olduğunu vurgulayan Dr. Ağca, Türkiye’nin darbe tarihini kronolojik olarak kıymetlendirerek 27 Mayıs 1960’tan 15 Temmuz 2016’ya kadar yaşanan müdahalelerin demokrasi ve hukuk tertibi üzerindeki tesirlerini anlattı.
Darbelerin ortak özelliğinin millet iradesini gaye almak olduğunu lisana getiren Dr. Ağca, “Darbelerin en bariz ortak özellikleri; milletin hür iradesiyle seçilen legal hükümetleri devirerek gayrimeşru bir tertip kurmak istemeleri ve her vakit dış dayanaklı olmalarıdır. Bunu darbe idarelerinin aldığı birinci kararlardan kolay kolay anlayabiliriz.” dedi.
Dr. Ağca, darbelerin başta devletin temel nitelikleri, egemenlik, kanun önünde eşitlik, fikir ve vicdan özgürlüğü, eğitim hakkı ile çalışma hakkı olmak üzere birçok anayasal garantiyi ihlal ettiğini söz ederek, “Benim gördüğüm kadarıyla, darbeler öncesinde toplumda yapay fay çizgileri oluşturuluyor ve darbeciler her vakit kendilerini yasallaştırmak için ‘Atatürkçülük’ maskesinin arkasına saklanıyorlar. FETÖ dahil hepsi bunu yaptı.” diye konuştu.
Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Ağca’nın idaresindeki panelde Prof. Dr. Nevzat Tarhan ile Emekli Hakim Kıdemli Albay ve ASDER Başkanı Namık Kemal Urhan, değerlendirmelerde bulundu.
Prof. Dr. Tarhan: “Darbecilik aslında zihinsel bir tasarım, bir zihniyettir”
Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Nevzat Tarhan, konuşmasına darbelerin sadece askeri bir kalkışma olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayarak başladı.
“Darbelerin arkasında yatan darbe ideolojisi ortadan kaldırılmadıkça tehlike sona ermez.” diyen Prof. Dr. Tarhan, şöyle konuştu:
“Darbecilik aslında zihinsel bir tasarım, bir zihniyettir. Bir darbeci harekete geçmeden evvel vicdanını susturur, akabinde aklını esir alır ve en nihayetinde parmağı tetiğe gider. Tetiği çeken yalnızca bir parmak değildir; arkasında vicdanı susturulmuş ve aklı teslim alınmış bir zihniyet vardır.”
“15 Temmuz’u unutursak yeni darbelere taban hazırlarız”
15 Temmuz’un toplumsal hafızada canlı tutulmasının ehemmiyetine işaret eden Prof. Dr. Tarhan, “15 Temmuz hain darbe teşebbüsünün sebep yaşandığını ülkemizin kurumsal ve toplumsal hafızasında canlı tutmamız gerekir. Şayet toplumsal hafızayı kaybeder ve yaşananları unutursak gelecekte yeni darbe teşebbüslerine taban hazırlamış oluruz.” dedi.
15 Temmuz’un sırf bir darbe teşebbüsü değil, birebir vakitte milletin büyük bir demokrasi sınavı olduğunu lisana getiren Prof. Dr. Tarhan, “Toplumların tarihini yalnızca kazandıkları zaferler değil, verdikleri büyük imtihanlar da müellif. 15 Temmuz da milletimiz için tarihi bir imtihandı. O gece halka karşın hiçbir gücün vesayet kuramayacağına dair güçlü bir ulusal irade ortaya konuldu.” diye konuştu.
“15 Temmuz birkaç askerin işi değildi”
Darbe teşebbüsünün planlı bir yapı tarafından organize edildiğini savunan Prof. Dr. Tarhan, “Bu darbe teşebbüsü TSK içindeki üç beş kişinin kendi başına planladığı bir hareket değildi. Arkasında global istihbarat servislerinin bulunduğu Atlantik ötesi bir operasyondu.” sözünde bulundu.
“Darbeler Türkiye’nin kalkınmasını da geciktirdi”
Prof. Dr. Tarhan, darbelerin yalnızca demokrasiye değil ekonomik gelişime de ziyan verdiğini belirterek, “1960’larda Güney Kore ile Türkiye’nin kişi başına ulusal geliri neredeyse birebirdi. Bugün Güney Kore dünya markaları çıkarırken bizim tıpkı noktada olamayışımızın en kıymetli sebeplerinden biri her on yılda bir yaşanan darbeler, hukukun askıya alınması ve kalkınma gücünün tüketilmesidir.” dedi.
“Amacımız intikam değil, demokratik direnç oluşturmak”
Geçmişten ders çıkarılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, gelecek jenerasyonların darbe zihniyetine karşı şuurlu yetişmesinin ehemmiyetine dikkat çekerek, şu değerlendirmede bulundu:
“Bizim hedefimiz asla intikam arayışı değildir. Emelimiz bu tarihi felaketin bize ne öğrettiğini anlamak ve gelecek jenerasyonların zihninde darbe zihniyetine karşı güçlü bir demokratik antikor oluşturmaktır.”
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, darbelerin sırf askeri değil, sosyolojik, ruhsal ve kurumsal boyutlarıyla ele alınması gerektiğini belirterek, “Bir daha darbe yaşanmaması için sadece güvenlik önlemleri yetmez; darbe üreten zihniyetin de ortadan kaldırılması gerekir.” dedi.
Prof. Dr. Tarhan, konuşmasında 15 Temmuz sonrasında gerçekleştirilen yapısal düzenlemelerin Türkiye’de darbe ihtimalini kıymetli ölçüde azalttığını söz ederken, toplumun hafızasını canlı tutmanın ve demokrasiyi kurumsallaştırmanın ehemmiyetine dikkat çekti.
“Hiçbir kuruma darbe yapabilecek güç verilmemeli”
Geçmişte birtakım yapılanmaların devlet içerisinde darbe yapabilecek imkân ve yeteneğe ulaştığını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Hiçbir kuvvete; yalnızca orduda değil, devletin hiçbir kurumunda darbe yapma imkân ve yeteneği verilmemelidir. Bir insan orduda dindar olabilir, farklı inançlara sahip olabilir; lakin örgütlendiği anda darbe yapabilecek güce ulaşır. İşte asıl tehlike budur.” formunda konuştu.
“28 Şubat’ın 15 Temmuz’a adeta gebelik yaptığını asla unutmamalıyız”
Konuşmasının bir kısmını 28 Şubat sürecine ayıran Prof. Dr. Tarhan, o periyotta uygulanan formüllerin FETÖ’nün tabanını genişlettiğini lisana getirerek, “28 Şubat’ta ruhsal savaşın ‘kontrollü tansiyon stratejisi’ uygulandı. Toplumun dindar kısmı tehdit olarak gösterildi. ‘İrtica ile mücadele’ denildi ancak aslında dinle uğraş edildi.” dedi.
Bu yaklaşımın önemli toplumsal sonuçlar doğurduğunu tabir eden Prof. Dr. Tarhan, “Dindar beşerler incitildi, dışlandı. FETÖ ise sessizce herkese kucak açtı. ‘Din elden gidiyor, bize sığının’ diyerek samimi insanları kendi kirli emelleri için kullandı. Bu sosyolojik tahlili düzgün yapmak gerekir.” diye konuştu.
Prof. Dr. Tarhan, 28 Şubat ile 15 Temmuz arasında direkt bir bağ kurarak, “28 Şubat’ın 15 Temmuz’u doğurduğunu, 15 Temmuz’a adeta gebelik yaptığını asla unutmamalıyız.” dedi.
“Devletin bağışıklık sistemi güçlü olmalı”
Darbeleri biyolojik bir benzetmeyle kıymetlendiren Prof. Dr. Tarhan, “Bir insanın bağışıklık sistemi zayıflayınca nasıl hastalıklar ortaya çıkıyorsa, devlet zayıfladığında da darbeler ve kaos ortaya çıkar.” sözünde bulundu.
Prof. Dr. Tarhan, bu nedenle hem güvenlik kurumlarının güçlendirilmesi hem de toplumsal birlikteliğin korunması gerektiğini belirterek, “Silahlı Kuvvetlerimizi güçlü tutmalıyız. Birebir vakitte toplumdaki farklılıkları kaşıyan provokatörlere karşı da dikkatli olmalıyız. Kutuplaştırıcı değil, birleştirici siyasetler uygulamak zorundayız.” dedi.
“Harp Okullarında demokrasi dersi olmalı”
Prof. Dr. Tarhan, askeri eğitim müfredatında demokrasi kültürünün yer almasının değerine de dikkat çekerek, “Biz o dönem ‘Harp Okulu müfredatına mutlaka demokrasi dersi konulmalı’ dedik. Sordum, bugün Kara Harp Okulu’nda hâlâ demokrasi dersi yok. Maalesef yok.” formunda konuştu.
Urhan: “FETÖ, eğitimden bürokrasiye uzanan sistematik bir yapılanma kurdu”
ASDER Başkanı Namık Kemal Urhan, FETÖ’nün yıllarca “hizmet cemaati” manzarası altında faaliyet gösterirken, arka planda hücresel yapıya sahip yasa dışı bir örgütlenme oluşturduğunu söyledi. Örgütün katı bir hiyerarşi ve saklılık aslına nazaran hareket ettiğini belirten Urhan, üyelerin sadece kendi üstündeki ve altındaki kişiyi tanıyacak halde örgütlendirildiğini tabir etti.
Urhan, “FETÖ, eğitimden bürokrasiye uzanan sistematik bir yapılanma kurdu” dedi.
15 Temmuz davalarında vazife alan bir avukat olarak yaşadığı deneyimleri paylaşan Urhan, örgüt mensuplarının mahkemelerde dahi ortak bir inkâr stratejisi izlediğini belirterek, bunun örgütün disiplinini ve denetim düzeneğini ortaya koyduğunu söyledi.
Urhan, bugün devletin geçmişten değerli dersler çıkardığını belirterek, hiçbir yapının devlet içinde monopol oluşturmasına müsaade verilmediğini ve benzeri yapılanmalara karşı kurumsal önlemlerin güçlendirildiğini tabir etti.
Panel, konuşmacılara ikram takdimi ve toplu fotoğraf çekiminin akabinde sona erdi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
